Κοινωνική αποδοχή για την Αρχή Προστασίας Δεδομένων

Η σύγχρονη ηλεκτρονική τεχνολογία παρέχει τεράστιες δυνατότητες συσσώρευσης
και αξιοποίησης ποικίλων πληροφοριών για όλες τις πτυχές της δημόσιας και
ιδιωτικής ζωής.

Η έλευση της ηλεκτρονικής εποχής και η ραγδαία ανάπτυξη της ηλεκτρονικής
επεξεργασίας των πληροφοριών κατέστησαν ευάλωτη την ιδιωτική ζωή.

Είναι γνωστοί οι κίνδυνοι που προκύπτουν από την απεριόριστη και αθέμιτη
συλλογή και χρήση των προσωπικών δεδομένων.

Ο κάθε πολίτης καταλαβαίνει σε τι είδους καταστάσεις είναι δυνατόν να οδηγήσει
η κακή χρήση της πληροφορίας. Πολλοί μάλιστα ισχυρίζονται ότι η ιδιωτική ζωή
παραδίδεται σήμερα ανυπεράσπιστη.

Εν όψει λοιπόν των κινδύνων αυτών, ήταν επιβεβλημένη η παρέμβαση του νομοθέτη
με την έκδοση του Νόμου 2472/1997.

Ο Νόμος 2472/1997, σύμφωνα με το άρθρο 1, έχει ως αντικείμενο τη θέσπιση των
προϋποθέσεων για την επεξεργασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα προς
προστασία των δικαιωμάτων και θεμελιωδών ελευθεριών των πολιτών.

Αναγνωρίζει μία σειρά δικαιωμάτων ­ με ταυτόχρονη βέβαια πρόβλεψη διοικητικών,
αστικών και ποινικών κυρώσεων ­ όπως:

1. Το δικαίωμα ενημέρωσης.

2. Το δικαίωμα συγκατάθεσης.

3. Το δικαίωμα αντίρρησης.

4. Το δικαίωμα πρόσβασης.

5. Το δικαίωμα προσφυγής του πολίτη στην Αρχή για θέματα που
προσβάλλουν την προσωπικότητα και την ιδιωτική ζωή του.

Περαιτέρω επιβάλλει στα σημαντικά αρχεία προσωπικών δεδομένων την υποχρέωση
γνωστοποίησής τους.

Δηλαδή, ο υπεύθυνος επεξεργασίας υποχρεούται να γνωστοποιήσει στην Αρχή
εγγράφως τη σύσταση και λειτουργία του αρχείου.

Και αυτό, για να γνωρίζει ο πολίτης ποιος συλλέγει γι’ αυτόν πληροφορίες, για
ποιο σκοπό και σε ποιους τις δίνει.

Οι προσωπικές πληροφορίες που συλλέγονται από τα δημόσια και ιδιωτικά αρχεία
είναι:

1. Οι κοινές ή απλές πληροφορίες, οι οποίες δεν έχουν μεγάλη σημασία
γιατί δεν προκύπτει κατ’ αρχήν κίνδυνος για τις ελευθερίες των πολιτών, όπως
ονοματεπώνυμο, διεύθυνση κατοικίας, αριθμός τηλεφώνου.

2. Οι ευαίσθητες πληροφορίες, οι οποίες έχουν σαφώς ιδιαίτερη βαρύτητα
για τον σχηματισμό της εικόνας του πολίτη, όπως είναι η υγεία, η ερωτική ζωή,
τα πολιτικά φρονήματα, οι θρησκευτικές πεποιθήσεις, η συμμετοχή σε σωματείο,
σε συνδικαλιστική οργάνωση, οι ποινικές διώξεις και καταδίκες του ατόμου.

Ο Νόμος 2472/1997 απαγορεύει κατ’ αρχήν τη συλλογή και επεξεργασία ευαίσθητων
πληροφοριών, εκτός αν το άτομο έχει δώσει προηγουμένως τη συγκατάθεσή του.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η Αρχή ΔΕΝ ΖΗΤΕΙ από τα αρχεία αυτά να πληροφορηθεί το
είδος των ευαίσθητων δεδομένων τους ούτε αποθηκεύει τις σημαντικές αυτές
πληροφορίες τους.

Ο νέος Νόμος 2472/1997, ως αναγνώριση της ανάγκης προστασίας των δικαιωμάτων
και της ιδιωτικής ζωής των πολιτών, συνέστησε την Αρχή Προστασίας Προσωπικών
Δεδομένων.

Μια ανεξάρτητη δημόσια υπηρεσία με θεμελιώδη αρμοδιότητα την εποπτεία της
εφαρμογής του ανωτέρω νόμου και άλλων ρυθμίσεων, που αφορούν την προστασία του
ατόμου από την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.

Το ανεξάρτητο αυτό όργανο έχει, στο πλαίσιο της λειτουργικής δραστηριότητάς
του, σημαντικές και αποφασιστικές αρμοδιότητες όπως γνωμοδοτικές,
συμβουλευτικές, κανονιστικές, ελεγκτικές και ανακριτικές.

Ειδικότερα απευθύνει συστάσεις, εκδίδει οδηγίες, γνωμοδοτεί, επιβάλλει
διοικητικές κυρώσεις, ενεργεί διοικητικούς ελέγχους σε κάθε αρχείο, εκδίδει
κανονιστικές πράξεις, εξετάζει παράπονα των πολιτών σχετικά με την προστασία
των δικαιωμάτων τους κ.λπ.

Θα πρέπει να σημειώσουμε ότι σήμερα οι πολίτες διατηρούν σοβαρές επιφυλάξεις
κατά πόσον όλα αυτά τα αρχεία προσωπικών δεδομένων κινούνται πάντα στον χώρο
της νομιμότητας.

Αισθάνονται δικαιολογημένα δέος έναντι όλων αυτών των δραστηριοτήτων.

Θεωρούν ότι με την ηλεκτρονική καταγραφή των στοιχείων της προσωπικότητάς
τους, εύκολο είναι και το ηλεκτρονικό φακέλωμά τους. Από την άλλη πλευρά,
υπάρχει η ελευθερία της πληροφόρησης και το δικαίωμα του κοινωνικού συνόλου
για ενημέρωση. Η μετάδοση κάθε είδους πληροφορίας για επιστημονικούς,
κοινωνικούς και εμπορικούς σκοπούς. Σήμερα, τα πληροφοριακά συστήματα
απλουστεύουν τη ζωή μας και απαλλάσσουν από περιττές δαπάνες και διαδικασίες.
Σωστά η εισηγητική έκθεση του νέου Νόμου 2472/1997 τονίζει ότι αυτά ανάγονται
σε μέσα εκσυγχρονισμού της Δημόσιας Διοίκησης, και γενικότερα του κράτους,
στον ιδιωτικό δε τομέα αποτελούν επίσης μέσα για την ορθολογικότερη και
αποδοτικότερη οργάνωση της παραγωγής και διανομής προϊόντων και υπηρεσιών. Δεν
γνωρίζω κατά πόσον ένας νόμος θα μπορούσε να σταθμίσει όλα αυτά τα προβλήματα.

Το βέβαιον είναι ότι η Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων καλείται σήμερα,
σε υπέρβαση αυτών των δυσκολιών, να τα αντιμετωπίσει.

Χρειάζεται, στα πρώτα βήματά της, βοήθεια, κατανόηση, κοινωνική αποδοχή.

Γιατί θα έχει δύσκολη πορεία…

Ο Βλάσης Παπαπετρόπουλος είναι τακτικό μέλος της Αρχής Προστασίας
Προσωπικών Δεδομένων.