Αποτελέσματα εκλογών και χάραξη πολιτικής

Σύμφωνα με διάφορες αναλύσεις των αποτελεσμάτων των εκλογών στις 9.4.2000
υπάρχουν ορισμένα δεδομένα για αξιολόγηση προκειμένου να εξαχθούν συμπεράσματα
για τη διαμόρφωση της πολιτικής του ΠΑΣΟΚ για το αμέσως επόμενο διάστημα.

Η νίκη, έστω και οριακή, δίνει μακροχρόνιο περιθώριο στο ΠΑΣΟΚ για να ανασυντάξει τις κοινωνικές του συμμαχίες

Η νίκη, έστω και οριακή, δίνει μακροχρόνιο περιθώριο για να ανασυντάξει το
ΠΑΣΟΚ τις κοινωνικές του συμμαχίες, να προσανατολιστεί σε νέα στρώματα και
ομάδες, να επουλώσει πληγές με άλλα και πάνω απ’ όλα να σφυρηλατήσει διαρκείς
σχέσεις εμπιστοσύνης με τη μεγάλη μερίδα των πολιτών που και αυτή τη φορά το
στήριξαν.

Σ’ αυτό το σημείωμα η προσέγγιση θα γίνει αντίστροφα. Πρώτα δηλαδή θα
αναφερθούν επιμέρους παρατηρήσεις και ύστερα τα γενικά θέματα.

ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

1 Το ποσοστό που έδωσε τη νίκη στο ΠΑΣΟΚ ήλθε από τα αριστερά (ΣΥΝ) και
από αντιδεξιάς αντίληψης πολίτες.

(Σημείωση: Με αρκετό σκεπτικισμό και κυριολεκτικά την τελευταία ώρα μιας και
ψήφισαν μεταξύ 5 έως 7 μ.μ. της Κυριακής των εκλογών, όπως έδειξαν οι σχετικές
μετρήσεις).

Αυτή την κατηγορία ψηφοφόρων την έφερε στο ΠΑΣΟΚ όχι η πολιτική του, αλλά δύο
λάθη της Δεξιάς. Το ένα το διέπραξε η ηγεσία με τα «κρυφά» γκάλοπ που διέρρεε
και έδιναν προβάδισμα στη Ν.Δ. και το άλλο οι απλοί οπαδοί στις δημόσιες
υπηρεσίες και τα χωριά (μικρές – κλειστές κοινωνίες) επειδή απειλούσαν με
αντεκδικήσεις αμέσως μετά τη νίκη.

Η καλλιέργεια κλίματος νίκης με τις παραπάνω επιπτώσεις από την πλευρά της
Ν.Δ. ήταν και το μοναδικό της λάθος κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου
γιατί αφύπνισε το αντιδεξιό σύνδρομο και τελικά επέφερε την οριακή της ήττα.

Στην ομάδα αυτή πρέπει να ασκηθεί συγκεκριμένη πολιτική ώστε να δεθεί με το
χώρο του ΠΑΣΟΚ, να αποτελέσει πολιτικό υποστήριγμα στη διάρκεια της τετραετίας
και στις επόμενες εκλογές να δώσει πλέον θετική ψήφο και όχι ενεργοποιώντας
και πάλι το αντιδεξιό σύνδρομο.

Οι ευαισθησίες αυτής της ομάδας πολιτών είναι ένα μέρος των προσανατολισμών
της Αριστεράς τα τελευταία χρόνια. Κοινωνική πολιτική, δημοκρατία και
ανθρώπινα δικαιώματα στο εσωτερικό μέτωπο, διεθνισμός στην εξωτερική πολιτική,
οικολογικές – περιβαλλοντικές δράσεις, σεβασμός στον κοινωνικό πλουραλισμό,
γράμματα, τέχνες, πολιτισμός.

Ευαισθησίες δηλαδή που έχει ο πολιτικός χώρος του ΠΑΣΟΚ, αλλά ορισμένες
στιγμές υποβαθμίζονται στον τρόπο άσκησης της πολιτικής.

2 Στη Ν..Δ. κατευθύνθηκε το 8% των ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ στις εκλογές του
1996. Πρόκειται για μεγάλο ποσοστό και δεν μπορεί να χαριστεί στη Δεξιά.

Μεταστράφηκε γιατί:

α) Πιέστηκε από την πολιτική του ΠΑΣΟΚ στις εισοδηματικές επιλογές, με την
ανεργία, τις χαμηλές αποδόσεις του γεωργικού τομέα.

β) Πίστεψε στα συνθήματα της Ν.Δ. για καλύτερη ασφάλεια και προστασία της ζωής
και της περιουσίας του.

γ) Παρασύρθηκε από το λαϊκισμό της προεκλογικής περιόδου όπως εκφράστηκε
τεχνηέντως από τον κ. Καραμανλή.

δ) Ανταποκρίθηκε σε προσωπικές υποσχέσεις μιας και είχε απογοητευθεί από
αντίστοιχες ανθρώπων του ΠΑΣΟΚ.

ε) Αποδέχθηκε τα νεανικά και φρέσκα μηνύματα της Ν.Δ. όπως εκφράστηκαν από τις
ομιλίες του κ. Καραμανλή και τη διαφημιστική εκστρατεία.

Η παραπάνω κατηγορία μπορεί να καλυφθεί από πλευρές της πολιτικής του ΠΑΣΟΚ
στο επόμενο διάστημα και να επιστρέψει, μετά όμως από σκληρή δουλειά και
επίπονη προσπάθεια.

Αιχμές αυτής της πολιτικής είναι:

* Η ενίσχυση της αστυνόμευσης στην ύπαιθρο κυρίως, αλλά και στις
πόλεις. Στην κατεύθυνση αυτή δεν αρκεί το σώμα συνοριακών φρουρών, η
αριθμητική ενίσχυση της αστυνομίας και η περισσότερο εμφανής δράση της.

Για την ύπαιθρο είναι ανάγκη να δημιουργηθεί σώμα δημοτικής αστυνομίας με τις
αρμοδιότητες της πρώην αγροφυλακής (να ενσωματωθούν και οι ελάχιστοι
εναπομείναντες αγροφύλακες) και της δημοτικής αστυνομίας των μεγάλων αστικών
κέντρων.

* Η γενικότερη άσκηση κοινωνικής πολιτικής διότι πρόκειται για άτομα
κοινωνικά αδύναμα και θα είναι αποδέκτες αυτής της επιλογής του ΠΑΣΟΚ.

* Η μη πόλωση από τους σταθερούς οπαδούς του ΠΑΣΟΚ όσων μετακινήθηκαν
αυτή τη φορά προς τη Ν.Δ. μέσα στις μικροκοινωνίες που δραστηριοποιούνται.

3 Το ΠΑΣΟΚ προτιμήθηκε από το 4% των ψηφοφόρων της Ν.Δ. το 1996. Θα
περίμενε κανείς ότι η πολιτική της κυβέρνησης από το 1996 μέχρι τις εκλογές θα
έφερνε μεγαλύτερα οφέλη από το συντηρητικό χώρο και σαφώς το 4% ήταν κατά πολύ
μικρότερο της αποδοχής της, ιδιαίτερα της οικονομικής, της αμυντικής και της
εξωτερικής πολιτικής, τομέων δηλαδή στους οποίους οι επιτυχίες συγκινούν
συντηρητικούς ψηφοφόρους.

Η προσωπικότητα του Πρωθυπουργού έπαιξε σημαντικό ρόλο στην προσέγγιση αυτής
της μερίδας ψηφοφόρων.

Για να κρατηθούν στο ΠΑΣΟΚ το κυβερνητικό έργο πρέπει να επιταχυνθεί, να
διατηρηθεί το νοικοκύρεμα στα δημόσια οικονομικά, να συνεχιστεί η ανάπτυξη.
Θεωρώ ότι τα παραπάνω θα γίνουν με τρόπο περισσότερο οφθαλμοφανή από την
προηγούμενη κυβερνητική θητεία και γι’ αυτό η παραμονή αυτής της κατηγορίας
στο χώρο πρέπει να θεωρείται δεδομένη.

4 Η ανατομία των ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ δείχνει ότι το Κίνημα προτιμήθηκε:

* Από τους δημοσίους υπαλλήλους.

* Από τους μισθωτούς του ιδιωτικού τομέα.

* Από ορισμένες γεωγραφικές περιφέρειες όπως η Κρήτη, τα Δωδεκάνησα, η
Ροδόπη, η Αχαΐα, η Ηλεία.

Όρος πρώτος λοιπόν της πολιτικής που θα αποφασιστεί και ο τρόπος με τον οποίο
θα ασκηθεί, να διατηρηθεί το προβάδισμα στις τρεις παραπάνω προνομιακές αλλά
και πολυπληθείς κατηγορίες ψηφοφόρων.

Μέσα στα πλαίσια επομένως της γενικής πολιτικής επικουρικά χρειάζονται
ειδικότερες πολιτικές για την προσέγγιση των προνομιακών κατηγοριών ψηφοφόρων.

* Δίχως να υπεισέλθουμε σε λεπτομέρειες, οι μισθωτοί του Δημοσίου και
του ιδιωτικού τομέα προσδοκούν βελτίωση των πραγματικών αποδοχών τους είτε με
αυξήσεις μισθών είτε με φορολογικές ελαφρύνσεις. Για την κατηγορία των
ιδιωτικών υπαλλήλων σημαντικό ρόλο διαδραματίζει και η ασφάλεια για τη
συνέχιση της απασχόλησής τους καθώς και η προστασία που τους προσφέρει η
εργατική νομοθεσία.

* Οι προνομιακές γεωγραφικές περιοχές μπορούν να προσεγγιστούν με μία
αποτελεσματική παρέμβαση στον τομέα των υποδομών.

5 Η Β’ Αθηνών αποτελεί μία ιδιαίτερη κατηγορία. Οι κάτοικοί της
ταλαιπωρούνται αφάνταστα στις μετακινήσεις, ενώ η εξυπηρέτησή τους από πλευράς
υπηρεσιών είναι δεκαετίες πίσω από το ούτως ή άλλως χαμηλό επίπεδο γενικής
παροχής υπηρεσιών.

Αιγάλεω, Περιστέρι, Λιόσια, Πετρούπολη, Άγιοι Ανάργυροι, Καματερό, Άνω Λιόσια
χρειάζονται ισχυρές παρεμβάσεις:

* Σε παιδικούς σταθμούς.

* Σε υγειονομικές υπηρεσίες (ΙΚΑ, Νοσοκομεία).

* Σε δημόσιες υπηρεσίες.

* Σε μεγάλα έργα στις συγκοινωνίες, στην αποχέτευση, στην πολεοδομική
ανασυγκρότηση, στο περιβάλλον.

* Σε χιλιάδες μικρότερες αναβαθμίσεις των περιοχών.

Δεν μπορούμε την ποιότητα ζωής των πολιτών να την εγκαταλείψουμε στον
πολυκερματισμό των διαφόρων υπουργείων και στη βούληση των δημοτικών αρχών.

Ένα συνολικό πολυτομεακό σχέδιο πολιτικής είναι αναγκαίο και η κυβέρνηση
πρέπει να αποφασίσει γι’ αυτό άμεσα.

Η Β’ Αθήνας ήταν, είναι και πρέπει να είναι η μεγάλη αποθήκη ψήφων για το
ΠΑΣΟΚ και η περιοχή περιορισμένης πρόσβασης από τη Ν.Δ. Ταυτόχρονα επηρεάζει
ολόκληρη την Ελλάδα διότι από εκεί ξεκινούν εκατοντάδες χιλιάδες ετεροδημότες
ψηφοφόροι.

6 Στη νεολαία και ιδιαίτερα στα νέα βιβλιάρια το ΠΑΣΟΚ υστέρησε κατά
1%.

Το ΠΑΣΟΚ δηλαδή έχασε το πλεονέκτημα της ταύτισης με τους νέους.

Ενέργειες για την επανένωση με τη νέα γενιά:

* Γλώσσα απλή και κατανοητή. Η νεολαία δεν θέλει αποστάσεις.

* Τεχνολογία – ΠΑΣΟΚ – νέοι άνθρωποι. Δημόσια κέντρα παροχής
τεχνολογικής εξειδίκευσης για νέους μετά το σχολείο.

* Επιθετική πολιτική από τη Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς που είναι
ξεχασμένη έως περιθωριακή.

* Σύνδεση του τομέα αθλητισμός – νεολαία. Ο αθλητισμός να μην
ταυτίζεται με τον πρωταθλητισμό όπως τελευταία διαφαίνεται.

ΓΕΝΙΚΟΤΕΡΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

Α. 1. Η νίκη στις εκλογές αποκτά τη μεγαλύτερη σημασία ύστερα από εκείνη του
’81.

Δεν αποτελεί το τέρμα μιας εποχής αλλά αφετηρία για μια νέα περίοδο προσφοράς
του ΠΑΣΟΚ και απαρχή πολλών νέων νικηφόρων αναμετρήσεων στον κοινωνικό και τον
πολιτικό στίβο.

Ανάλογες νίκες πρέπει να ακολουθήσουν στα συνδικάτα, τους δήμους, τις
νομαρχίες. Μια νέα σχέση του ΠΑΣΟΚ με τους πολίτες και την κοινωνία μπορεί να
αρχίσει.

2. Το πολιτικό νόημα της αναμέτρησης είναι μείζον διότι: η Δεξιά για πρώτη
φορά κατήλθε στις εκλογές με ένα κόμμα (τη Ν.Δ.) και επιχείρησε μια ιδεολογική
αντιπαράθεση σε όλα τα μέτωπα (πολιτικά και λαϊκίστικα).

Σ’ αυτή την πανστρατιά δεν κατάφερε να συγκεντρώσει παρά μόνο 43% στη
συντηρητική παράταξη.

Το 57% των πολιτών απέρριψε τη φιλελεύθερη πολιτική ιδεολογία και την πρακτική
της Ν.Δ.

Η ήττα της Ν.Δ., έστω και με μια μονάδα διαφορά από το ΠΑΣΟΚ, όσο περνούν οι
μήνες θα αρχίσει να έχει αποσαθρωτικές λειτουργίες στον πολιτικό της φορέα.

Η ηγετική της ομάδα θα παραμείνει αρραγής αλλά η βάση είναι ευάλωτη και γι’
αυτό δεν πρέπει να πολωθεί από την πλευρά του ΠΑΣΟΚ.

Όπως προεκλογικά δεν συνέφερε τη Ν.Δ. η πόλωση, έτσι δεν συμφέρει τώρα το
ΠΑΣΟΚ. Με την προοπτική της τετραετούς διακυβέρνησης το Κίνημα έχει χρέος να
προσεγγίσει τη βάση της Ν.Δ., να την ξεχωρίσει από την ηγεσία και να τη φέρει
πολιτικά, κομματικά και κυρίως ιδεολογικά κοντά του.

3. Η ηγεσία της Ν.Δ. απέδειξε ότι διαθέτει συνοχή και ευελιξία τους
τελευταίους μήνες. Ιδιαίτερα η ευελιξία καταγράφηκε:

* Στον τελικό χειρισμό της εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας.

* Στο κοινωνικό προσωπείο το οποίο αρχιτεκτόνισε σωστά και έκανε το
ΠΑΣΟΚ να την ακολουθεί.

* Στην εφεύρεση και στην επίκληση του μεσαίου χώρου.

* Στο δανεικό λεξιλόγιο από το ΠΑΣΟΚ και τον Ανδρέα Παπανδρέου.

Θα ήταν λοιπόν λάθος να αφιερωθεί χρόνος με τη διεμβόλυνσή της. Μόνο στη βάση
πρέπει να στραφεί το ενδιαφέρον.

Β. 1. Η κοινωνική πολιτική, το κοινωνικό κράτος έτσι όπως έχει περιγραφεί δεν
μπορεί παρά να αποτελέσει αιχμή του δόρατος για τα επόμενα χρόνια.

Το κοινωνικό κράτος δεν είναι υπόθεση μόνο ενός υπουργείου, αλλά διαπερνά το
σύνολο της κυβερνητικής πολιτικής. Κάθε πλευρά της επομένως οφείλει να έχει
κοινωνικές αναφορές και ευαισθησίες.

Μέσα στις κοινωνικές δράσεις υπάρχουν πολλές που μπορούν να προσφέρουν
ανακούφιση στην ανεργία και να συμβάλουν στην ανάπτυξη.

Αυτές πρέπει να εντοπιστούν και να προταχθούν.

2. Η υγεία και η παιδεία αφορούν όλα τα κοινωνικά στρώματα και τα γεωγραφικά
διαμερίσματα.

Η μισθολογική αναβάθμιση των εργαζομένων στο Δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα
μπορεί να εξανεμισθεί αν οι δημόσιες παροχές στην υγεία και την παιδεία δεν
μπορούν να καλύψουν τις ανάγκες τους.

3. Στο ασφαλιστικό να ξεκαθαρίσουμε δίχως καθυστέρηση ότι η αναδιοργάνωσή του
δεν μπορεί να θίξει τα ακραία όρια της 35ετίας και των 65 ετών για να βγει
κάποιος στη σύνταξη.

Η ασάφεια μας έκανε κακό προεκλογικά και θα δημιουργήσει κοινωνικές εντάσεις η
παράτασή της.

4. Νέες φορολογικές ελαφρύνσεις σε τρεις κατευθύνσεις:

α) Στους μισθωτούς και συνταξιούχους.

β) Στη μεταβίβαση της ακίνητης περιουσίας μέχρι ένα όριο αξίας.

γ) Στις επιχειρήσεις έντασης ή υιοθέτησης προγραμμάτων απασχόλησης.

5. Μέτρα για την αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος.

Να ανακηρυχθεί με πρωτοβουλία της κυβέρνησης σε μείζον εθνικό θέμα και να
επιδιωχθεί διακομματική συνεννόηση για τη λήψη άμεσων και βραχυπρόθεσμων
μέτρων.

6. Το ΠΑΣΟΚ είναι ενισχυμένο όταν η λαϊκή συμμετοχή και το ενδιαφέρον για τα
κοινά είναι σε ανοδική πορεία.

Όταν παρατηρείται απομάκρυνση των πολιτών από τα πολιτικά δρώμενα το ΠΑΣΟΚ
βρίσκεται σε ύφεση.

Η αδιαφορία πλήττει σταδιακά την πολιτική, την κομματική και την εκλογική
επιρροή του Κινήματος.

Σ’ αυτήν την τετραετία μπορούμε να ενισχύσουμε το αίσθημα ευθύνης των Ελλήνων
απέναντι στις δημόσιες υποθέσεις.

Σε κάθε βήμα της πολιτικής μπορεί να υπάρχει ο παρονομαστής της συμμετοχής,
της ενεργοποίησης, της εγρήγορσης.

Έτσι στο μέλλον θα αποκτήσουμε δυνατούς και σταθερούς συμμάχους από την
παραπάνω πτυχή της πολιτικής δράσης.

Ο Γιώργος Κανελλόπουλος είναι ειδικός γραμματέας του υπουργείου
Οικονομικών, αρμόδιος για το ΣΔΟΕ.