Ο ανθρώπινος παράγοντας στην επιχείρηση της γνώσης

Η επιχείρηση του 20ού αιώνα κυριαρχήθηκε από μια φιλοσοφία του μάνατζμεντ, που
ένας από τους κύριους εκφραστές της υπήρξε ο Alfred Sloan, ο πρόεδρος της
General Motors, σύμφωνα με την οποία η επιτυχία της επιχείρησης βασίζεται στην
αποδοτικότητα και στις οικονομίες κλίμακος, χωρίς καμιά απολύτως αναφορά σε
έννοιες όπως η δημιουργικότητα ή η ευελιξία.

Το νέο «παράδειγμα» (paradigm), που προβάλλεται από τους σύγχρονους γκουρού
του μάνατζμεντ και πολλούς ηγέτες επιχειρήσεων, προσεγγίζει με διαφορετικό
τρόπο τις επιχειρήσεις και τα επιχειρησιακά προβλήματα και προβάλλει νέες
αξίες, όπως η γνώση και ο ανθρώπινος παράγοντας.

Είναι, πράγματι, γεγονός ότι στη μεταβιομηχανική κοινωνία η γνώση παίζει
κυρίαρχο ρόλο στην οικονομία, την επιχείρηση και στη δουλειά του καθενός από
μας. Δεν είναι μόνο ότι διαρκώς και περισσότεροι εργαζόμενοι κάνουν εργασία
γνώσης, αλλά και το γεγονός ότι το περιεχόμενο σε γνώση όλων των εργασιών
επίσης αυξάνεται διαρκώς.

Αυτό σημαίνει ότι και η συμβολή στην επιτυχία της επιχείρησης του ανθρώπινου
παράγοντα αποκτά στρατηγική σημασία, αφού ο άνθρωπος αποτελεί τον φορέα της
γνώσης. Είναι η διαφοροποίηση των γνώσεων, των ικανοτήτων και των
χαρακτηριστικών της προσωπικότητας (competencies) και το μη προβλέψιμο του
ανθρώπινου πνεύματος, εκείνα που καθιστούν δυνατή την πρωτοβουλία στην
αξιοποίηση της γνώσης, τη δημιουργικότητα και την επιχειρηματικότητα.

Όπως μας λέγει ο κεντρικός ομιλητής του Συνεδρίου μας της 12ης Απριλίου, ο
καθηγητής του London Business School, Sumantra Ghosal, «στην εποχή της
πληροφορικής ο κρίσιμος σπάνιος πόρος είναι η γνώση ­ που συντίθεται από
πληροφορίες, νοημοσύνη και εμπειρίες. Σε αντίθεση με τα κεφάλαια, η γνώση
είναι πιο πολύτιμη όταν ελέγχεται και χρησιμοποιείται από εκείνους που
βρίσκονται στη γραμμή των πρόσω της επιχείρησης». Τούτο σημαίνει ότι η γνώση,
με την έννοια αυτή, δεν αποτελεί πλέον σημαντικό στοιχείο μόνο για τα στελέχη,
αλλά η γνώση πρέπει να διαχέεται σε όλο το προσωπικό, στο οποίο και να δίνεται
η δυνατότητα αξιοποίησής της για τη διαμόρφωση του επιχειρησιακού γίγνεσθαι.

Η νέα αυτή προσέγγιση της επιχείρησης φαίνεται να γίνεται σήμερα κατανοητή και
από το ευρύτερο κοινωνικό σύνολο. Όταν επί παραδείγματι, η χρηματιστηριακή
αξία μερικών επιχειρήσεων είναι διπλάσια ή τετραπλάσια ή και πολλαπλάσια της
αξίας του ενεργητικού της, αυτό προφανώς εκφράζει (σε συνθήκες, βέβαια, υγιούς
χρηματιστηριακού κλίματος!) την εκτίμηση των επενδυτών ότι άυλα στοιχεία, μη
περιλαμβανόμενα στους ισολογισμούς των, όπως η αποτελεσματικότητα του
μάνατζμεντ, τα ταλέντα του προσωπικού των, η ποιότητα των σχέσεων με τους
καταναλωτές και τους πελάτες των, η ικανότητα ανάπτυξης καινοτόμων ιδεών,
προσθέτουν στην πραγματική αξία των και εγγυώνται τα προσδοκώμενα από τους
επενδυτές κέρδη.

Το Ημερήσιο Συνέδριο που οργανώνει το Ινστιτούτο Εκπαίδευσης και Ανάπτυξης της
ΕΕΔΕ, σε συνεργασία με το ALBA, δίνει την ευκαιρία στα ηγετικά στελέχη των
επιχειρήσεων της χώρας μας να συμμετάσχουν σε μια ενδιαφέρουσα συζήτηση αυτής
της νέας προσέγγισης της επιχείρησης ως οργανισμού γνώσεως. Θα έχουν επίσης
την δυνατότητα να εξετάσουν μαζί με διακεκριμένους ακαδημαϊκούς και ηγέτες
επιχειρήσεων τις επιδράσεις της νέας φιλοσοφίας μάνατζμεντ στον τρόπο
αντιμετώπισης των θεμάτων διοίκησης και ανάπτυξης προσωπικού, που αποκτούν
πλέον καθοριστική στρατηγική σημασία για την επιτυχία των επιχειρήσεων της
χώρας μας στο σύγχρονο παγκοσμιοποιημένο ανταγωνιστικό περιβάλλον.

Ο Γιάννης Χαστάς είναι πρόεδρος Δ.Ε. του ΙΕΚΑ.