Φρενάρει την ανάπτυξη η πτώση των τιμών

Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, μια υποχώρηση του
Γενικού Δείκτη του Χρηματιστηρίου κατά 20% θα οδηγούσε σε μείωση του
πραγματικού ΑΕΠ κατά 1,6%. Έτσι, ο ρυθμός ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας,
που υπολογίζεται ότι θα φτάσει το 4% το 2000, θα μπορούσε να περιοριστεί στο
2,5%.

Η εκτίμηση αυτή περιλαμβάνεται σε ειδικό κεφάλαιο των «ανοιξιάτικων
προβλέψεων» της Κομισιόν για το 2000, που κυκλοφόρησαν πριν από λίγες ημέρες
και προτού εκδηλωθεί η βίαιη διόρθωση στα ξένα Χρηματιστήρια και στην Αθήνα.
Με προφητικό σχεδόν τρόπο οι υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στο ειδικό
αυτό κεφάλαιο για τις χρηματαγορές, αναφέρθηκαν σε αγορές-φούσκες και
προέβλεψαν ότι «μια διόρθωση των αμερικανικών αγορών κατά 20% δεν φαίνεται
εκτός πραγματικότητας». Προεκτείνοντας την υπόθεση αυτή σε παγκόσμιο επίπεδο,
οι μελετητές της Επιτροπής υπολόγισαν ότι μια διόρθωση των αγορών κατά 20% θα
οδηγούσε σε μείωση του ΑΕΠ κατά 1,10% στην Ευρωπαϊκή Ένωση, κατά 1,90% στις
ΗΠΑ, κατά 1,73% στην Ιαπωνία και κατά 1,59% στην Ελλάδα.

Ο υπολογισμός της Επιτροπής βασίζεται στην υπόθεση ότι η μείωση των
περιουσιών, την οποία προκαλεί η πτώση του ΧΑΑ, οδηγεί με τη σειρά της σε
μείωση της κατανάλωσης. Με άλλα λόγια, όποιος έχει χάσει μια περιουσία στο
Χρηματιστήριο τείνει να περιορίζει τα έξοδά του, σύμφωνα με την υπόθεση αυτή.
Μάλιστα, η Επιτροπή σημειώνει ότι αν υπολογιστούν και οι έμμεσες επιπτώσεις
στο ΑΕΠ, μέσω της μείωσης των επενδύσεων, τότε οι επιπτώσεις θα είναι
σοβαρότερες.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η Ελλάδα βρίσκεται στις υψηλότερες θέσεις σε ό,τι
αφορά το μέγεθος των επιπτώσεων, επειδή η κεφαλαιοποίηση του ΧΑΑ είναι πολύ
υψηλή σε σχέση με το ΑΕΠ. Συγκεκριμένα, μετά την περυσινή αλματώδη άνοδο η
κεφαλαιοποίηση έφτασε στο 159,2% του ΑΕΠ, καταλαμβάνοντας την έκτη θέση μεταξύ
των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Πάντως, η Επιτροπή δεν παραλείπει να θυμίσει ότι για την αντιμετώπιση του
προβλήματος υπάρχει ένα αντίδοτο, που λέγεται μείωση των επιτοκίων. Το
αντίδοτο αυτό πήραν όλες οι μεγάλες οικονομίες, με πρώτη αυτή των ΗΠΑ μετά τη
χρηματιστηριακή κρίση του 1987, με αποτέλεσμα να περιοριστούν οι αρνητικές
επιπτώσεις.

Από την άλλη πλευρά, όπως επισήμαινε δημοσίευμα στη «Γουώλ Στρητ Τζούρναλ»
(18-4-2000), το αντίδοτο αυτό δεν είναι πάντα θαυματουργό. Στην περίπτωση της
κρίσης του 1987, σημείωνε το δημοσίευμα, η νομισματική χαλάρωση οδήγησε σε
υπερθέρμανση και σε πληθωριστικές πιέσεις. Αυτές απαιτούσαν, με τη σειρά τους,
την επιβολή αυστηρότερης νομισματικής πολιτικής, κάτι που οδήγησε σε ύφεση. Με
άλλα λόγια, οι Νομισματικές Αρχές αυτοπαγιδεύτηκαν.

Στο «σενάριο» της Επιτροπής για πτώση των τιμών των μετοχών κατά 20%, η μείωση
του ΑΕΠ περιορίζεται στο 0,2% στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στο 0,3% στις ΗΠΑ, αν
οι αντίστοιχες Αρχές προχωρήσουν σε μειώσεις επιτοκίων κατά 1 ποσοστιαία
μονάδα.

Για την Ελλάδα, αυτό θα μπορούσε να σημαίνει ότι οι αρνητικές επιπτώσεις στο
ΑΕΠ θα περιοριστούν σημαντικά, αν δεν εκμηδενιστούν εντελώς, χάρη στη μεγάλη
χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής που θα υπάρξει το προσεχές διάστημα. Το
τελικό αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί από τον συνδυασμό του μεγέθους της πτώσης του
Χρηματιστηρίου και της νομισματικής χαλάρωσης. Θα εξαρτηθεί όμως ενδεχομένως
και από άλλους παράγοντες. Οπωσδήποτε, κανείς δεν μπορεί να είναι σίγουρος από
τώρα για το τι θα συμβεί, όπως έχει δείξει η διεθνής εμπειρία.

Ρεκόρ η Ελλάδα

Οπωσδήποτε, το 1999 ήταν μια χρονιά που θα τη θυμούνται για χρόνια οι
επενδυτές των ευρωπαϊκών και των αμερικανικών αγορών, αφού οι κεφαλαιοποιήσεις
τους αυξήθηκαν σε ποσοστά μέχρι και 145%. Πρωταγωνιστές ήταν κατά κύριο λόγο
οι εταιρείες υψηλής τεχνολογίας, οι μετοχές των οποίων έφτασαν στα ύψη,
υποβοηθούμενες και από ένα γενικότερο ευνοϊκό μακροοικονομικό περιβάλλον.
Έτσι, μπήκαν στη ζωή μας ο NASDAQ, αλλά και ο EASDAQ και η Nouveau Marche.

Η Ελλάδα πέτυχε μιαν από τις μεγαλύτερες επιδόσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αφού
η κεφαλαιοποίηση της αγοράς της αυξήθηκε κατά 125%. Αλλά και συνολικά η
Ευρωπαϊκή Ένωση ανέκαμψε από την πτώση του 1998-99, με αύξηση της
κεφαλαιοποίησης των αγορών της κατά περίπου 40%. Στους πρωταθλητές, εκτός από
την Ελλάδα, περιλαμβάνονται η Φινλανδία, η Σουηδία και η Γαλλία. Με ανάλογα
ποσοστά αύξησης, της τάξης του 40%, οι ΗΠΑ διατήρησαν το ρεκόρ τους σε ό,τι
αφορά την κεφαλαιοποίηση, η οποία φτάνει το 190% του ΑΕΠ της χώρας αυτής.
Δεύτερη η Ιαπωνία, με κεφαλαιοποίηση που έφτασε το 172,8% του ΑΕΠ της.