Απόπειρα παρεμπόδισης της ένταξης της Κύπρου από τις Ην. Πολιτείες

Ευθεία ανάμειξη στα εσωτερικά της Ευρωπαϊκής Ένωσης και παρεμπόδιση της
ένταξης της Κύπρου επιχείρησαν οι Ηνωμένες Πολιτείες και προσωπικά ο
Αμερικανός Πρόεδρος, Μπιλ Κλίντον. Στη σύνοδο κορυφής ΗΠΑ – Ε.Ε., στη
Λισαβώνα, με τη συμμετοχή του κ. Κλίντον, του Πορτογάλου πρωθυπουργού και
προεδρεύοντος της Ένωσης, Αντόνιο Γκουτιέρες, και του προέδρου της Κομισιόν
Ρομάνο Πρόντι, η αμερικανική πλευρά επιχείρησε να τροποποιήσει το σχέδιο του
κοινού ανακοινωθέντος στο σημείο όπου υπήρχε αναφορά στο Κυπριακό.

Η Ουάσιγκτον ήθελε στο ανακοινωθέν να περιληφθεί η διατύπωση ότι “θα
συνεχίσουμε επίσης να είμαστε (σ.σ. οι ΗΠΑ και η Ε.Ε.) σε στενή διαβούλευση
για τη σχέση μεταξύ τών υπό τον ΟΗΕ συνομιλιών και της ένταξης στην Ευρωπαϊκή
Ένωση της Κύπρου και της Τουρκίας”.

Η παράγραφος αυτή, εφόσον υιοθετείτο, θα ανέτρεπε ουσιαστικά την απόφαση του
Ελσίνκι, βάσει της οποίας η ένταξη της Κύπρου και η πορεία επίλυσης του
Κυπριακού δεν συνδέονται. Θα αποτελούσε επίσης προνομιακή μεταχείριση της
Τουρκίας, αφού η ένταξη της Κύπρου και της Τουρκίας εξισώνονται. Τέλος, θα
αποτελούσε ευθεία ανάμειξη στα εσωτερικά της Ένωσης εκ μέρους των Αμερικανών,
αφού η υπόθεση της διεύρυνσης είναι εσωτερική υπόθεση των “15”.

Η αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών, Ελισάβετ Παπαζώη, όταν πληροφορήθηκε το
επιχειρούμενο αμερικανικό “πραξικόπημα”, έδωσε εντολή στον Έλληνα πρέσβη στην
Ουάσιγκτον, κ. Φίλωνα, και τον πρέσβη στη Λισαβώνα, κ. Γεννηματά, να προβούν
σε επείγοντα διαβήματα, επισημαίνοντας το ασύμβατο με το Ελσίνκι.

Η πορτογαλική προεδρία ανταποκρίθηκε στις ελληνικές αιτιάσεις και ακύρωσε τα
αμερικανικά σχέδια. Το αποτέλεσμα είναι ότι η παράγραφος που τελικώς
περιελήφθη στο ανακοινωθέν είναι εξαιρετικά θετική, καθώς αναφέρει ότι “θα
συνεχίσουμε να συνεργαζόμαστε στενά, και μέσω των ειδικών μας απεσταλμένων,
για την υποστήριξη τών εκ του σύνεγγυς συνομιλιών για την Κύπρο υπό την αιγίδα
του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ. Θα υποστηρίξουμε τις προσπάθειες για τη
διευκόλυνση μιας αποδεκτής διευθέτησης, σχετικής με τα ψηφίσματα του
Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ”.

Αν και δεν πέρασε η απόπειρα της Ουάσιγκτον, η Αθήνα είναι εξαιρετικά
ενοχλημένη από τη στάση των Αμερικανών, η οποία, ωστόσο, είναι απολύτως
σύμφωνη με την έως τώρα πρακτική τους: υπενθυμίζεται ότι και πριν από πέντε
ακριβώς χρόνια, ο Αμερικανός Πρόεδρος Μπιλ Κλίντον, στην αντίστοιχη συνάντηση
κορυφής με την Ε.Ε., είχε απαιτήσει το ξεπάγωμα των κοινοτικών κονδυλίων για
την Τουρκία και την… ένταξη της Τουρκίας στην Ένωση. Τον δε Ιούνιο του 1998,
στη διάρκεια της συνόδου κορυφής του Κάρντιφ, είχε τηλεφωνήσει και στον
Βρετανό προεδρεύοντα, Τόνι Μπλερ, και στον Κώστα Σημίτη, απαιτώντας την
υποψηφιότητα της Τουρκίας στην Ένωση.

Πάντως, η αμερικανική στάση δεν επηρεάζει την τρέχουσα συνεργασία Αθήνας –
Άγκυρας. Σήμερα συναντώνται στην Κωνσταντινούπολη η ελληνική ομάδα που έχει
επιφορτισθεί με την “εκπαίδευση” της Άγκυρας στο κοινοτικό κεκτημένο και η
αντίστοιχη τουρκική. Είναι η τρίτη συνάντηση αυτού του τύπου και διπλωματικές
πηγές έλεγαν ότι θα υπάρξει σχέδιο δράσης, με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για
τα σεμινάρια και τις άλλες μορφές συνεργασίας, τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Τουρκία.