Συνορεύοντας με την Αλβανία

Φαντάζουν μακριά οι μέρες του ’86, όταν οι κατάκλειστες πόρτες της
ελληνοαλβανικής μεθορίου άνοιγαν, και από τις δύο μεριές, στοιβαγμένα
συναισθήματα δεκάδων χρόνων ξεχύνονταν σε αγκαλιές όμοιες με τα βουνά της
Ηπείρου. Οι μέρες που οι Ηπειρώτες ψηλαφούσαν με το χέρι της ψυχής τη μνήμη
για να βρουν σημάδια αναγνώρισης. Τότε που κλάματα, χαρά και φωνές, κατέληγαν
στη μητρική γλώσσα της σιωπής για να εκφραστούν.

Μοιάζουν μακριά οι μέρες που ο ελληνικός λαός, από τη Βόρεια Ελλάδα μέχρι και
τα νησιά της άγονης γραμμής στο Αιγαίο, εκδήλωνε με κάθε τρόπο τη συμπάθεια
και την αλληλεγγύη του στους ρακένδυτους Βορειοηπειρώτες και Αλβανούς
πρόσφυγες, όχι από τη θέση του υπερόπτη έχοντα, αλλά από τη θέση ενός λαού που
γνώριζε από τα χρόνια της κατοχής, του εμφυλίου και της μετανάστευσης, τι
σημαίνει να πεινάς και να κρυώνεις.

Όμως, αυτάρ επεί τάρπησαν δάκρυ και ες αλλήλους ορόωντες, μνήσαντο σίτου ­
αφού χόρτασαν κλάμα και να βλέπει ο ένας τον άλλο, θυμήθηκαν το ψωμί ­ όπως θα
έλεγε και ο Όμηρος.

Εκεί τα πράγματα ήταν διαφορετικά: Από τη μια η Ελλάδα, που μέσα από τις
γνωστές περιπέτειες της νεώτερης ιστορίας της αποτελούσε πλέον μέλος της
Ευρωπαϊκής Κοινότητας, με κατοχυρωμένη δημοκρατία, με θεσμούς, διοίκηση,
ασφάλεια, ισχυρή άμυνα και οικονομία.

Από την άλλη η Αλβανία ­ χώρα ερείπια ­ χωρίς θεσμούς, χωρίς τίποτα. Ούτε καν
με τους προηγούμενους κανόνες της κοινωνίας – φυλακής. Με έκπληκτους μόνο
ανθρώπους που ζητούσαν ψωμί. Με κάθε τρόπο.

Έκτοτε οι οθόνες γέμισαν με κλοπές, φόνους, εγκληματικότητα, ναρκωτικά
αλβανική μαφία, αιματηρά γεγονότα ομηρείας, και το ράβε ξήλωνε επαναπροώθησης
λαθρομεταναστών στην Κακαβιά.

Οι δεκάδες χιλιάδες οικονομικοί πρόσφυγες, που οργάνωναν τη ζωή τους με
καθημερινή δουλειά, σεβόμενοι τους νόμους της χώρας που τους φιλοξενούσε, που
έστελναν τα παιδιά τους στο σχολείο και μάθαιναν γράμματα ελληνικά, που
συνέβαλλαν στην πρόοδο της ελληνικής οικονομίας, ελάμβαναν δευτερεύουσα
σημασία.

Ήταν φυσικό, στους Έλληνες πολίτες, που βίωναν την ασφάλεια μιας οργανωμένης
σε αρχές κοινωνίας και είχαν εμπιστοσύνη στο χώρο που ζούσαν, να πέσει η σκιά
της αγανάκτησης. Ήταν επίσης φυσικό να γεννηθεί η ανασφάλεια, αυτό το τρομερό
τέρας που πριονίζει την ψυχολογία του κάθε πολίτη.

Ωστόσο, η Ελλάδα με εξαίρεση την περίοδο που βάλτωσε στα μυστικά του βάλτου,
κινήθηκε με σύνεση. Με απειρία, με ενδογενείς δυσκολίες, αλλά με σύνεση.

Προστάτευσε την ελληνική μειονότητα στη Β. Ήπειρο, θωράκισε τα σύνορα με τους
συνοριακούς φρουρούς, βοήθησε οικονομικά την Αλβανία μέσα στις αλλεπάλληλες
κρίσεις της, συνέβαλε επιστημονικά στην επεξεργασία του Συντάγματός της και
στην οργάνωση της διοίκησης, ανέπτυξε συνεργασία με την αστυνομία της άλλης
πλευράς και την εξόπλισε, έβαλε ­ με την πράσινη κάρτα ­ μια στοιχειώδη σειρά
στο χάος των εν Ελλάδι εργαζόμενων λαθρομεταναστών, αναμείχθηκε ψύχραιμα και
νηφάλια στην κρίση του Κοσόβου, επανέφερε το αίσθημα ασφάλειας στον Έλληνα
πολίτη.

Σε επίπεδο περιφερειών, όμορων προς την Αλβανία (Ήπειρος & Δυτική
Μακεδονία), αναπτύχθηκαν δεκάδες ευρωπαϊκά προγράμματα (π.χ. Interreg, Terra),
με προϋπολογισμό εκατοντάδων εκατομμυρίων και στόχο την εξασφάλιση ή βελτίωση
των υποδομών επικοινωνίας, την προστασία του περιβάλλοντος κ.λπ.

Στελέχη της ελληνικής Δημόσιας Διοίκησης αλλά και επιχειρηματικά στελέχη,
μετέφεραν ­ με σειρά σεμιναρίων ­ την τεχνογνωσία και την εμπειρία της
ελληνικής πολιτείας σε Αλβανούς υπαλλήλους. Ελληνικές επενδύσεις σε αλβανικό
έδαφος, παρά τη φοβερή δοκιμασία που γνώρισαν με την κρίση των πυραμίδων,
συνεχίζουν τη δραστηριότητά τους με τα καινούργια δεδομένα.

Ακόμη, στα περάσματα που ήταν εγκατεστημένα τα ηλεκτροφόρα καλώδια, κτίσθηκαν
ή βρίσκονται εν εξελίξει οι εργασίες νόμιμων διόδων, σύγχρονων τελωνείων.
Εκείνο το θλιβερό δερβένι της Κακαβιάς έχει αντικατασταθεί με ένα εξαιρετικό,
ευρωπαϊκών προδιαγραφών, τελωνείο. Στη Σαγιάδα και τη Μέρτζιανη έχουν
ξεκινήσει οι εργασίες, και σύντομα ακολουθούν οι Δρυμάδες.

Όλα αυτά άρχισαν να εδραιώνουν μια ατμόσφαιρα συνεργασίας, να παράγουν και να
ενισχύουν έναν διακρατικό πολιτικό πολιτισμό ανάμεσα σε δύο χώρες με τεράστιες
διαφορές, αλλά με κοινή την ανάγκη για καλή γειτονία και ανάπτυξη.

Εκτός από την παγιωμένη εικόνα των λαθρομεταναστών, μια τεράστια αναπτυξιακή
δυναμική «μπαινοβγαίνει» στην ελληνοαλβανική μεθόριο, τα ευεργετικά
αποτελέσματα της οποίας θα εκδηλωθούν στα χρόνια που θα ακολουθήσουν.

Ως υπουργός Εξωτερικών της κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ την εποχή της άρσης του
εμπολέμου αλλά και ως πρωτεργάτης στις αλλαγές εκείνες, θα ήθελα ακόμη μια
φορά να τονίσω ότι το κεφάλαιο Αλβανία, εκείνο που μετράει με οικονομικά
μεγέθη, δεν έχει ακόμη ανοίξει. Η πρώτη φάση, εκείνη του αλτρουισμού και της
ανθρωπιάς, με όλα τα επικίνδυνα ή δυσάρεστα παρελκόμενά της, επετεύχθη. Η
δεύτερη φάση εξαρτάται από το πόσο στεριώνει η δημοκρατία και δυναμώνει η
οικονομία στην γείτονα χώρα. Στο μέτρο που αυτοί οι δύο παράγοντες
σταθεροποιούνται, το κεφάλαιο Αλβανία θα δείχνει ολοένα και περισσότερο πόσο
σημαντικό είναι για μας. Γι’ αυτό και η Ελλάδα, η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ της
επόμενης τετραετίας, πρέπει να συνεχίσει την ίδια γραμμή πλεύσης.

Ο Κάρολος Παπούλιας είναι τέως υπουργός Εξωτερικών, υποψήφιος βουλευτής του
ΠΑΣΟΚ στον Νομό Ιωαννίνων.