ΟΟΣΑ: Η πληροφορική μοχλός της ανάπτυξης

Οι δαπάνες για την πληροφορική αυξάνονται ταχύτατα σε όλο τον κόσμο, διευκολύνοντας την αύξηση της παραγωγικότητας και την ανάπτυξη των οικονομιών

Κανείς πλέον δεν μπορεί να αμφισβητήσει ότι κάτι ασυνήθιστο συμβαίνει στις
κυρίαρχες οικονομίες του κόσμου, και κυρίως σε αυτή των Ηνωμένων Πολιτειών.
Ωστόσο είναι δύσκολο να γίνει αντιληπτή η σημασία της «νέας οικονομίας», χωρίς
να γνωρίζουμε πόσο γρήγορα αναπτύσσεται. Ιδιαίτερα τώρα που η φούσκα των
τεχνολογικών και ιντερνετικών μετοχών δείχνει να ξεφουσκώνει. Οι επίσημες
στατιστικές δεν μπορούν να μετρήσουν άμεσα την επίδραση της πληροφορικής στην
ανάπτυξη της οικονομίας, τα στοιχεία δεν είναι εύκολα συγκρίσιμα από χώρα σε
χώρα και συνήθως ξεπερνιούνται από τη μεγάλη ταχύτητα των αλλαγών.

Οι οικονομολόγοι του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης
ασχολήθηκαν με το θέμα και συνέταξαν μια έκθεση που αφορά τη συνεισφορά της
ανάπτυξης τής πληροφορικής και των τηλεπικοινωνιών στην ανάπτυξη των
οικονομιών των επτά ισχυρών (G7).

Η έκθεση θα αποτελέσει αντικείμενο συζήτησης στην ετήσια σύνοδο των υπουργών
Οικονομικών του ΟΟΣΑ, που θα πραγματοποιηθεί τον Ιούνιο.

Στη έκθεση τίθεται το εξής ερώτημα: γιατί η οικονομία των Ηνωμένων Πολιτειών
μπόρεσε να αναπτυχθεί τόσο γρήγορα και για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα,
πετυχαίνοντας ρυθμούς μεγέθυνσης του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος της μακράν
ταχύτερους από αυτούς των άλλων βιομηχανικών και ανεπτυγμένων χωρών; Η
απάντηση που δίνουν οι μελετητές συνδέεται με την ανάπτυξη διαφορετικών
εισροών στην οικονομία ­ κεφάλαιο τόσο των παλιών όσο και των νέων
τεχνολογικών μεταβλητών και της εργασίας ­ και τη βελτίωση της
αποτελεσματικότητας. Ο συνδυασμός αυτών μεταφράζεται σε οικονομικό προϊόν ή
αυτό που οι οικονομολόγοι αποκαλούν πολυπαραγοντική ανάπτυξη της
παραγωγικότητας.

Η θεωρία αυτή λέει ότι οι μεγαλύτερες επενδύσεις σε νέες τεχνολογίες
προσφέρουν μια διέξοδο για την επιτάχυνση των ρυθμών οικονομικής ανάπτυξης με
βασικό παράγοντα την ανάπτυξη της τεχνολογίας.

Η εισβολή της τεχνολογίας

Ένα από τα ευρήματα των μελετητών είναι ότι η μείωση του κόστους των νέων
τεχνολογιών οδήγησε σε μεγάλο βαθμό στην αντικατάσταση του παραδοσιακού
κεφαλαίου και της εργασίας από το κεφάλαιο των νέων τεχνολογιών. Οι επενδύσεις
σε ηλεκτρονικούς υπολογιστές και στην τεχνολογία της πληροφορικής έχουν
αυξηθεί κατακόρυφα.

Μέχρι το 1996 ­ το πιο πρόσφατο έτος που ο ΟΟΣΑ κατάφερε να αποκτήσει και να
κατηγοριοποιήσει στοιχεία που μπορούν να είναι συγκρίσιμα από χώρα σε χώρα ­
δεν ήταν δυνατόν να μετρηθεί η επίδραση της «νέας οικονομίας» στην ανάπτυξη
της παραγωγικότητας. Η παραγωγικότητα, στο μεταξύ, έχει απογειωθεί στις
Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ στον Καναδά και και στο Ηνωμένο Βασίλειο έχουν αυξηθεί
οι επενδύσεις στις τεχνολογίες της πληροφορικής και των τηλεπικοινωνιών.

Στη μελέτη σημειώνεται ότι τα προβλήματα λόγω της έλλειψης στοιχείων ήταν ένα
πολύ σοβαρό εμπόδιο για τους μελετητές. Για στοιχεία που αφορούν τις δαπάνες
για ηλεκτρονικούς υπολογιστές και τηλεπικοινωνιακό εξοπλισμό, οι οικονομολόγοι
του ΟΟΣΑ χρησιμοποίησαν τα στοιχεία ενός ιδιωτικού ερευνητικού οίκου, αφού δεν
υπάρχουν επίσημα στοιχεία. Επίσης, δεν υπάρχουν επίσημα στοιχεία για τις
δαπάνες που αφορούν την αγορά λογισμικού.

Επιπλέον, οι χώρες του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης
μετρούν με διαφορετικό τρόπο τις μεταβολές στην ποιότητα και στις τιμές των
ηλεκτρονικών υπολογιστών. Αυτό αποτελεί ένα σοβαρό εμπόδιο για την εκπόνηση
αξιόπιστων μελετών, ιδίως όταν αυτές βασίζονται σε προϊόντα που οι τιμές τους
παρουσιάζουν ταχύτατη μείωση, όπως οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές.

Για παράδειγμα τα επίσημα στοιχεία της Γερμανίας δείχνουν ότι μεταξύ τού 1985
και του 1996 οι τιμές του εξοπλισμού πληροφορικής και τηλεπικοινωνιών
μειώθηκαν κατά 20%, ενώ με έναν διαφορετικό υπολογισμό η μείωση αυτή μπορεί να
φτάσει ακόμη και το 90%. Αυτές οι αποκλίσεις υπονομεύουν την αξιοπιστία
οποιασδήποτε σοβαρής προσπάθειας να καταμετρηθούν οι πραγματικές δαπάνες για
τις τεχνολογίες της πληροφορικής και των τηλεπικοινωνιών.

Ένα άλλο στατιστικό πρόβλημα αφορά την αξία του αποθέματος του κεφαλαίου των
νέων τεχνολογιών. Το απόθεμα μετράται μέσω της πρόσθεσης των ροών ­ των
κεφαλαίων που επενδύονται σε πραγματικούς όρους κάθε χρόνο, προσαρμοσμένα ως
προς την απόσβεση του παλιού εξοπλισμού. Πολύ συχνά τα στοιχεία βασίζονται
στην υπόθεση ότι το παλιό κεφάλαιο αποσβένεται με σταθερό ρυθμό για μια
δεδομένη χρονική περίοδο. Παρά το γεγονός ότι η αξία των ηλεκτρονικών
υπολογιστών μειώνεται ταχύτατα ­ οι τιμές των μεταχειρισμένων συσκευών είναι
πολύ χαμηλές ­, η επίδρασή τους στην αύξηση της παραγωγικότητας είναι πολύ
υψηλή, μέχρι να πεταχτούν στα σκουπίδια. Σε αυτή την υπόθεση στήριξαν την
έκθεσή τους και οι μελετητές του ΟΟΣΑ.

Οι οικονομολόγοι του Οργανισμού δεν είναι οι πρώτοι που σημειώνουν ότι μια
πλήρης ανάλυση των επιδράσεων της «νέας οικονομίας» δεν θα είναι δυνατή, μέχρι
τα επίσημα οικονομικά στοιχεία των κρατών να είναι αντιπροσωπευτικά και των
αλλαγών που συντελούνται στη διάρθρωση των οικονομιών. Το ίδιο έχει
υποστηρίξει άλλωστε και ο Άλαν Γκρίνσπαν, πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Τράπεζας
των Ηνωμένων Πολιτειών. Η στατιστική υπηρεσία της Βρετανίας, όπως και το
αμερικανικό υπουργείο Εμπορίου έχουν ανακοινώσει ότι κάνουν προσπάθειες για να
βελτιώσουν την κατάσταση. Η Βρετανία, για παράδειγμα, είναι μία από τις
ελάχιστες χώρες οι οποίες έχουν καταφέρει να εκδώσουν στοιχεία που αφορούν τις
επενδύσεις σε λογισμικό.

Αποτελέσματα

Με δεδομένες όλες τις παραπάνω στατιστικές αδυναμίες η μελέτη του ΟΟΣΑ δείχνει
ότι το μερίδιο του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος που αφορά την πληροφορική
και τις τηλεπικοινωνίες κυμαίνεται σε τρέχουσες τιμές μεταξύ 2,5% και 4,5%. Το
μερίδιό τους στο συνολικό απόθεμα κεφαλαίου είναι σχετικά μικρό. Ακόμη και
στις Ηνωμένες Πολιτείες ήταν στις αρχές της δεκαετίας του ’90 στο 2%, ενώ στη
συνέχεια σημείωσε μεγάλη αύξηση.

Στις χώρες της ομάδας G7 το μερίδιο της πληροφορικής στο σύνολο των
επενδυτικών δαπανών έχει σημειώσει σταθερή αύξηση και φτάνει στο 10%, ενώ ως
ποσοστό των επενδυτικών δαπανών για διαρκή εξοπλισμό φτάνει στο 20%. Οι
επενδυτικές δαπάνες για τηλεπικοινωνιακό εξοπλισμό προσθέτουν άλλο ένα 5% έως
10% σε αυτό το ποσοστό. Σε πραγματικούς όρους οι επενδυτικές δαπάνες για
πληροφορική και τηλεπικοινωνίες αυξάνονται με ετήσιο ρυθμό 20%. Πρόκειται για
το υψηλότερο ποσοστό αύξησης σε σχέση με οποιαδήποτε άλλη κατηγορία
επενδυτικών δαπανών.

Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του ’80 μέχρι και τα μέσα της δεκαετίας του ’90
η συνολική συνεισφορά των νέων τεχνολογιών στην ανάπτυξη ήταν μεταξύ 0,1 και
0,4 ποσοστιαίας μονάδας σε ετήσια βάση. Αυτή η συνεισφορά αποτελεί το ελάχιστο
όριο. Αν υπολογιστεί και η συνεισφορά του λογισμικού, τότε αυτό το ποσοστό
μπορεί να διπλασιαστεί.

Και καταλήγουν οι συντάκτες της έρευνας: «Η συνεισφορά του τεχνολογικού και
τηλεπικοινωνιακού κεφαλαίου στην ανάπτυξη της οικονομίας είναι στατιστικά
σημαντική και παρουσιάζει αυξητικές τάσεις. Στις Ηνωμένες Πολιτείες η
πληροφορική και οι τηλεπικοινωνίες αντιπροσωπεύουν το 50% της συνεισφοράς των
επενδυτικών δαπανών στην ανάπτυξη της οικονομίας».