Όμορφα βιβλία…

Καλοκαίρι, εποχή του βιβλίου. Έχει γίνει πια συνήθεια, εκεί που άλλοτε
έμπαιναν στη βαλίτσα τα αντηλιακά και οι τράπουλες για την μπιρίμπα, τώρα να
μπαίνει μια δέσμη βιβλίων με την άνετη κι ωραία τους εκτύπωση, μια που η χώρα
μας, τόσο σε περιεχόμενο όσο και σε εμφάνιση, συναγωνίζεται επάξια τις
ευρωπαϊκές εκδόσεις.

Τέσσερα τα βιβλία που προτείνω σήμερα στους φανατικούς αναγνώστες της στήλης,
που για να τη διαβάζουν σημαίνει ότι αγαπούν το διάβασμα. Του σκηνοθέτη,
θεατρικού συγγραφέα και σεναριογράφου πρώτα, του Γιώργου Λαζαρίδη. «Φλας-Μπακ,
ιστορία του ελληνικού κινηματογράφου» (εκδόσεις Λιβάνη). Ο Λαζαρίδης, στην
αυτοβιογραφία του, επισημαίνει με τρόπο μοναδικό πως οι αιθουσάρχες ήταν (και
είναι ως γραφεία διανομής ταινιών σήμερα) το κλειδί της επιτυχίας μιας
ταινίας. Αρχίζει από το ’30 και μας ξεναγεί στην περιπέτεια του βίου του που
είναι συνώνυμη της ιστορίας του ελληνικού κινηματογράφου. Από πατέρα
αιθουσάρχη, έζησε από πιτσιρίκι τη μαγεία του «Σινέ Παράδεισος». Τότε που
πουλούσαν τα αρνητικά των ταινιών (του Μαδρά, του Λάσκου, του Τζαβέλλα, των
πρωτοπόρων δηλαδή) για να φτιάξουν την πρώτη ύλη της πλαστικοποίησης των
ταυτοτήτων. (Ευτυχώς όταν ο Λαζαρίδης έγραφε το βιβλίο του δεν είχε προκύψει
το θέμα της αναγραφής του θρησκεύματος. Αλλιώς θα μας έλεγε αρκετά, πιστεύω,
για το πώς το Χ.Ο. κολλούσε πάνω στις εικόνες του «Δάφνις και Χλόη» του
Λάσκου).

Μέσα από τη συναρπαστική αφήγηση του Λαζαρίδη για τα πρώτα και ύστερα χρόνια
του ελληνικού σινεμά μαθαίνουμε ακόμα γιατί «γύριζαν» τόσο συχνά νυχτερινά
πλάνα… Απλούστατα γιατί τότε μόνο, τη νύχτα, το ηλεκτρικό ρεύμα ήταν
σταθερό. Όλοι οι σινεφίλ θα πρέπει να διαβάσουν αυτό το βιβλίο, που δεν πρέπει
να λείψει από καμιά σχολή κινηματογραφίας, δημόσια ή ιδιωτική. Ακόμα και στα
σχολεία, στο μάθημα των οπτικοακουστικών μέσων, θα πρέπει να διδάσκεται.

***

Το «Ημερολόγιο Φυλακής», του αξέχαστου φίλου Παύλου Ζάννα, που συμπληρώνεται
σχεδόν μία δεκαετία από τον θάνατό του (εκδόσεις Ερμής) σε εξαιρετική
επιμέλεια από τον γιο του, έρχεται να μας θυμίσει τον πρωτοπόρο διανοούμενο
που πέτυχε να μετατρέψει τη μετεμφυλιακή Θεσσαλονίκη σε πρώτη πολιτιστική
πρωτεύουσα της χώρας.

Ο Ζάννας (εγγονός της Πηνελόπης Δέλτα) κρατούσε ένα παράξενο ημερολόγιο στη
φυλακή, (όπου βρέθηκε λόγω της ένταξής του στη «Δημοκρατική Άμυνα», κόντρα στη
χούντα) και όπου κατέγραφε κυρίως αποσπάσματα από διαβάσματά του, από ξένα
κείμενα (που είναι θαυμάσια μεταφρασμένα στο βιβλίο του από άλλους). Ήταν η
εποχή πριν καταπιαστεί με τη δική του μετάφραση του ογκόλιθου Προυστ. Βιβλίο
ειλικρινές, άμεσο, συγκινητικό, θυμίζει μιαν ατελείωτη ερωτική επιστολή προς
τη σύντροφο της ζωής του και μάνα των παιδιών του, τη μουσικό Μίνα Ζάννα.

***

Ένα άλλο αυτοβιογραφικό βιβλίο είναι «Η Τάσα από τα ημερολόγιά της» (εκδόσεις
Εστία – Μαρτυρίες) του πρώην υπουργού και βουλευτή Μιχάλη Παπακωνσταντίνου.

Ένα βιβλίο συγκινητικό και πρωτότυπο, από την άποψη ότι ο συγγραφέας,
βρίσκοντας τα ημερολόγια της γυναίκας του μετά τον πρόωρο χαμό της, συνθέτει,
βάσει αυτών, και με αυτούσιες παραθέσεις των δικών της σημειώσεων, ένα κείμενο
συναρπαστικό της κοινής ζωής τους.

Δικοτυλήδονο βιβλίο της αγάπης, μέσα απ’ αυτό περνά όλο το πολυτάραχο δεύτερο
μισό του αιώνα που φεύγει. Όσοι δεν ευτύχησαν να γνωρίσουν την Τάσα
Παπακωνσταντίνου εν ζωή, έχουν τώρα την ευκαιρία να την αγαπήσουν, μέσα από
τις αντιδράσεις της, τη ζωντάνια της, την ευθυκρισία της, την ακεραιότητά της.
(Μια σύγχρονη «Μπουμπουλίνα»).

Ευτυχώς που υπάρχουν τα διαφορετικά τυπογραφικά στοιχεία που διαφοροποιούν το
διπλό κείμενο των δύο ερωτευμένων. «Πλάγια» τα δικά της. «Πεζά» ελζεβίρ του
άνδρα της. Αλλιώς θα μπερδευόμασταν, τόσο οι δύο ‘γίναν μέσα από τις λαχτάρες
και τις περιπέτειες ενός βίου ολόκληρου «σάρκα μία».

***

«Εις σάρκαν μίαν», είναι ο τίτλος του πρώτου μυθιστορήματος του Κώστα Νικολάου
(εκδόσεις Λιβάνη), πιο γνωστού από τη θρυλική διεύθυνση του ελληνικού
προγράμματος της «Ντόιτσε Βέλε» στα χρόνια της χούντας, όταν όλοι κρεμασμένοι
στα ραδιόφωνα, περιμέναμε να μάθουμε τα νέα από αυτόν.

Μετέπειτα ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ και Α’ αντιπρόεδρος της Ευρωβουλής στη
δεκαετία του ’80, (τότε που όλοι έλεγαν ότι ο Λάμπης Νικολάου της ΔΟΕ είναι
αδελφός του Κώστα), σήμερα εισέρχεται θριαμβευτικά, εγκαταλείποντας τον χώρο
του δοκιμίου όπου διέπρεψε, στον ακανθώδη χώρο της μυθοπλασίας.

Το βιβλίο του, «Εις σάρκαν μίαν», πέραν του ότι είναι ένα μωσαϊκό της
σύγχρονης ελληνικής κοινωνίας, ιδωμένης μέσα από τα μάτια ενός αναρχικού και
πανέξυπνου αφηγητή (όπου αχνά διαγράφεται η μορφή του Άλεκ Σχινά), αποτελεί
ταυτόχρονα και μια πνευματική αναζήτηση της ρίζας της ελληνικότητας, πριν αυτή
συρρικνωθεί στην αναγραφή του θρησκεύματος στις ταυτότητες.

Η υπεράσπιση του Παλαμά, π.χ., είναι και πειστική και πρωτότυπη. Μπιρίμπες,
χαρτορίχτρες, εκδρομές, μια μεσοαστική τάξη που λιμνάζει κι αυτοανατινάζεται
από το τέλμα της, ο αφηγηματικός οίστρος του Νικολάου μας θυμίζει τον καλύτερο
Τόμας Μαν εμβολιασμένο από τον Μιούζιλ και τον Χέρμαν Μπροχ.

Ένα βιβλίο για όσους προτιμούν τα ορεινά για τις διακοπές τους.