Η φιλολογία για τα πανωτόκια

Γενικός διευθυντής Ομίλου Τράπεζας Πειραιώς

Τον τελευταίο καιρό μια έντονη φιλολογία για τα πανωτόκια έχει πλήξει θεσμούς
και έχει πάρει έκταση και διαστάσεις επικίνδυνες ακόμα και για την ίδια την
οικονομία.

Πυρήνας ιδιωτών, αλλά και επιχειρηματιών πιστούχων μαζί με μεγάλο αριθμό
εντύπων (οικονομικού, αλλά και πολιτικού ημερήσιου Τύπου) ξεκίνησαν μία
σταυροφορία με πολιτικές προεκτάσεις και μεγάλη δόση διαστρέβλωσης της
αλήθειας. Οι ίδιοι αυτοί άνθρωποι, ενώ αποδέχονται επιβαρύνσεις σε οφειλές του
ΙΚΑ και του Δημοσίου 2% και 2,5% τον μήνα (ήτοι 27% έως 30% ετήσια
επιβάρυνση), επικαλούνται ως επαχθείς τις επιβαρύνσεις των οφειλών τους στις
τράπεζες, που ιδιαίτερα τον τελευταίο καιρό έχουν εξορθολογιστεί. Τι είναι
τελικά πανωτόκι κατά τους διαμαρτυρόμενους και κατά τη διεθνή πρακτική; Η
έννοια είναι εξαιρετικά απλή, καθαρή και υφίσταται ως αμοιβή οποιασδήποτε
συναλλαγής (εμπράγματης ή χρηματικής) από πολλούς αιώνες. «Σου δανείζω σήμερα
1.000 δρχ. με 20% επιτόκιο και εξάμηνο ανατοκισμό και αναμένω εξόφληση σε έναν
χρόνο». Αυτό σημαίνει ότι οι 1.000 δρχ. θα παραγάγουν τόκο 100 δρχ. στο πρώτο
εξάμηνο και οι 1.100 δρχ. θα παραγάγουν τόκο 110 δρχ. στο δεύτερο εξάμηνο,
ήτοι συνολική επιβάρυνση τόκων 210 δρχ. και όχι 200 που αντιπροσωπεύει το
συμβατικό επιτόκιο (20% στις 1.000 δρχ.). Είναι οι 10 δρχ. πανωτόκι, για το
οποίο ακούγονται διαμαρτυρίες έως και ύβρεις από παντού; Βεβαίως δεν είναι,
αφού και ένας καταθέτης τοκίζοντας με τους ίδιους όρους τα χρήματά του
(εξάμηνος ανατοκισμός, 20% επιτόκιο, 1.000 δρχ. κεφάλαιο) θα λάβει στο τέλος
τού έτους τον ίδιο ακριβώς τόκο. Άρα η έννοια του ανατοκισμού παγκοσμίως δεν
αφορά μόνο τους δανειολήπτες, αλλά και τους καταθέτες.

Σημείο τριβής όντως υπάρχει στην έννοια του επιτοκίου υπερημερίας, του οποίου
η έννοια είναι να «τιμωρήσει» τους οφειλέτες εκείνους που δεν καταβάλλουν
εγκαίρως τις εκ των συμβάσεων ­ που έχουν υπογράψει και γνωρίζουν ­ οφειλές
τους. Οι τράπεζες έως κάποιο βαθμό έχουν υπερβάλει (μετά τη διοικητική
απελευθέρωση του επιτοκίου αυτού από την ΤτΕ) επιβαρύνοντας την πελατεία τους
με 2%, 4% ή/και 6% ακόμη πρόσθετο επιτόκιο μέχρι την εξόφλησή τους.

Η υπερβολή αυτή, η οποία αποτελεί ελάχιστο ποσοστό 5% των υπερήμερων
οφειλετών, είναι πιθανόν να έχει προκύψει και να χρήζει διορθώσεως ή
εξορθολογισμού. Επίσης, περιπτώσεις όπου αναφέρονται αυθαίρετες
(αντισυμβατικές) αλλαγές στην περίοδο εκτοκισμού (από 6μηνο σε 3μηνο ή μήνα)
είναι σαφώς άδικες και αποτελούν τη συντριπτική μειονότητα των περιπτώσεων,
που επίσης χρήζουν διορθώσεως ή/και επανυπολογισμού.

Μέσα σ’ ένα τεράστιο σύνολο περιπτώσεων είναι δυνατόν να υπάρξουν και
υποθέσεις που εμπεριέχουν αδικίες ή αντισυμβατικότητες. Αυτές, αν οδηγηθούν
στα δικαστήρια, είναι βέβαιο ότι θα δικαιωθούν. Εκείνοι όμως που φωνασκούν και
υποβάλλουν στον νόμιμο και ενήμερο πολίτη τη λογική ότι ήταν ανόητος που
πλήρωσε εγκαίρως, δεν έχουν περιθώρια δικαίωσης από κανέναν, αποτελούν
μειονότητα ­ πιθανόν το 10% του 5% των υπερήμερων πελατών του τραπεζικού
κλάδου (ήτοι το 0,5% του συνόλου) ­ και πλην των περιπτώσεων των αγροτικών
δανείων (ιδιαίτερη περίπτωση που αφορά μόνον την ΑΤΕ) διογκώνουν ένα θέμα, για
το οποίο σε άλλες χώρες, όπου επικρατεί λογική και σοβαρότητα, θα ήταν
καταδικαστέοι από την κοινή γνώμη, αλλά και από τους πολιτικούς φορείς.