Ο έρωτας, η Κατερίνα και το τατού που δεν λέει να σβήσει…

To περασμένο καλοκαίρι τους, λίγο πριν, λίγο μετά τις ολιγοήμερες διακοπές,
το πέρασαν στην Πλάκα. Στους Αέρηδες. Τις πρώτες μέρες προσπαθούσαν να πείσουν
τον ιδιοκτήτη ενός από τα πιο διάσημα εργαστήρια τατουάζ στην Αθήνα (ίσως και
στην Ελλάδα), τον γιο του και την κόρη του, πως δεν ήταν δημοσιογράφοι, πως
δεν ήταν απλά περίεργοι, ούτε “αυστηροί ερευνητές”.

Φοιτητές ήταν ο Βαγγέλης Κωνσταντίνου και ο Βασίλης Παπαστεργίου. Φοιτητές
στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και παρακολουθούσαν το Διατμηματικό Μεταπτυχιακό
Πρόγραμμα Σπουδών “Κοινωνικός Αποκλεισμός και Μειονότητες”. Μια εργασία για το
μάθημα “Ερευνητική μεθοδολογία ΙΙ: Θέματα Ποιοτικής έρευνας” ήθελαν να κάνουν
και ήθελαν να της δώσουν τίτλο “Σε ένα εργαστήριο τατουάζ”. Με τα πολλά, τους
έπεισαν. Τους εξήγησαν πως ήθελαν να είναι εκεί και να μην είναι… Να
παρατηρούν, χωρίς να ενοχλούν. Να καταγράφουν χωρίς να προκαλούν, ούτε τους
τεχνίτες ούτε τους πελάτες. Να ρωτούν και να μην ρωτούν…

Τέλη Ιουλίου, στην καρδιά της Αθήνας, με τον υδράργυρο στα ύψη, πέρασαν
αρκετά πρωινά και μεσημέρια εκεί -ορατοί τε και αόρατοι. Είδαν αμέτρητους
ανθρώπους, παιδιά στα 19 ή μικρότερα, αλλά και 40ρηδες, ανθρώπους
μεγαλύτερους, μυημένους από χρόνια, αλλά και φοβισμένους πρωτάρηδες. Με
κάποιους μίλησαν (τους “έπαιρνε” να τους μιλήσουν), με κάποιους άλλους όχι.

Σε κάποιους από τους πελάτες εξήγησαν πως κάνουν μια εργασία. Στους
περισσότερους όμως άφησαν την εντύπωση πως είναι του μαγαζιού, εργαζόμενοι ή
φίλοι των ιδιοκτητών.

Το πώς βαθμολογήθηκε η εργασία τους ελάχιστα ενδιαφέρει… Το ότι μέσα στις
σελίδες της διακρίνεται η φυσιογνωμία των ανθρώπων που κάνουν τατουάζ, πολύ
περισσότερο. Μια από τις πρώτες ερωτήσεις που έκαναν αφορούσε τη δική τους
αγωνία απέναντι στο “μόνιμο”, το “μη αναστρέψιμο”. Και μια από τις πρώτες
ιστορίες που έμαθαν ο Βαγγέλης και ο Βασίλης εκεί, στο εργαστήριο τατουάζ στην
Πλάκα, ήταν εκείνη της Κατερίνας. Η αιώνια femme fatale έβαλε δύο παλικάρια
-φίλοι μεταξύ τους, με κοινό τον έρωτά τους για κείνη- να “χτυπήσουν” τατουάζ
με το όνομά της… Κι εκείνοι το έκαναν, αλλά ήταν μια επιπόλαιη απόφαση και
(όπως συνήθως σ’ αυτές τις περιπτώσεις, ιδίως όταν “χτυπάει” κανείς το όνομα
της αγαπημένης ή του αγαπημένου του) τους οδήγησε σε μια λυσσαλέα επιθυμία για
σβήσιμο… Δύσκολη ιστορία. Πλαστικές εγχειρήσεις, πόνος, έξοδα και στο τέλος
-τι μένει;- μια άσχημη μουντζούρα, απομεινάρι του παλιού τατουάζ.

Ένας αετός, μια μυθική φιγούρα, σημάδια όλα ονείρων και ιδανικών, ανεξίτηλα χαραγμένα πάνω στο δέρμα

Είναι μια πολύ προσωπική υπόθεση το τατουάζ και αυτό το έζησαν από κοντά οι
δύο φοιτητές του Παντείου, ο Βαγγέλης Κωνσταντίνου και ο Βασίλης Παπαστεργίου,
παρατηρώντας τους ανθρώπους που έφταναν μέχρι το εργαστήριο στους Αέρηδες και
μιλώντας με ορισμένους από αυτούς. Είδαν πολλές παρέες παιδιών, 18-23 χρόνων
το πολύ, να περιφέρονται σαν υπνωτισμένες πάνω κάτω στο δωμάτιο, κοιτώντας τα
σχέδια στους τοίχους. Πρόσεξαν λίγο περισσότερο το στυλ και το ντύσιμό τους.
«Ενδυματολογικά, η πρωτοτυπία δεν είναι μεγάλη», γράφουν. «Μαύρα ρούχα, παρά
τη ζέστη, ή πολύχρωμα ιndie. Μαλλιά βαμμένα προς το πορτοκαλί για τις κοπέλες
και ζωγραφισμένα μάτια»…

Πιάνουν κουβέντα με δύο Αγγλίδες τουρίστριες. Η μία έχει ήδη μια καρδιά στην
πλάτη και χαζεύει περιοδικά με σχέδια. Η άλλη δεν ξέρει αν θα κάνει. «Η βασική
ιδέα», μας λέει η πρώτη, είναι ότι έχεις μια πολύ προσωπική σχέση με το σχέδιο
που επιλέγεις να “χτυπήσεις”, έτσι ώστε να μην το μετανιώσεις». Λίγο αργότερα,
θα συναντηθούν με έναν 40άρη. «Είναι μηχανικός αυτοκινήτων και το… δείχνει.
Η φόρμα που φοράει έχει την επωνυμία “Ford” στην πλάτη. Το πρώτο του τατουάζ
το έκανε το 1986. Ήταν ναυτικός και είχαν πιάσει λιμάνι στην Ιρλανδία, στο
Δουβλίνο. Πήγε μαζί με έναν Ιρλανδό που ήταν μαζί στο βαπόρι, για πλάκα ­
“πιτσιρικάδες ήμασταν”»…

Δίπλα, ένα άλλο ζευγάρι. «Εκείνος πολύ σωματώδης, γύρω στα 40-45, με ξυρισμένο
κεφάλι και παρουσιαστικό πορτιέρη της παραλιακής. Εκείνη λιγότερο από 30,
όμορφη και με καλόγουστο ντύσιμο. Τη λένε Φωτεινή. Το μοτεράκι του Παύλου
δουλεύει πάνω στο πόδι της και ο τύπος παρακολουθεί. Προς στιγμήν ο πόνος
φαίνεται να την καταβάλει και της δίνουν να μυρίσει λίγο αιθέρα για να μη
λιποθυμήσει. Η δοκιμασία της σε λίγο τελειώνει. Το σχέδιο που “χτύπησε” είναι
ένας ήλιος». «Συμβολίζει τη ζωή και το φως μαζί…», λέει η ίδια σε μια από
τις πιο σαφείς απαντήσεις της στην ερώτηση γιατί επέλεξε το συγκεκριμένο
σχέδιο. Βέβαια δίνει κι άλλες εξηγήσεις. «Το ζήλευα χρόνια αυτό το σχέδιο.
Έβλεπα μια κοπέλα με τατουάζ και της μιλούσα πάντα με ζέση, τη ζήλευα.
Παρασύρθηκα κι από τον Κώστα…».

Ώρα αργότερα, θα έρθει ένας άλλος, «σχετικά ώριμος άντρας», γράφουν οι δύο
φοιτητές. Είναι 38 χρόνων κι έρχεται να κάνει το δεύτερο τατουάζ μέσα σε δέκα
μέρες. «Χτυπάει» έναν γλάρο στο μπράτσο του, ενώ στο άλλο του χέρι ξεχωρίζει
ένα δελφίνι. Πώς το αποφάσισε; «Μια μέρα αισθάνθηκα πολύ άσχημα, έπιασα πάτο
και θέλησα να κάνω κάτι καινούργιο, κάτι που ίσως να με θεραπεύσει. Ήρθα
λοιπόν εδώ και “χτύπησα” το δελφίνι, που συμβολίζει το παιχνίδι, την καλοσύνη
και την ελευθερία. Μου αρέσει αυτό που εκφράζει. Και τον γλάρο γι’ αυτό τον
λόγο τον διάλεξα, γιατί είναι τόσο ελεύθερος».

Μια γυναίκα κοντά στα 40 μπαίνει στο εργαστήριο μαζί με έναν άνδρα λίγο
μεγαλύτερο (μπορεί και πενηντάρη). Κοιτάει για λίγο τα σχέδια, αλλά φαίνεται
αποφασισμένη. Μόλις έχει καθήσει στο ιατρικό κρεβάτι και ο σύντροφός της τη
χαιρετά λέγοντας «θα τα πούμε το βράδυ». Θα φύγει, χωρίς να θελήσει να μιλήσει
με τους ερευνητές, που αποκαλύπτουν πια τον ρόλο τους. Με ένα τριαντάφυλλο
χαραγμένο στην ωμοπλάτη.

Η κοπέλα των 20 χρόνων, που έχει ήδη κάνει piercing στη μύτη και το δεξί
φρύδι, είναι πολύ πιο άνετη. Έχει φτάσει στο εργαστήριο για να βάλει ακόμη ένα
σκουλαρίκι στο σώμα της, αυτή τη φορά στον αφαλό. «Μας λέει ότι ήθελε από
χρόνια να το κάνει και τώρα που μεγάλωσε, ήρθε επιτέλους ο καιρός να
πραγματοποιήσει την επιθυμία της. Η πρώτη τρύπα που έκανε ήταν στο φρύδι, πριν
από δύο μήνες. Όταν πήγε στο σπίτι, οι γονείς της τής έβαλαν τις φωνές. Μέρα
με την ημέρα όμως συμβιβάστηκε με την ιδέα. «Σήμερα με τη μαμά μου κάνουμε
χαβαλέ με τις τρυπούλες και θέλω να την πείσω να κάνει κι αυτή body piercing».

Από 25.000 δρχ. έως… πολλά εκατομμύρια

Δύο φοιτητές σε μεταπτυχιακό πρόγραμμα του Παντείου, ο Βαγγέλης Κωνσταντίνου και ο Βασίλης Παπαστεργίου, έζησαν από κοντά τις «στιγμές» σε ένα εργαστήριο τατουάζ

Το τατουάζ άρχισε να γίνεται δημοφιλές στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια. Όπως
λένε οι καλλιτέχνες του είδους(tattoo artists), άνθρωποι όλων των ηλικιών και
των κοινωνικών τάξεων ζητούν να κάνουν όχι ένα, αλλά πολλές φορές και δύο ή
τρία τατουάζ με τα πιο περίεργα σχέδια. «Η τιμή μπορεί να ξεκινήσει από τις
25.000 δραχμές και να φτάσει ως το ένα εκατομμύριο – αν πρόκειται για το
ζωγράφισμα μίας πλάτης ή για κάτι που σχεδιάζεται όπως ακριβώς το έχει
φανταστεί ο πελάτης. Τότε δεν μιλάμε για εμπορικά σχέδια, αλλά για
μοναδικότητα και αποκλειστικότητα, αφού το σχέδιο αυτό δεν θα το δει κανείς
πουθενά αλλού», λέει στα «ΝΕΑ» ο Γιώργος Τσότσιος, tattoo artist.

Ένα χέρι μπορεί να κοστίσει 250.000 δραχμές, ενώ μία πλάτη ακόμη και ένα
εκατομμύριο, ανάλογα με τα χρώματα και την πολυπλοκότητα του σχεδίου, «αφού
για μία πλάτη χρειάζονται περίπου σαράντα ώρες δουλειάς». Ο Γιώργος πάντως, θα
συμφωνήσει ότι από το εργαστήρι του έχουν περάσει όλες οι κοινωνικές τάξεις
και όλες οι ηλικίες: «θυμάμαι ένα κορίτσι 14 ετών που ήρθε για να κάνει ένα
λουλουδάκι μαζί με τον μπαμπά του. Αλλά και μεγάλες γυναίκες έχουν έρθει για
να τους κάνω τα αρχικά του συζύγου τους, ακόμη και άνδρες 55 και 60 ετών». Όσο
για τα ζευγαράκια που φθάνουν μαζί για να χαράξουν για πάντα ο ένας τα αρχικά
του άλλου, «αυτό γίνεται σχεδόν κάθε μέρα, μόνο που πολύ συχνά, αφού χωρίσουν,
έρχονται για να τους το σβήσω, φτιάχνοντας από πάνω ένα άλλο σχέδιο»,
καταλήγει ο Γιώργος.

Το ξόρκι που… έγινε κόσμημα

Είναι απόλυτα προσωπικό και συμβολίζει κάτι που το γνωρίζει μόνο ο κάτοχός
του. Είναι μόνιμο “κόσμημα” – φοριέται όλες τις ώρες – και στην πολυνησιακή
διάλεκτο σημαίνει σχέδιο ή σχήμα προστασίας. Το tattoo ή τατουάζ είναι τέχνη
που ξεκινά το 2000 π.Χ. στην Αίγυπτο με μαύρες και μπλε εγχαράξεις σε μούμιες
γυναικών.

Αναφορές στο τατουάζ υπάρχουν και σε κινεζικά κείμενα του 300 π.Χ., ενώ στην
Ιαπωνία την ίδια περίοδο άνδρες και γυναίκες όλων των ηλικιών κοσμούσαν τα
σώματά τους με φίδια και δράκους για να ξορκίσουν τους φόβους και τους
εφιάλτες τους. Οι δυτικές κοινωνίες γνωρίζουν το tattoo για πρώτη φορά το 1691
από τους εξερευνητές οι οποίοι επιστρέφουν από την Πολυνησία και τα νησιά του
Ειρηνικού φέρνοντας μαζί τους τα παράξενα σχέδια που αγαπούσαν οι τοπικές
ανώτερες τάξεις. Το tattoo γρήγορα έγινε σύμβολο της ελίτ και στη Δύση: ο
βασιλιάς Όσκαρ της Σουηδίας, ο Μέγας Δούκας Αλέξιος της Ρωσίας, ακόμη και η
μητέρα του Ουίνστον Τσώρτσιλ είχαν τατουάζ.

Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, το τατουάζ περνάει στην ευρεία χρήση: από τους
Αμερικανούς πεζοναύτες ως τους χίπις των δεκαετιών του ’60 και του ’70 γίνεται
“κόσμημα” λατρείας για όλο και περισσότερους ανθρώπους.

Σήμερα, το τατουάζ βρίσκεται και πάλι στο προσκήνιο. Ακόμη και η μόδα…
αντέγραψε την τέχνη αυτή, με τον Ζαν Πολ Γκοτιέ να έχει παρουσιάσει κολεξιόν
βασισμένη στο tattoo και το body piercing με ρούχα που ήταν αναπαραστάσεις
δερματοστιξίας. Μία από τις κυρίαρχες τάσεις είναι τα αυτοκόλλητα τατουάζ ή τα
τατουάζ με χένα διάρκειας μερικών εβδομάδων για όσους δεν τολμούν να
στιγματιστούν για πάντα. Και όλα δείχνουν ότι η Generation Χ βρήκε ακόμα
ένα… αξεσουάρ ενίσχυσης του ναρκισσισμού και της σεξουαλικότητάς της…

Μια τριφυλλάρα, γιατί… «ο ΠΑΟ είναι κάτι πολύ δυνατό για μένα»

«Στο μικρό δωμάτιο του εργαστηρίου τατουάζ μπαίνουν τώρα δύο αγόρια, όχι
μεγαλύτερα από 23 χρόνων, ντύσιμο σχετικά προσεγμένο, με διαφαινόμενη μια
κάποια οικονομική άνεση», γράφουν οι φοιτητές του Παντείου στην εργασία τους
που έχει τίτλο «Σε ένα εργαστήριο τατουάζ». «Ο ένας από αυτούς έχει έρθει να
“χτυπήσει” το σήμα του Παναθηναϊκού, μια τριφυλλάρα» ­ Κι αν το μετανιώσεις;
«Δεν πρόκειται, είναι κάτι πολύ δυνατό και προσωπικό για μένα». Το ερώτημα τι
θα γίνει αν ­ παρ’ ελπίδα ­ κάποια στιγμή αλλάξει ομάδα δεν τίθεται. Οι δύο
μεταπτυχιακοί φοιτητές ζητούν να μάθουν λίγα περισσότερα για τη σχέση του με
την ομάδα του. «Την ακολουθεί στα εκτός έδρας παιχνίδια (από τα εντός έδρας
δεν λείπει ποτέ) και νιώθει τον σύνδεσμο με την ομάδα ως την πιο δυνατή
εξάρτηση στη ζωή του. Ο φίλος του έχει ήδη “χτυπήσει” έναν ασπρόμαυρο λύκο στο
μπράτσο του και τον παροτρύνει στο εγχείρημά του. Γιατί έναν λύκο; «Γιατί
είναι δυναμικός και ανυπότακτος», απαντά.

Μερικές μέρες αργότερα, κι ενώ ο ήλιος κοντεύει να δύσει, στο μαγαζί τής
Πλάκας μπαίνει μια παρέα τριών νεαρών, κανείς μεγαλύτερος από 20 χρόνων. Από
την πρώτη τους κιόλας κουβέντα, αρχίζει η διαπραγμάτευση. Μόνο ο ένας από τους
τρεις έχει σκοπό να κάνει τατουάζ και ζητεί να μάθει πόσο θα κοστίσει. Το
μικρότερο σχέδιο κοστίζει 35.000 δραχμές κι όσο το μέγεθος μεγαλώνει τόσο
αυξάνεται και η τιμή. Αν κάποιος θελήσει να κεντήσει ολόκληρη την πλάτη του,
για παράδειγμα, θα του ζητούσαν περίπου δύο εκατομμύρια αλλά «θα άξιζε και τον
κόπο και τα λεφτά».

«Ο νεαρός θέλει να “χτυπήσει” έναν δικέφαλο αετό στο μπράτσο του ­ πιθανότατα
πρόκειται για έναν φανατικό οπαδό της ΑΕΚ. Φοράει ένα μπλουζάκι των Sex
Pistols, αρκετά εντυπωσιακό, ενώ όλη η παρέα έχει εμφάνιση και στυλ πανκ. Όταν
τελειώνουν οι διαπραγματεύσεις, η παρέα βγαίνει από το κατάστημα, κάνει μερικά
βήματα και αρχίζει τη… σύσκεψη. Ο υποψήφιος ­ ο οποίος, σημειωτέον, έχει και
το πιο «συντηρητικό» ντύσιμο από όλους στην παρέα ­ μοιάζει αρκετά
αναποφάσιστος, μάλλον διστακτικός. Παρακολουθούμε από μακριά και
στοιχηματίζουμε ότι θα φύγουν άπραγοι.

Η παρέα βυθίζεται στη σιωπή. Και ξαφνικά, από τις τσέπες των παιδιών βγαίνουν
χαρτονομίσματα τα οποία αθροίζονται. Πεντακοσάρικο πεντακοσάρικο, το ποσό
συμπληρώνεται. Εμείς χάνουμε το στοίχημα και ο νεαρός παίρνει θέση πίσω από
τον πάγκο… Φεύγοντας, θα έχει κι εκείνος στο μπράτσο του ένα τατουάζ ενός
δικέφαλου αετού και θα παραδεχθεί πως, ναι, επηρεάσθηκε κάπως και από τον
Ντέμη Νικολαΐδη, που έχει κι εκείνος ένα παρόμοιο τατουάζ στο μπράτσο του.