Πρόσωπα Ο αναρχικός του Διαδικτύου

Ίαν Κλαρκ. «Η πληροφορία θέλει να είναι ελεύθερη»

Ο Ίαν Κλαρκ, ένας 23χρονος Ιρλανδός προγραμματιστής ηλεκτρονικών υπολογιστών,
ετοιμάζει την πιο μεγάλη μέχρι σήμερα μάχη στο Διαδίκτυο. Είναι ο δημιουργός
του Freenet, ενός συστήματος κομπιούτερ που επιτρέπει σε οτιδήποτε μπορεί να
υπάρξει σε ψηφιακή μορφή ­ πολιτικές προκηρύξεις, αλλά και πειρατικά βίντεο
και CD ­ να ανταλλάσσεται ανώνυμα στο Ίντερνετ. «Αναρχία σημαίνει απουσία
κυβερνήτη και αυτό συνοψίζει την αρχιτεκτονική του Freenet», λέει ο Κλαρκ στο
«Τάιμ». «Δεν υπάρχει κανενός είδους κεντρικός έλεγχος. Στην πραγματικότητα
είναι σχεδιασμένο έτσι ώστε να είναι αδύνατον να ελεγχθεί».

Ο Κλαρκ άρχισε να αναπτύσσει το σύστημα το 1998, για τη διπλωματική εργασία
του στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου. Από άποψη ευκολίας στη χρήση, το Freenet
(freenet. sourceforge. net) έχει ακόμη πολλά να ζηλέψει. Απαιτεί μια διαρκώς
ανοικτή, υψηλής ταχύτητας σύνδεση με το Ίντερνετ και δεν περιλαμβάνει ακόμη
κάποιο εργαλείο έρευνας. Οι χρήστες του αριθμούν σήμερα μόνον 35.000, αλλά ο
Κλαρκ πιστεύει πως, με τη βελτίωση των τεχνολογιών, σε δύο χρόνια το Freenet
θα έχει διαδοθεί ευρύτατα.

Ενώ όμως εξασφαλίζει ανωνυμία και επιτρέπει να ανθήσει η ελευθερία του λόγου
στο Ίντερνετ, το Freenet απειλεί επίσης σοβαρά τα δικαιώματα πνευματικής
ιδιοκτησίας ­ και όσους κερδίζουν από αυτά, όπως οι εκδότες βιβλίων και οι
δισκογραφικές εταιρείες. «Θα ήταν καλά αν το σύστημα εχρησιμοποιείτο μόνο για
καλούς σκοπούς, όπως για να μπορεί ο κόσμος στην Κίνα να έχει πρόσβαση σε
πολιτικές πληροφορίες», λέει ο Κλαρκ. «Ξέρω όμως ότι θα χρησιμοποιηθεί και για
άλλους λόγους, όπως για να παίρνεις μουσικά κομμάτια χωρίς να τα πληρώνεις.
Πρέπει να ανεχθεί κανείς το κακό μαζί με το καλό».

Το Freenet δεν απαιτεί από τους χρήστες να δηλώνουν την ταυτότητά τους και η
αποκεντρωμένη δομή του σημαίνει ότι δεν υπάρχει πρόσωπο, ηλεκτρονικός
υπολογιστής ή οργανισμός ο οποίος να μπορεί να ελέγξει το σύστημα ή που να
έχει κεντρική θέση στη λειτουργία του. Αυτό σημαίνει ότι το Freenet δεν μπορεί
να δεχθεί επίθεση στα δικαστήρια με τον ίδιο τρόπο που η μουσική βιομηχανία
διώκει τώρα το Napster, ένα σύστημα που επιτρέπει στους χρήστες να
«κατεβάζουν» δωρεάν μουσική. Άλλωστε, ο Κλαρκ δεν αναγνωρίζει κάποιο θεμιτό
ρόλο σε μεσάζοντες της μουσικής, όπως η Warner Music ή η ΕΜΙ. «Ρωτούν πώς θα
διατηρήσουν τα περιθώρια κέρδους τους και εγώ τους λέω: “Ε, λοιπόν, δεν θα τα
διατηρήσετε και πιθανόν δεν το αξίζετε επειδή τα περιθώρια κέρδους σας είναι
παράλογα», λέει ο αναρχικός του Διαδικτύου. Οι εταιρείες βέβαια διαφωνούν. Σε
ό,τι τις αφορά, ο Κλαρκ κάνει τη μάχη δυσκολότερη, αλλά ο πόλεμος δεν έχει
ακόμη τελειώσει.