Ο πόλεμος συνεχίζεται…

Κόσοβσκα Μιτρόβιτσα: Στρατιώτες παρακολουθούν κορίτσια που μεταφέρουν τρόφιμα από το νότιο στο (σερβικό) βόρειο τμήμα της πόλης. Το μίσος ανάμεσα στους Σέρβους και τους Αλβανούς της πόλης δεν έχει σβήσει

Εβδομήντα οκτώ ημέρες κράτησαν οι βομβαρδισμοί. Έναν χρόνο μετά, δυτικοί
διπλωμάτες υποστηρίζουν ότι επικράτησε το «μη χείρον».

Ο Στρατός του Βελιγραδίου, η Αστυνομία και οι παραστρατιωτικές ομάδες, που στο
όνομα της προστασίας των μειοψηφούντων Σέρβων επιδίδονταν σε επιχειρήσεις κατά
των Αλβανών του Κοσσυφοπεδίου, έχουν αποσυρθεί. Στα χαρτιά, η υπό το ΝΑΤΟ
ειρηνευτική δύναμη και οι διοικητές του ΟΗΕ ελέγχουν τώρα την περιοχή, έπειτα
από σχετική απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας. Όμως στην πραγματικότητα, η
επιρροή και η δράση του επίσημα διαλυμένου Απελευθερωτικού Στρατού του
Κοσσυφοπεδίου συνεχίζεται, αν όχι ξεπερνά τους απεσταλμένους της διεθνούς
κοινότητας. Έναν χρόνο μετά και παρά τις προσπάθειες, ο Γιουγκοσλάβος πρόεδρος
παραμένει στην εξουσία. Και όπως ακριβώς ο Ιρακινός πρόεδρος διατήρησε το
καθεστώς του μετά τον Πόλεμο στον Κόλπο και είδε τον σφοδρότερο αντίπαλό του,
τον πρώην πρόεδρο Τζορτζ Μπους να αποχαιρετά τον Λευκό Οίκο, κανείς δεν μπορεί
να αποκλείσει την επανάληψη της Ιστορίας, με πρωταγωνιστές τους σημερινούς
προέδρους Μπιλ Κλίντον και Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς.

Χαμένη ειρήνη

Το πρόβλημα για το ΝΑΤΟ, που κέρδισε τον πόλεμο, είναι ότι κινδυνεύει να χάσει
την ειρήνη. «Είναι ειρωνικό», αναλύει ένας δυτικός διπλωμάτης στην Πρίστινα
που ζήτησε να μην κατονομαστεί. «Υπήρξαν κάποιες αξιοσημείωτες επιτυχίες, αλλά
πολύ περισσότερες αποτυχίες. Αν η ετυμηγορία στηριζόταν στο πού βρισκόμαστε
σήμερα στο Κοσσυφοπέδιο, θα έλεγα ότι κερδίσαμε τον πόλεμο αλλά χάσαμε την
ειρήνη». Από τους 860.000 Αλβανοφώνους που εγκατέλειψαν την περιοχή στη
διάρκεια της κρίσης, επέστρεψαν 825.000. Για να δώσουν τη σειρά τους σε
220.000 Σέρβους που εγκατέλειψαν το Κοσσυφοπέδιο υπό το φόβο επιθέσεων
αντεκδίκησης. Οι λίγοι που απέμειναν παραμένουν στόχος επιθέσεων. Αν και
αρχικά ο αριθμός των μελών της διεθνούς αστυνομικής δύναμης είχε
προγραμματιστεί να ανέλθει περίπου στις 5.000, έως και τον περασμένο μήνα δεν
ξεπερνούσαν τις 2.500. Απουσία νόμου και τάξης, το Κοσσυφοπέδιο έχει
μεταβληθεί σε κέντρο εξαγωγής ναρκωτικών. Στον απολογισμό των υλικών ζημιών,
120.000 κτίσματα καταστράφηκαν, τα μισά από τα οποία σπίτια. Η διεθνής
κοινότητα έχει υποσχεθεί 2,1 δισ. δολάρια για την αποκατάστασή τους πρόσφατα,
όμως οι Ηνωμένες Πολιτείες τόνισαν ότι πολλές κυβερνήσεις απέτυχαν να
συνεισφέρουν. Κανείς δεν γνωρίζει πόσοι σκοτώθηκαν σε κρούσματα βίας μετά τη
λήξη των βομβαρδισμών. Τα Ηνωμένα Έθνη υπολογίζουν τους νεκρούς σε 488, ενώ οι
γιουγκοσλαβικές αρχές σε 800. Σε όλα αυτά, πολιτικοί αναλυτές προσθέτουν ότι
όταν γίνει αντιληπτό ότι η διεθνής κοινότητα δεν περιλαμβάνει «ανεξαρτησία»
για το Κοσσυφοπέδιο στα σχέδιά της, οι εξτρεμιστές δεν θα αργήσουν να στραφούν
εναντίον των μελών της ειρηνευτικής δύναμης που σταθμεύουν στην περιοχή. Ήδη,
το γεγονός ότι προγραμματίζονται δημοτικές εκλογές για το φθινόπωρο έχει
προκαλέσει οργή στους κόλπους των Αλβανοφώνων που επιθυμούν βουλευτικές,
θεωρώντας τες ως ένα βήμα που θα τους φέρει πιο κοντά στην υλοποίηση του
στόχου της ανεξαρτησίας.

Έναν χρόνο μετά, και ο πόλεμος δεν κατάφερε να φέρει πιο κοντά τις δύο
πλευρές, Σέρβους και Αλβανοφώνους. Αντιθέτως, ενίσχυσε την παλιά έχθρα. Η
διαιρεμένη Κόσοβσκα Μιτροβίτσα, με συνεχείς αιματηρές συγκρούσεις, είναι το
ηχηρότερο παράδειγμα της αποτυχίας ειρηνικής συμβίωσης. Οι φήμες για
ενδεχόμενο πόλεμο στη μικρότερη δημοκρατία της Ομόσπονδης Γιουγκοσλαβίας, το
Μαυροβούνιο, ενισχύονται και από την αστάθεια στη νοτιοανατολική Σερβία με τη
δράση των κληρονόμων του KLA κατά των σερβικών δυνάμεων ασφαλείας. Στους
δρόμους του Βελιγραδίου είναι έντονος ο φόβος ότι οι βομβαρδισμοί δεν τέλειωσαν.

ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ…

Νις, 23 Μαρτίου

Κάποιοι άρχισαν να τρέχουν αναζητώντας προστασία στα καταφύγια. Άλλοι πάγωσαν,
κοιτώντας απλώς τον ουρανό. Σοκ και δυσπιστία. Υπό τον εκκωφαντικό ήχο της
σειρήνας που προειδοποιούσε τον κόσμο για τους επαπειλούμενους βομβαρδισμούς
του ΝΑΤΟ. Η πόλη Νις στη Νότια Σερβία ζούσε τη νύχτα που φάνηκε να κρατά όσο
αιώνες. Ήταν η επίσημη πρώτη των αεροπορικών επιδρομών. Ο δήμαρχος της πόλης
Ζόραν Ζίβκοβιτς επιχείρησε να στείλει ένα μήνυμα στον Αμερικανό πρόεδρο. Η Νις
βομβαρδίστηκε αργότερα. Παρά το μήνυμα προς τον κ. Κλίντον. Εικοσι πέντε
πολίτες σκοτώθηκαν.

…ΚΑΙ ΜΙΑ ΜΑΡΤΥΡΙΑ

Πρίστινα, 23 Μαρτίου

«Υπήρξαν φορές που σκέφτηκα ότι η Συμμαχία, ενώ προσπαθούσε να κρατήσει
ενωμένα τα 19 μέλη της υπέρ των βομβαρδισμών, επεδίωκε με τον ίδιο φανατισμό
να διώξει τους Αλβανούς από το Κοσσυφοπέδιο, όπως και τους Σέρβους, έλεγε
Αλβανός δημοσιογράφος. Το ΝΑΤΟ είπε ότι ολόκληρη η Πρίστινα καιγόταν, όταν οι
φλόγες ήταν ακόμη στα περίχωρα. Πολλοί άνθρωποι εδώ, απομονωμένοι στα σπίτια
τους, το πίστεψαν κι έφυγαν τρομοκρατημένοι… Συνάδελφοί μου από το Ρώυτερ
δεν μπορούσαν να καταλάβουν γιατί όταν αυτοί εκδιώχθηκαν από Σέρβους
παραστρατιωτικούς δύο μέρες μετά την έναρξη των επιδρομών, εγώ προτίμησα να
κρυφτώ σε μια περιοχή όπου γνώριζα ότι έσφυζε από παραστρατιωτικούς. Όμως η
ζωή μου μέχρι τότε, υπό σερβικό έλεγχο, με είχε διδάξει ότι οι τελευταίοι
στους οποίους θα επιτίθεντο οι ένοπλοι ήταν οι γείτονές τους. Και απεδείχθη.
Όταν τυχαία συνάντησα στο ασανσέρ έναν Σέρβο γείτονά μου, με στολή, κατάλαβα
ότι ένιωσε άσχημα. “Κάνω απλώς τη δουλειά μου”, μου είχε πει».