ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Θεσμικά προσχήματα

Ως γνωστόν, η παρούσα Βουλή απευθύνει στην επόμενη πρόταση αναθεώρησης του
Συντάγματος. Και κατ’ αυτόν τον τρόπο η επόμενη Βουλή καθίσταται αναθεωρητική.
Έπειτα από τις κορυφαίες αυτές αλλαγές, το ίδιο το Σύνταγμα προβλέπει μια
περίοδο θεσμικής ηρεμίας. Επόμενη αναθεώρηση μόνο ύστερα από πέντε χρόνια
επιτρέπεται.

Ενώ, λοιπόν, η όλη διαδικασία έως εδώ έχει διεξαχθεί με άψογο αλλά και
συναινετικό τρόπο, ξαφνικά το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης
επανέρχεται. Με προτάσεις άλλοτε ανατρεπτικές του πολιτεύματος, ή
καταστροφικές για το διοικητικό σύστημα της χώρας, ή παντελώς αόριστες ή,
τέλος, και ατελέσφορες.

Πράγματι, είναι ανατρεπτική του πολιτεύματος η πρόταση για άμεση εκλογή
Προέδρου Δημοκρατίας. Μάλιστα, η συμπλήρωση της «πρότασης» αυτής με την κατ’
ουσίαν μεταφορά στον Πρόεδρο των αρμοδιοτήτων εξωτερικής πολιτικής και άμυνας
μετατρέπει ανοικτά το πολίτευμά μας σε ημιπροεδρικό. Δηλαδή, όπως ακριβώς της
Φινλανδίας και της Γαλλίας. Όμως οι προτείνοντες όφειλαν να γνωρίζουν ότι
πολιτεύματα όπως το δικό μας με υπεραιωνόβιες ρίζες δεν αλλάζουν για «ψύλλου
πήδημα». Κι όποιος επιχειρεί τέτοιες αλλαγές φέρνει στη χώρα του θεσμική
ακαταστασία και ακυβερνησία.

Όσο για την προεδρία του Συμβουλίου Εξωτερικής Πολιτικής από τον Πρόεδρο της
Δημοκρατίας, αυτό μπορεί να γίνει χωρίς αναθεώρηση του Συντάγματος. Αρκεί τα
κόμματα να το ζητήσουν από τον αρχηγό του κράτους. Εδώ, όμως, εύλογα
αναρωτιέται κανείς τα εξής: δούλεψε το σύστημα αυτό σε κατώτερο επίπεδο;
Συνήλθε κάποιο όργανο ειδικών αντιπροσώπων των κομμάτων υπό τον γενικό
γραμματέα του υπουργείου Εξωτερικών; Συσσωρεύτηκε άρα κάποια εμπειρία, ώστε να
δουλέψουμε στο ανώτατο επίπεδο; ‘Η θα ξαναγυρίσουμε στα θλιβερά γεγονότα του
«Συμβουλίου» των αρχηγών, την περίοδο 1990-92, που έπληξαν το κύρος τού τότε
Προέδρου της Δημοκρατίας;

Καταστροφική για το διοικητικό σύστημα της χώρας θα ήταν η πρόταση για την
άμεση εκλογή των οργάνων της περιφέρειας, αν φυσικά γινόταν δεκτή. Δηλαδή η
μετατροπή της περιφερειακής διοίκησης σε τρίτο βαθμό τοπικής αυτοδιοίκησης.
Όταν καλά καλά δεν έχει αφομοιωθεί από το διοικητικό σύστημα της χώρας ο
δεύτερος βαθμός. Κι όταν ακόμη δεν έχει γίνει κατορθωτή η ισορροπία ανάμεσα
στις δύο βαθμίδες της κρατικής διοίκησης με την τοπική αυτοδιοίκηση.

Αόριστες είναι οι θεσμικές σκέψεις της Ν.Δ. και για τον παραμερισμό των
πελατειακών σχέσεων, για τη διαφάνεια, για ανεξάρτητες διοικητικές αρχές
κ.ο.κ. Πρώτον, διότι η εξαφάνιση των πελατειακών σχέσεων και επίτευξη της
διαφάνειας είναι στόχοι και όχι μέσα, και ως προς αυτούς το ζητούμενο είναι να
προωθηθούν τα κατάλληλα και τα πρόσφορα μέσα. Και δεύτερον γιατί το να
βαφτίζεις τους στόχους «θεσμικά μέσα» δεν αποτελεί τίποτα περισσότερο από
δημαγωγία.

Τέλος, ατελέσφορες είναι οι περισσότερες από τις προτάσεις της Ν.Δ., επειδή
απαιτούν αναθεώρηση του Συντάγματος. Δηλαδή, παραπέμπουν σε χρονικό σημείο
πέντε ετών μετά την ολοκλήρωση της αναθεώρησης του Συντάγματος από την επόμενη
Βουλή. Αφού, όμως, έτσι έχουν τα πράγματα, εύλογα αναρωτιέται κανείς τα εξής:
μήπως η Ν.Δ. δεν πολυπιστεύει σ’ αυτές τις προτάσεις, ή μήπως ως κόμμα ξέχασε
ή παρέλειψε ­ ως μη όφειλε ­ να τις υποβάλει κατά την πρόσφατη διαδικασία
διαμόρφωσης της πρότασης για την αναθεώρηση του Συντάγματος; Και, επίσης,
αφού, έστω, η αξιωματική αντιπολίτευση μόλις τώρα αντελήφθη το συνταγματικώς
ορθόν, γιατί αφήνει τον παρόντα χρόνο να περάσει ανεκμετάλλευτος και δεν
εγείρει αίτημα για συμπλήρωση της πρότασης αναθεώρησης που θα παραλάβει η
επόμενη 7η Αναθεωρητική Βουλή;

Ως τελευταία σκέψη από την εξέταση των πρόσφατων και όψιμων προτάσεων της Ν.Δ.
κατατίθεται η εξής: το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης ως προς τη
αναθεώρηση του Συντάγματος τις αυθεντικές του σκέψεις τις έχει ήδη καταθέσει,
τον καιρό που διαμορφωνόταν η σχετική πρόταση στην παρούσα Βουλή (1996-1998).
Και κατά βάσιν η συνταγματική πολιτική της Ν.Δ. και ώριμη ήταν και
συναινετική. Απλώς οι τελευταίες της προτάσεις αποτελούν απλώς «προτάσεις»
εντός εισαγωγικών. Που χρησιμοποιούνται για να συμπληρώσουν τη νέα εικόνα που
η Ν.Δ. βιαστικά θέλει να δώσει στο εκλογικό σώμα, μήπως και επιτύχει έτσι την
αναβάθμιση της εκτίμησής του. Τι να λένε άραγε οι θεσμικώς έμπειροι και οι
σοβαροί που έχουν στρατευθεί στον χώρο της Ν.Δ.; Οι του ΠΑΣΟΚ στη θέση τους θα
είχαν εξεγερθεί.

Ο Ανδρέας Ν. Λοβέρδος είναι αναπληρωτής καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στο
Πάντειο Πανεπιστήμιο.