ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Ολυμπιάδα μετ’ εμποδίων

Πρόσφατα συζητήθηκε στο Συμβούλιο της Επικρατείας η προσφυγή πολιτών κατά
του Ν. 2730/99 που προβλέπει τη δημιουργία Ολυμπιακού Χωριού στην Κοινότητα
Θρακομακεδόνων. Στην προσφυγή υποστηρίζεται ότι ο νόμος είναι
αντισυνταγματικός και έρχεται σε αντίθεση με το Ρυθμιστικό Σχέδιο της Αθήνας
που έχει ως στόχο την «ανάσχεση της επέκτασης της πόλης».

Η απορριπτική τοποθέτηση του εισηγητή θεμελιώθηκε στη δυνατότητα τροποποίησης
του Ρυθμιστικού Σχεδίου για λόγους υπέρτερου δημοσίου συμφέροντος, αφού η
«τέλεση των Ολυμπιακών Αγώνων συνιστά έργο μείζονος εθνικής σημασίας,
συνδυαζόμενο μάλιστα με τη διεθνή δέσμευση της χώρας», και από το γεγονός ότι
«η επέμβαση είναι λελογισμένη».

Ανεξάρτητα από την ισχυρή ή ασθενή (όπως στην προκειμένη περίπτωση) θεμελίωση
των επιχειρημάτων των δύο αντιμαχόμενων πλευρών, το ανωτέρω γεγονός είναι
ενδεικτικό της έλλειψης θεσμών διαλόγου και κοινωνικής συναίνεσης ανάμεσα στο
κράτος και τις Κινήσεις Πολιτών που δραστηριοποιούνται για τις αρνητικές
περιβαλλοντικές επιπτώσεις των ολυμπιακών έργων σε διάφορες περιοχές της
Αττικής (π.χ. Σχινιάς, Ελληνικό, Φάληρο, Καλλιθέα, Μοσχάτο, Γαλάτσι – Ν.
Ιωνία, Θρακομακεδόνες). Το έλλειμμα αυτό δεν είναι αμελητέο και δεν πρέπει να
υποτιμάται. Έρχεται δε να προστεθεί στους παράγοντες που χαρακτηρίζουν τη
μέχρι σήμερα ανορθολογική προετοιμασία των ολυμπιακών έργων: καθυστερήσεις
μελετών, έλλειψη τεχνογνωσίας στη διοίκηση για τον σχεδιασμό και τη διαχείριση
μεγάλων έργων, ανεπάρκεια διοικητικών δομών, κατακερματισμός αντικειμένου,
αντιδικίες και ανταγωνισμοί προσώπων και θεσμών, έλλειμμα δημοκρατικού
διαλόγου και ουσιαστικής δημοσιότητας.

Η νέα οργανωτική δομή αποφασίστηκε, έπειτα από απαράδεκτες καθυστερήσεις
τουλάχιστον ενός έτους, από τον Ιούνιο 1999 που ψηφίστηκε ο Νόμος 2730, του
οποίου βασικές διατάξεις δεν υλοποιήθηκαν, π.χ. σύσταση Ειδικής Εταιρείας.
Υποτίθεται ότι το νέο ευέλικτο οργανωτικό σχήμα, θα αντιμετωπίσει μια
κατάσταση «έκτακτης ανάγκης» και θα δώσει απαντήσεις σε όλα τα προβλήματα. Το
γεγονός, ότι τίθεται επικεφαλής της Διυπουργικής Επιτροπής ο ίδιος ο
Πρωθυπουργός, υποδηλώνει για μια ακόμη φορά το τεράστιο πρόβλημα της έλλειψης
συντονισμού και συνέργειας δράσεων στην ελληνική Δημόσια Διοίκηση, η οποία
στην ουσία θα αναλάβει το σπουδαιότερο μέρος των ολυμπιακών έργων. Όμως, παρά
τις προσπάθειες επιτελικού συντονισμού που προωθούνται, π.χ. Ομάδα Διοίκησης
Έργου, ολιγομελής Εκτελεστική Γραμματεία της Οργανωτικής Επιτροπής, τα
ερωτήματα που είχαμε θέσει πριν ξεσπάσει η κρίση (άρθρο τα «ΝΕΑ» 29/3/2000)
παραμένουν αναπάντητα και συνοψίζονται στα εξής:

α) Είναι δυνατόν, με τον υπάρχοντα κατακερματισμό των έργων και την
πολυδιάσπαση της ευθύνης υλοποίησης σε επιμέρους θεσμούς, δημόσιες υπηρεσίες
και εταιρείες να εξασφαλισθεί ο συντονισμός και η ολοκλήρωση των σύνθετων
έργων και προπάντων να εκπληρωθούν οι στόχοι της χωροταξικής και
περιβαλλοντικής αναβάθμισης της Αθήνας (πριν και μετά την Ολυμπιάδα);

β) Είναι δυνατόν χωρίς τη δημιουργία ενδιάμεσων θεσμών διαλόγου και
δημοκρατικού προγραμματισμού να επιλύονται συναινετικά οι αντιθέσεις και οι
συγκρούσεις που δημιουργούνται (σχετικά με τις πολεοδομικές ρυθμίσεις, τις
απαλλοτριώσεις, τις μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων, τις διαδικασίες
προκηρύξεων και αναθέσεων έργων και μελετών) πριν φθάσουν στα Δικαστήρια
(Συμβούλιο της Επικρατείας, Ευρωπαϊκό Δικαστήριο κ.ά.);

Η πρόκληση βέβαια δεν είναι αν θα γίνουν με επιτυχία οι Ολυμπιακοί Αγώνες στην
Αθήνα το 2004, αλλά μέσα από ποιες διαδικασίες θα φθάσουμε εκεί, ποιος θα
πληρώσει και πώς θα κατανεμηθούν τα οφέλη και τα κόστη στους πολίτες, στην
πόλη και το περιβάλλον. Ειδικότερα θα πρέπει να συζητηθούν σε βάθος τόσο οι
υπερβολικοί ενίοτε ισχυρισμοί των μη κυβερνητικών οργανώσεων για «μη
αναστρέψιμες περιβαλλοντικές καταστροφές και πολεοδομικές στρεβλώσεις» πολλών
ολυμπιακών έργων στην Αττική, όσο και η υπεροπτική αντίληψη της άλλης πλευράς
ότι αυτονόητα νομιμοποιούνται όλες οι εσπευσμένες διαδικασίες υλοποίησης των
χωροθετημένων ολυμπιακών έργων, στη βάση του υπέρτερου «δημόσιου συμφέροντος»
και της «λελογισμένης» παρέμβασης, ακόμη και όταν στηρίζονται σε πρόχειρες
μελέτες (σκοπιμότητας, περιβαλλοντικών επιπτώσεων, σχεδίων ολοκληρωμένης
τοπικής ανάπτυξης κ.ά.). Η συζήτηση αυτή όμως είναι κατ’ εξοχήν συζήτηση
επιστημονικού και πολιτικού χαρακτήρα και δεν μπορεί να περιορίζεται σε
εξάντληση νομικών επιχειρημάτων στα δικαστήρια. Απαιτείται σοβαρότητα και
ουσιαστικός επιστημονικός διάλογος σε FORUM και θεσμούς, που στην Ελλάδα ακόμη
σπανίζουν. Και, δυστυχώς, ούτε με αφορμή τα ολυμπιακά έργα δεν διαμορφώνονται
οι προϋποθέσεις συγκρότησης θεσμών δημοκρατικής συμμετοχής με όλους τους
κοινωνικούς δρώντες στον μητροπολιτικό χώρο της Αθήνας.

Ο Παναγιώτης Γετίμης είναι καθηγητής του Παντείου Πανεπιστημίου.