Νέοι γιατροί σε κατάσταση στρες

Έντονο στρες προκαλεί στους ειδικευόμενους ο τρόπος με τον οποίο
αναγκάζονται να δουλεύουν στα ελληνικά νοσοκομεία.

Είναι εντυπωσιακές οι απαντήσεις που έδωσαν οι ειδικευόμενοι, είτε στα ερωτηματολόγια της έρευνας είτε στις συνεντεύξεις, μας είπε ο κλινικός ψυχολόγος κ. Αλέξανδρος-Σταμάτης Αντωνίου

Έρευνα που πραγματοποιήθηκε τα τελευταία πέντε χρόνια με συμμετοχή
ειδικευόμενων γιατρών 12 μεγάλων νοσοκομείων της Αττικής ­ ανάμεσά τους και το
ΓΝΑ ­ έδειξε ότι οι περισσότεροι από αυτούς βιώνουν με πολύ τραυματικό τρόπο
συνθήκες όπως η έντονη αναντιστοιχία ανάμεσα στη θεωρητική και την πρακτική
εκπαίδευσή τους, η έλλειψη συνεργασίας μεταξύ των γιατρών, ακόμη και της ίδιας
κλινικής, αλλά και η έλλειψη εμπιστοσύνης και η επιθετικότητα που εκδηλώνουν
οι ασθενείς απέναντί τους.

Σημαντικός, επίσης, παράγων άγχους για τους ειδικευόμενους, που συχνά βγάζουν
όλη τη «λάντζα» στα νοσοκομεία, ήταν βέβαια η έλλειψη ύπνου. Οι ίδιοι θεωρούν
ότι το παρατεταμένο ξενύχτι έχει σοβαρές επιπτώσεις στις γνωστικές διαδικασίες
(αντιδρά αργότερα και όχι καλά, ακόμη και για πράγματα που ξέρει), πράγμα το
οποίο είναι επικίνδυνο για την αντιμετώπιση των σοβαρών περιστατικών που
απαιτούν άμεση και σωστή αντίδραση του γιατρού και παραπονούνται ότι σηκώνουν
όλο το βάρος, ενώ δέχονται και όλη την πίεση από τους ασθενείς, οι οποίοι
φαίνεται ότι ξεσπάνε σε αυτούς που βλέπουν μπροστά τους.

Σύμφωνα με τα στοιχεία:

* Το 87% των ειδικευομένων θεωρούσε το επάγγελμά του ως κατ’ εξοχήν
στρεσογόνο, ενώ μόνο μια μικρή μειοψηφία δεχόταν ως πιο στρεσογόνο το
επάγγελμα του πιλότου.

* Η ειδικότητα με το μεγαλύτερο στρες φαίνεται ότι είναι η χειρουργική για το
27% και ακολουθούν: η καρδιολογία (22%), η ογκολογία (17%), η ψυχιατρική (15%)
και η… παιδιατρική (12%).

* Ο παράγων που τους προκαλούσε το μεγαλύτερο στρες ήταν η προοπτική της
ανεργίας για τη συντριπτική πλειονότητα των ειδικευομένων (73%) και κοντά
σεαυτόν οι περιορισμοί στην επιλογή καριέρας (68%), ενώ 45% από αυτούς
αισθάνονταν άγχος γιατί είχαν περάσει τα 30 και ήταν ακόμη εκπαιδευόμενοι.

Είναι εντυπωσιακές οι απαντήσεις που έδωσαν οι ειδικευόμενοι για τους
στρεσογόνους παράγοντες, είτε στα ερωτηματολόγια της έρευνας είτε στις
συνεντεύξεις, όπως μας είπε ο κ. Αλέξανδρος-Σταμάτης Αντωνίου, κλινικός
ψυχολόγος, ο οποίος την πραγματοποίησε σε συνεργασία με τους καθηγητές του
Πανεπιστημίου του Μάντσεστερ Κάρι Κούπερ και Μέριλιν Ντέιβιντσον.

Έτσι, σχετικά με τη έλλειψη ικανοποιητικής συνεργασίας μεταξύ των γιατρών, οι
ειδικευόμενοι οι οποίοι απάντησαν έκαναν παρατηρήσεις για τον τρόπο που
«προωθούνται» τα περιστατικά μέσα στο νοσοκομείο.

Όπως έλεγαν, οι εξετάσεις και γενικότερα η εξέλιξη του περιστατικού δεν
ακολουθούσαν έναν προγραμματισμένο δρόμο, αλλά εξαρτιόταν άμεσα από προσωπικές
σχέσεις.

Αν δηλαδή ο ειδικευόμενος είχε καλή σχέση με κάποιον εργαστηριακό μπορούσε να
«σπρώξει» τις εξετάσεις πιο γρήγορα ή το αντίθετο.

Αυτές οι κατ’ ανάγκην σχέσεις για να κάνουν τη δουλειά τους προκαλεί τεράστιο
άγχος.

Ενδιαφέρον είχαν επίσης οι απαντήσεις τους σχετικά με την αναντιστοιχία μεταξύ
θεωρητικής και πρακτικής εκπαίδευσής τους. Όπως μας λέει ο κ. Αντωνίου,
ιδιαίτερα προβλήματα είχαν στις χειρουργικές κλινικές, πολλές από τις οποίες
δεν έχουν καθορισμένο πρόγραμμα.

Καθώς η είσοδος το ειδικευόμενου στο χειρουργείο δεν υπακούει σε κάποιο
απόλυτα καθορισμένο πρόγραμμα εκπαίδευσης είναι πολύ συχνές και έντονες οι
διενέξεις για τη διεκδίκηση μιας θέσης στο χειρουργείο.

Μάλιστα, αποκάλυψαν ότι υπάρχουν επιμελητές, οι οποίοι προσπαθούν να…
κρύψουν τη δουλειά τους για να μη μάθουν οι ειδικευόμενοι. Και, το συχνότερο,
δεν τους αφήνουν να παίρνουν πρωτοβουλίες.

Ένα μεγάλο κομμάτι στρες των ειδικευόμενων προέρχεται από τις σχέσεις του με
τους ασθενείς, καθώς είναι αυτοί οι οποίοι έρχονται συνεχώς σε επαφή μαζί
τους.

Έτσι νιώθουν την έλλειψη εμπιστοσύνης και την καχυποψία των ασθενών, οι οποίοι
τους αντιμετωπίζουν με την προκατάληψη ότι δεν κάνουν καλά τη δουλειά τους και
εισπράττουν την επιθετική συμπεριφορά τους.

Όπως έλεγαν, οι ασθενείς είναι απέναντί τους ιδιαίτερα απαιτητικοί και
πιεστικοί με πολλά παράπονα (σ.σ.: δεν σχολιάζουν αν είναι δικαιολογημένα),
δεν αναγνωρίζουν τη βοήθειά τους και είναι έντονα προκατειλημμένοι απέναντί
τους. Μόνο ένα μικρό ποσοστό (13%) δήλωσε ότι οι σχέσεις του με τους ασθενείς
είναι καλές και σχετικά ισορροπημένες.

Τέλος, έχει ενδιαφέρον ότι όταν τους ζητήθηκε να βαθμολογήσουν συγκεκριμένες
καταστάσεις ως προς το στρες που τους προκαλούν, η συντριπτική πλειονότητα
βαθμολόγησε με 5, δηλαδή ως εξαιρετικά στρεσογόνους τρεις καταστάσεις: την
έλλειψη εκτίμησης της δουλειάς τους από τους ασθενείς, τις γραφειοκρατικές
λειτουργίες του νοσοκομείου και τη… δημοσιοποίηση της δουλειάς τους από τα
ΜΜΕ.