ΔΡΟΜΟΙ

Η ιδέα…

… να ξανανοίξει το Κολοσσαίο, ύστερα από δεκαπέντε αιώνες, με μια τριλογία
του Σοφοκλή, στα ελληνικά, στα περσικά και στα εβραϊκά, είναι τόσο ευγενική
και υποβλητική, που μονάχα μερικά μίζερα πνεύματα θα ψάξουν να της βρουν
ψεγάδι. Το ίδιο ευγενικά τοποθετούμενη απέναντι στις δύο κουλτούρες που
παρουσιάστηκαν εκεί αλλά και σε εκείνη που απουσίασε (Ισραήλ), η εφημερίδα
«Ρεπούμπλικα» αναρωτιέται πάντως αν ο καλύτερος τρόπος για να αποδοθεί το
Κολοσσαίο στο λαό του ήταν με αυτές τις απαιτητικές παραστάσεις σε τρεις
δυσπρόσιτες γλώσσες. Στην Ιταλία, παρατηρεί η εφημερίδα, ανάμεσα στην υψηλή
και την «ανάλαφρη» κουλτούρα έχασκε πάντα ένα μεγάλο κενό. Σήμερα, ανάμεσα στο
απαίδευτο «τηλεκοινό» και την απαιτητική ελίτ, το κενό έχει γίνει ακόμη πιο
μεγάλο, ένα απύθμενο χάος.

Αν ο «Οιδίπους»…

… στα ελληνικά ήταν για λίγους, άραγε η «Αντιγόνη» στα περσικά (φωτό) –
παίχθηκε χθες – δεν ήταν για ακόμη λιγότερους; «Τι θα έπρεπε άραγε να
κάνουμε;», αναρωτιέται η Ιρανή σκηνοθέτις Παρί Σαμπέρι. «Να βάλουμε υποτίτλους
όπως στην τηλεόραση; Τον Σοφοκλή τον γνωρίζουν όλοι. Και εκτός αυτού, το
θέατρό μας, το “Τάζιε”, γίνεται κατανοητό από όλους, γιατί δεν είναι ένα
θέατρο διαλόγου. Τα λόγια σε αυτό δεν είναι κυρίαρχα. Είναι πιο πολύ ένα
θέατρο κίνησης, μουσικής, συναισθημάτων που αγγίζουν βαθιά την ψυχή».

Η κουλτούρα…

… έχει γίνει πολιτικό εργαλείο στο Ιράν, όπου οι μεταρρυθμιστές δίνουν τη
μάχη τους εναντίον των φανατικών μουλάδων από τότε που ο Μοχάμαντ Χαταμί πήρε
την εξουσία, το 1997. Μέσα από τα χαρακώματα των «πολιτιστικών πολέμων» και
την πολυετή απομόνωση, αναδεικνύεται μια νέα πολιτιστική ταυτότητα. Μόνο στην
Τεχεράνη, υπάρχουν σήμερα 2.000 σύγχρονοι καλλιτέχνες, 100 εκθεσιακά και
πολιτιστικά κέντρα και περίπου 70 μουσεία. Συμβιβασμοί γίνονται ακόμη, αλλά
είναι και αυτοί ένας ευφυής τρόπος για να περάσουν κάποια μηνύματα.

Ο Σαίξπηρ…

… έβαλε τον Ρωμαίο και την Ιουλιέτα να επισφραγίζουν τον έρωτά τους με ένα
φιλί. Όμως, καθώς πλησιάζει αυτή η μαγική στιγμή στην τελευταία ιρανική
παραγωγή του έργου, κανείς από τους θεατές δεν περιμένει πιστή προσκόλληση στο
κείμενο του συγγραφέα. Άλλωστε, στο Ιράν απαγορεύεται οποιαδήποτε σωματική
επαφή μεταξύ ανδρών και γυναικών δημοσία. Η Ισλαμική Επανάσταση του 1979 έχει
επιβάλει τις αυστηρές πολιτιστικές και θρησκευτικές απαγορεύσεις της σε κάθε
μορφής έκφραση. Σήμερα, στην Τεχεράνη, σε αυτή την παράσταση που την
παρακολούθησε ένας δημοσιογράφος της «Κρίστιαν Σάιενς Μόνιτορ», οι καλλιτέχνες
δοκιμάζουν τα όριά τους. «Αγγίχτηκαν;», αναρωτιούνται οι θεατές βλέποντας την
Ιουλιέτα να χαϊδεύει τρυφερά το μάγουλο του νεκρού Ρωμαίου με την ανάστροφη
της παλάμης της. «Αυτά είναι τα όριά μας, δεν μπορούμε να πάμε παραπέρα», λέει
ο Αλί Ραφί, ένας από τους γνωστότερους σκηνοθέτες της χώρας. Ακόμη και τα
χειροκροτήματα είναι ένα σημείο των καιρών: κάποτε απαγορεύονταν. Όπως και τα
συναισθήματα. Μερικές φορές είναι πολύ ανατρεπτικά.