Ζήσε… βραδέως

Είναι ωραίο που το ελληνικό παράρτημα του Slow Food (βραδυφαγία, σε αντίθεση
με την ταχυφαγία, fast food) τίμησε τις προάλλες τον πρόεδρο της μεγάλης αυτής
γαστρονομικής οργάνωσης, που αριθμεί πάνω από 200.000 μέλη σε όλο τον κόσμο,
κ. Κάρλο Πετρίνι.

Πέρα από τη γαστρονομία όμως, υπάρχει και μια ολόκληρη φιλοσοφία που την
συνοδεύει. Τη φιλοσοφία αυτή την διαπιστώνουμε ξανά στη γείτονα με την ένωση
τριάντα δήμων της Ιταλίας που φτιάξαν την «Ομοσπονδία των πόλεων για μια
καλύτερη ζωή».

Το μανιφέστο τους τιτλοφορείται «Citta slow» (πολιτείες με αργούς, δηλαδή,
ανθρώπινους ρυθμούς). Επίτηδες κρατήθηκε το αγγλοσαξονικό slow και στην
περίπτωση αυτή, για να υποδηλωθεί η πλήρης αντίθεσή τους με την ταχύτητα.

Ανάμεσα στους στόχους του δικτύου αυτού των 30 πόλεων είναι και «η υπεράσπιση
του πολιτισμού, των χώρων, των χρόνων που αντιστοιχούν στις ανθρώπινες
υπάρξεις και όχι στις μηχανές, χωρίς αυτό να σημαίνει καμιά στροφή προς τα
πίσω, γιατί πρέπει να ζήσουμε τον καιρό μας εκμεταλλευόμενοι στο έπακρο τις
σύγχρονες τεχνολογίες για την ελαχιστοποίηση του στρες».

Υπάρχει, δηλαδή, με άλλα λόγια, πλήρης αντίθεση ανάμεσα στο «σιγά» και στο
«όπισθεν ολοταχώς». Οι Ιταλοί βρίσκονται σε απόλυτη αντίθεση και με το
«όπισθεν», αλλά κυρίως με το «ολοταχώς», διότι εμπεριέχει την ταχύτητα. Δεν
βλέπουν μπροστά τους παγόβουνα και Τιτανικούς, διότι έχουν σαν πρότυπο τον
δικό τους Λεονάρντο ντα… Βίντσι και όχι τον Αμερικανό Λεονάρντο ντι…
Κάπριο.

«Σκοπός μας είναι», λένε στην κοινή τους διακήρυξη οι δήμαρχοι της
Ομοσπονδίας, που έχει ως έδρα της την πόλη Creve στην περιοχή του Chianti,
όπου και παράγεται το ομώνυμο κρασί, «να διατηρήσουμε την πόλη slow από την
ολομέτωπη επίθεση του fast, να προστατέψουμε το περιβάλλον από κάθε
ηχορρύπανση των ντίσκο και ατμοσφαιρική μόλυνση, την πεζοδρόμηση όσο γίνεται
μεγαλύτερων περιοχών του κέντρου μιας πόλης, γιατί όσο περισσότερο τρέχουν τα
“bit” (των ηλεκτρονικών υπολογιστών) τόσο λιγότερα αυτοκίνητα κυκλοφορούνε».

Βρίσκονται, δηλαδή, σε απόλυτη σύγκλιση με την τεχνολογία, που προσπαθούν να
την υποτάξουν στην εξυπηρέτηση του ανθρώπου και όχι το αντίθετο, όπως πάει να
συμβεί.

Η ιδέα ξεκίνησε από τον επί δεκαετία δήμαρχο του Creve (ένα μικρό επίγειο
παράδεισο), που είχε κατορθώσει το 1997 ως μεσολαβητής να λύσει τις διαφορές
ανάμεσα στους δημάρχους της Φλωρεντίας και της Σιέννας ­ μια διαμάχη που
ξεκινούσε από τη μάχη του Μονταπέρτι, το 1260, όταν οι δεύτεροι, οι
«γκιμπελίνι», είχαν κατατροπώσει τους Φλωρεντινούς «γκουέλφι» της ­ με αφορμή
τις κραυγαλέες δημοτικές διαφημιστικές καμπάνιες.

Στη γειτονική κωμόπολη του Bra, έδρα της «βραδυφαγίας», ο δήμαρχος του Creve,
ο κ. Πάολο Σατουρνίνι, βρήκε τον πρώτο του σύμμαχο. Όχι μόνο «slow food», αλλά
και «slow διαβίωση».

Η ιδέα απλώθηκε αστραπιαία και σε πολλούς άλλους δήμους της Κεντρικής Ιταλίας,
και έτσι το δίκτυο των πόλεων σήμερα φθάνει μέχρι το Ποζιτάνο.

Για να γίνει ένας δήμος μέλος του δικτύου πρέπει, εκτός από την πεζοδρόμηση
του ιστορικού του κέντρου, να προωθήσει τη βιο-αρχιτεκτονική, να παράγει
τρόφιμα χωρίς χημικές ουσίες, αμετάλλαχτα, να προστατεύει τις τοπικές
παραδόσεις, να περιφρουρεί τις μικρές βιοτεχνίες (το αρτιτζιανάτο, που
αποτελεί τη δεύτερη πηγή εσόδων της Ιταλίας μετά τον τουρισμό), να υποστηρίζει
τα εστιατόρια που αναδεικνύουν τις τοπικές γεύσεις, να προσφέρει στον τουρίστα
μια φιλοξενία «ζεστή» και να εισαγάγει στη σχολική εκπαίδευση το «μάθημα για
τη γεύση και την καλαισθησία».

Δεν είναι να απορεί κανείς που τέτοια κινήματα ξεκινούν από την Ιταλία. Είναι
η χώρα που, όταν τόλμησε να ανοίξει στη Ρώμη το πρώτο φαστφουντάδικο
Μακντόναλντς, κατέβηκαν σε διαδήλωση διαμαρτυρίας χιλιάδες λαού με επικεφαλής
(το θυμάμαι γιατί ήμουν εκεί) τον Φελίνι, τον Μαστρογιάνι, τον Καλβίνο, τον
Ρόζι. Το φαστφουντάδικο αναγκάστηκε να εξοριστεί στο πίσω μέρος μιας αυλής, με
ένα μικρό σηματάκι στο δρόμο.

Δεν θα αργήσει και στον τόπο μας, ελπίζω, να εξαπλωθεί αυτό το κίνημα. Ως
αφετηρία του μπορεί να έχει την κατάργηση της πλαστικής σακούλας. Είμαστε οι
πρώτοι στην Ευρώπη στην κατανάλωση πλαστικού. Ο βυθός της θάλασσάς μας είναι
γεμάτος με πλαστικές σακούλες που δημιουργούν, όπου βυθίζονται, την έρημο της
Σαχάρας. Τίποτα εκεί που ακουμπά το πλαστικό δεν μπορεί να φυτρώσει. Κι όταν
το καις, ρυπαίνει την ατμόσφαιρα με διοξείδιο του θείου.

Το βυθόμετρο του σκάφους, έξω από την Τζιά, έδειξε ξαφνικά τριάντα μέτρα, εκεί
που ώς τότε ήταν γύρω στα 65. Τι είναι, βράχος; ρωτώ τον καπετάνιο. Όχι, βουνό
από πλαστικά με λιπάσματα, μου απαντά.

Σε μια παραλία της Μυκόνου, θυμάμαι, προ δεκαετίας, όλες οι πλαστικές σακούλες
του βορειοανατολικού Αιγαίου είχαν βγει απάγκιο σε μιαν ακρογιαλιά, όπου θα
έπρεπε να πάρει το βραβείο της «πλαστικοποίησης» του περιβάλλοντος.

Η μάχη ενάντια στην πλαστική σακούλα θα ξεκινήσει σύντομα. Ήδη, στην Αμερική
από δεκαετίες έχουν καταργηθεί. Και η Ευρώπη σιγά σιγά υιοθετεί τη χάρτινη.
Στη χώρα μας έχουμε φτάσει στο μη παρέκει.

Ο νέος Τιτανικός δεν θα τρακάρει σε παγόβουνο, αλλά σε έναν άσπρο ογκόλιθο,
συμπαγή από τα χρόνια, που θα έχει δημιουργηθεί από τις πλαστικές σακούλες που
τόσο απερίσκεπτα χρησιμοποιούμε.