Η κρίση πλήττει τις Εταιρείες Λήψης και Διαβίβασης Εντολών

Κάποτε, οι ΕΛΔΕ θεωρούνταν η ατμομηχανή της Σοφοκλέους. Στη συνέχεια,
κατηγορήθηκαν ότι αποτελούν πηγή των σημερινών προβλημάτων. Ανεξάρτητα από το
ποιος έχει δίκιο ή άδικο, σήμερα, οι ΕΛΔΕ αντιμετωπίζουν το πρόβλημα του
έντονου ανταγωνισμού και του χαμηλού τζίρου στη Σοφοκλέους. Έτσι, μετά τη
μεγάλη αύξησή τους σε 1.054, τέλη Ιουνίου, από 273 τέλη του 1998, και με την
ασφυκτική ατμόσφαιρα που επικρατεί στην αγορά, οι φήμες για πωλήσεις έναντι
πινακίου φακής και για αναστολές εργασιών σε ΕΛΔΕ πληθαίνουν. Άλλοι
υποστηρίζουν ότι αυτά δεν είναι φήμες και δέχονται να σε κάνουν μια βόλτα στη
γειτονιά τους για να σου δείξουν ΕΛΔΕ με σβηστά φώτα, ή με άλλη ταμπέλα και
ακόμη με άλλα στελέχη. «Πουλήθηκε» λένε.

Η αλήθεια, μάλλον, είναι κάπου στη μέση. Ύστερα από τη μεγάλη ανάπτυξη το
1999, λόγω της αύξησης των τιμών των μετοχών, είναι επόμενο να επικρατεί ύφεση
και μαζί με αυτή να υπάρχουν οικονομικά προβλήματα. Επίσης, όπως αναφέρουν
στελέχη των ΕΛΔΕ, οι γενικότερες τάσεις που επικρατούν στην αγορά δεν μπορούν
να αφήσουν ασυγκίνητες τις ΕΛΔΕ, και μάλιστα σε μια εποχή που όλοι αναζητούν
συνέργειες και περιορισμό του κόστους, μέσω οικονομιών κλίματος. Έτσι, είναι
επόμενο να υπάρχουν προσπάθειες για συγχωνεύσεις, συνεργασίες, επεκτάσεις και
μετατροπές σε ΕΠΕΥ, αλλά και να γίνονται πωλήσεις (μεταβιβάσεις) σε άλλους
επιχειρηματίες. Αυτό, όμως, όπως αναφέρουν οι ίδιοι, δεν σημαίνει «λουκέτο».

Από την άλλη, χρηματιστές αναφέρονται σε «ανοίγματα» από ΕΛΔΕ που «κλείνουν»,
και στη συνέχεια οι επικεφαλής τους βρίσκονται σε άλλες νεοσύστατες, με άλλη
επωνυμία, νέα μετοχική σύνθεση και συνεργασίες με άλλες χρηματιστηριακές
εταιρείες.

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα, όπου μία φήμη φέρει δύο κορυφαίους
χρηματιστές οι οποίοι εντόπισαν τυχαία μία ΕΛΔΕ που λειτουργούσε σε μεγάλη
πόλη στην περιφέρεια. Η ΕΛΔΕ αυτή έκλεισε αφήνοντας χρέη στον έναν χρηματιστή
(χρηματιστική εταιρεία). Στη συνέχεια, ο επικεφαλής της συγκεκριμένης ΕΛΔΕ
άνοιξε μια καινούργια με άλλους μετόχους και άλλη επωνυμία. Η ΕΛΔΕ εμφανίσθηκε
ως καινούργια και άρχισε συνεργασία με τον άλλον χρηματιστή. Ο εντοπισμός
έγινε τυχαία ένα πρωί, όταν ένας από τους δύο χρηματιστές αναγνώρισε το ίδιο
όνομα (εκτός αν πρόκειται για συνωνυμία) υπευθύνου ΕΛΔΕ σε δύο διαφορετικές
επωνυμίες. Βέβαια, ο νόμος δεν απαγορεύει τη συμμετοχή ενός φυσικού προσώπου
σε περισσότερες από μία εταιρείες.

Όπως εξηγούν νομικοί, οι υποθέσεις αυτές δεν είναι πάντα απλές και δεν μπορεί
ακόμη να στηριχθεί κανείς σε φήμες. Επίσης, απαιτούνται διάφορα άλλα στοιχεία,
όπως για παράδειγμα ο τρόπος της παύσης των εργασιών της ΕΛΔΕ. Και αυτό διότι
οι ΕΛΔΕ είναι ανώνυμες εταιρείες (Α.Ε.) και εάν δεν κάνουν για παράδειγμα
επισήμως και σύμφωνα με τις διαδικασίες αναστολή εργασιών ή εάν δεν ζητήσουν
διάλυση, συνεχίζουν να υφίστανται ακόμη και με… σβηστά τα φώτα. Όμως, το
τυχόν αδίκημα, σύμφωνα με τους ειδικούς, δεν εγγυάται στο γεγονός της
συμμετοχής ενός ατόμου σε δύο ή περισσότερες υφιστάμενες Α.Ε., αλλά στην
περίπτωση που η διαδικασία αυτή είχε ως στόχο να αφήνει χρέη σε
χρηματιστηριακές. Αυτό, όμως, απαιτεί προσεκτική νομική προσέγγιση και αφορά
τις σχέσεις μεταξύ χρηματιστηριακών εταιρειών και ΕΛΔΕ. Για τον λόγο αυτό θα
πρέπει να είναι κανείς πολύ προσεκτικός στα συμπεράσματα.

Όσον αφορά την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, διευκρινίζεται ότι δεν είναι αρμόδια
αρχή για να εγκρίνει τις άδειες λειτουργίας τους. Οι ΕΛΔΕ συστήνονται ως Α.Ε.
σύμφωνα με τον νόμο και δεν εμπλέκεται η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς σε αυτή τη
φάση, όπως γίνεται για παράδειγμα στην περίπτωση των ΕΠΕΥ. Ωστόσο, οι ΕΛΔΕ στη
συνέχεια είναι υπό την εποπτεία της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, αλλά σε ό,τι έχει
σχέση με τον χρηματιστηριακό κώδικα δεοντολογίας και με παραβάσεις της
χρηματιστηριακής νομοθεσίας. Αυτό άλλωστε φαίνεται και από τις «καμπάνες» που
ανακοινώνει κατά καιρούς το Διοικητικό Συμβούλιο της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς,
οι οποίες αφορούν ΕΛΔΕ.

Η επιτροπή Κεφαλαιαγοράς

Σύμφωνα με την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, από τις αρχές του έτους έως τις 23
Ιουνίου. Έχει επιβληθεί «λουκέτο» (αναστολή αδείας) σε πέντε ΕΛΔΕ, ενώ έχουν
μετατραπεί και δύο ΕΛΔΕ σε ΕΠΕΥ. Συγκεκριμένα, έχει αποφασισθεί η οριστική
παύση λειτουργίας τεσσάρων ΕΛΔΕ, η αναστολή εργασιών μιας ΕΛΔΕ και η μετατροπή
σε ΕΠΕΥ δύο ΕΔΛΕ. Με τις ανακοινώσεις της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, οι κυρώσεις
αυτές επιβλήθηκαν για διάφορους λόγους, μεταξύ των οποίων αναφέρονται:
λογιστικές και οργανωτικές ανωμαλίες, εμπλοκή στη λειτουργία των εταιρειών
προσώπων που δεν είχαν νόμιμη σχέση με αυτές (αλλά είναι γνωστά στην Επιτροπή
Κεφαλαιαγοράς για σοβαρές χρηματιστηριακές παραβάσεις), παραβάσεις του κώδικα
δεοντολογίας, πλήρης λογιστική αταξία και παρεμπόδιση των ελεγκτών της
Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς στην άσκηση των καθηκόντων τους.

Υπενθυμίζεται ότι το 1998 η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς επέβαλε χρηματικές ποινές
σε δύο ΕΛΔΕ για παράνομες μεθοδεύσεις που οδήγησαν σε στρέβλωση της αγοράς, σε
δημιουργία τεχνητής εμπορευσιμότητας και σε χειραγώγηση τιμής μετοχών. Το
1999, επιβλήθηκαν χρηματικές ποινές σε επτά ΕΛΔΕ για την παροχή μη
επιτρεπομένων επενδυτικών υπηρεσιών, για τη συμμετοχή τους σε μεθοδεύσεις επί
μετοχών και για παραβάσεις του Κώδικα Δεοντολογίας.

Σημειώνεται ότι οι ΕΛΔΕ εποπτεύονται από την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, αν και
δεν είναι αρμόδια αρχή για την έγκριση της άδειας λειτουργίας τους. Οι άδειες
δίνονται από τις νομαρχίες. Συστήνονται ως ανώνυμες εταιρείες με μετοχικό
κεφάλαιο τουλάχιστον 60 εκατ. δραχμών. Παλαιότερα, το όριο αυτό ήταν 30 εκατ.
δραχμές.

Τι υποστηρίζουν οι ΕΛΔΕ

Μιλώντας στην «Οικονομία», ο γενικός γραμματέας του ΣΕΔΥΚΑ κ. Ιωάννης
Καλλίτσης δήλωσε ότι «δεν υπάρχουν μέχρι στιγμής στοιχεία ότι έχουν κλείσει
ΕΛΔΕ. Ωστόσο, δεν αποκλείεται το ενδεχόμενο της δημιουργίας νέων σχημάτων, με
εξαγορές, συγχωνεύσεις, συμμαχίες και μετατροπές σε ΕΠΕΥ. Για παράδειγμα, ο
δηλών (σ.σ.: Χρηματιστηριακή Πίστη ΑΕΛΔΕ) συμμετέχει σε τέσσερα εταιρικά
σχήματα ΕΛΔΕ που θα μετατραπούν σε μία ΕΠΕΥ (Εταιρεία Παροχής Επενδυτικών
Υπηρεσιών)».

Σε ερώτησή μας για καταγγελίες που φέρουν ορισμένες ΕΛΔΕ να αφήνουν ανοίγματα
σε χρηματιστηριακές εταιρείες, στη συνέχεια να δηλώνουν «κλειστές», και μετά
να ανοίγουν οι υπεύθυνοι και οι μέτοχοί τους νέες, δημιουργώντας συνεργασίες
με νέες χρηματιστηριακές, ο κ. Καλλίτσης απάντησε: «Ούτε και γι’ αυτό υπάρχουν
επίσημα στοιχεία».

Ο ΣΕΔΥΚΑ, επίσης, δεν έχει στοιχεία για τον τζίρο των ΕΛΔΕ και για την
κερδοφορία τους, αφού, όπως υποστηρίζει, οι ΕΛΔΕ είναι ανώνυμες εταιρείες, οι
οι περισσότερες των οποίων ιδρύθηκαν το 1999. Σύμφωνα με τον νόμο, δημοσιεύουν
ισολογισμούς σε υπερδωδεκάμηνη χρήση, καθώς είναι Α.Ε. Για τον λόγο αυτό, δεν
υπάρχουν συγκεντρωτικά στοιχεία. Ο σύνδεσμός τους (ΣΕΔΥΚΑ) ήδη έχει αρχίσει να
συγκεντρώνει στοιχεία από ισολογισμούς και εκτιμάται ότι η επεξεργασία τους θα
έχει ολοκληρωθεί σύντομα.

Η ανθρωπογεωγραφία τους

Το 1995 συστήθηκαν δύο ΕΛΔΕ, το 1996 21, το 1997 83 και το 1998 152. Τέλη του
1998, υπήρχαν 273 ΕΛΔΕ και την 1η Μαρτίου 2000 934 ΕΛΔΕ. Σήμερα, ο αριθμός
τους ανέρχεται σε 1.054 και ο ρυθμός δημιουργίας νέων ΕΛΔΕ σημειώνει μείωση.
Μολονότι οι ΕΛΔΕ δημιουργήθηκαν για να διευκολύνουν τους επενδυτές
απομακρυσμένων περιοχών, οι περισσότερες βρίσκονται στην Αθήνα. Σύμφωνα με
στοιχεία, από τις 609 ΕΛΔΕ που υπήρχαν τον Οκτώβριο, οι 319 ήταν στην Αθήνα. Η
κατανομή τους ανά γεωγραφική περιοχή παρουσιάζει αναλογία με τον αριθμό του
πληθυσμού.

Τα επαγγέλματα

Σύμφωνα με μελέτη της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, τέλη του 1998, οι οικονομολόγοι
αποτελούσαν το 13,26% των βασικών μετόχων των Εταιρειών Λήψης και Διαβίβασης
Εντολών (ΕΛΔΕ) και οι επιχειρηματίες το 12,14%. Ακολουθούν οι ιδιωτικοί
υπάλληλοι με ποσοστό 7,67%, οι ασφαλιστές με 6,71%, οι σύμβουλοι επενδύσεων
και επιχειρήσεων με 6,23%, οι έμποροι με 5,59%, οι καθηγητές με 2,4%, οι
λογιστές με 2,24%, οι νοικοκυρές με 2,24%, οι φοιτητές με 2,08%, οι
συνταξιούχοι με 2,08%, οι πολιτικοί μηχανικοί με 1,6%, οι ηλεκτρολόγοι
μηχανικοί με 1,12%, οι δικηγόροι με 1,12% και οι γιατροί με 1,12%. Οι μέτοχοι,
των οποίων το επάγγελμα δεν αναφερόταν στα καταστατικά των ΕΛΔΕ, αποτελούσαν
το 14,22%, και εκείνοι με λοιπά-διάφορα επαγγέλματα αποτελούσαν το 18,18%.

Με βάση την ίδια μελέτη, σε σύνολο 626 μετόχων αναφέρονταν ένας αμειβόμενος
καλαθοσφαιριστής, ένας εργολάβος δημοσίων έργων, δύο εργολάβοι οικοδομών και
έξι στρατιωτικοί (τέσσερις εν αποστρατεία, ένας συνταγματάρχης και ένας
στρατιωτικός). Επίσης, πέντε σπουδαστές, ένας ζωγράφος, μια κομμώτρια, τρεις
εισοδηματίες, δύο άνεργοι, ένας αστυνομικός, πέντε δημοσιογράφοι, ένας
ζωγράφος και ένας μουσικός. Επίσης, υπάρχουν ένας ξενοδόχος, δύο εστιάτορες,
πέντε αγρότες, ένας γουνέμπορος, δύο φαρμακοποιοί, τρεις τραπεζικοί, ένας
διευθυντής υποκαταστήματος τράπεζας, ένας ψυκτικός, κ.ο.κ. Πρόσφατη μελέτη του
Πανεπιστημίου Μακεδονίας, που διενεργήθηκε με δειγματοληπτική έρευνα σε ΕΛΔΕ
της Βόρειας Ελλάδας, έδειξε ότι το 62% των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου
έχει και άλλες δραστηριότητες. Ποιες είναι αυτές; Το 15% δηλώνει «διάφορες»
και το 5% «απόρρητες». Με ασφαλιστικά ασχολείται το 7%, λογιστές είναι το 9%,
καθηγητές το 5%, δικηγόροι το 9%, οικονομολόγοι το 9%, ιατροί το 5%,
επιχειρηματίες το 7%, ιδιωτικοί υπάλληλοι το 5% και πολιτικοί μηχανικοί το 5%.
Το υπόλοιπο 19% εργάζεται στην εταιρεία ως υπάλληλος, ή ως διευθυντής.

Υποχρεώσεις και δικαιώματα

Υπενθυμίζεται ότι οι ΕΛΔΕ είναι Εταιρείες Λήψης και Διαβίβασης Εντολών και
έχουν ως μόνη και αποκλειστική δραστηριότητα τη λήψη και διαβίβαση εντολών για
αγοραπωλησίες μετοχών και μεριδίων αμοιβαίων κεφαλαίων για λογαριασμό των
επενδυτών. Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να καταβάλει χρήματα ο επενδυτής σε
ΕΛΔΕ ή να τα καταθέσει σε τραπεζικό λογαριασμό της ΕΛΔΕ ή σε λογαριασμό
φυσικού προσώπου. Οι ΕΛΔΕ δεν εκτελούν οι ίδιες αγοραπωλησίες μετοχών και δεν
επιτρέπεται να κατέχουν ή να διακινούν (παραλαβή ή παράδοση) τίτλους και
χρήματα που ανήκουν σε πελάτες. Επίσης, οι ΕΛΔΕ δεν μπορούν να παρέχουν άλλες
επενδυτικές υπηρεσίες. Επειδή οι ίδιες απαγορεύεται να εκτελούν εντολές,
συνεργάζονται απαραιτήτως με μία ή περισσότερες ΑΧΕ, ΕΠΕΥ ή ΑΧΕΠΕΥ, καθώς και
ΑΕΔΑΚ. Οι ΕΛΔΕ οφείλουν να τις κάνουν γνωστές στους πελάτες τους αναρτώντας
σχετικές ανακοινώσεις σε εμφανή σημεία των γραφείων τους.