Θάλασσα – δηλητήριο για γλάρους

Τον κώδωνα του κινδύνου για μόλυνση του Κρητικού Πελάγους κρούει το Μουσείο
Φυσικής Ιστορίας καθώς οι επιστήμονές του τις τελευταίες ημέρες έχουν
καταγράψει πολλά «πετρελαιωμένα» πουλιά!

ΗΡΑΚΛΕΙΟ

«Πετρελαιωμένος» νανόγλαρος δέχεται τις πρώτες βοήθειες στο Μουσείο της Φυσικής Ιστορίας

Από τις αρχές του χρόνου σε διάφορες περιοχές της Κρήτης εντοπίστηκαν πουλιά
με τα φτερά τους σκεπασμένα από πίσσα. Συγκεκριμένα, βρέθηκαν «πετρελαιωμένα»
τρία είδη γλάρων: μελανοκέφαλος γλάρος, είδος προστατευόμενο, νανόγλαρος και
καστανοκέφαλος γλάρος. Τα είδη αυτά ξεχειμωνιάζουν στα ελληνικά νερά, ορισμένα
δε από αυτά και στις βόρειες ακτές της Κρήτης.

Ο πρώτος βεβαιωμένα «πετρελαιωμένος» γλάρος ήταν ένας νεαρός νανόγλαρος, που
βρέθηκε σε κρίσιμη κατάσταση στον Προφήτη Ηλία του Νομού Ηρακλείου στις 4
Ιανουαρίου. Ο νανόγλαρος μεταφέρθηκε στο μουσείο, αλλά παρά τις πρώτες
βοήθειες που του παρασχέθηκαν, απεβίωσε. Στις 12 Ιανουαρίου βρέθηκε στο
Ηράκλειο νεκρός ένας ώριμος νανόγλαρος, που αν και δεν είχε εμφανή σημάδια
διαπιστώθηκε ότι είχε καταναλώσει μοιραία ποσότητα πίσσας. Το είδος αυτό είναι
σπάνιος επισκέπτης της Κρήτης, αν και πιστεύεται ότι αρκετά άτομα
παρατηρούνται στις ακτές ­ έτσι η σχετικά αυξημένη παρουσία τους φέτος μαρτυρά
την ύπαρξη κάποιου προβλήματος. Τρία από τα 19 καταμετρηθέντα άτομα νανόγλαρου
(δηλαδή ποσοστό 16%) βρέθηκαν με εμφανή σημάδια πετρελαίου στα φτερά τους.

Οι μελανοκέφαλοι γλάροι προτιμούν επίσης την ανοιχτή θάλασσα, αλλά
παρατηρούνται συχνότερα από τους νανόγλαρους στις ακτές. Πενήντα δύο από τα
340 καταμετρηθέντα άτομα (ποσοστό 15,3%) είχαν εμφανή σημάδια πίσσας στο
πτέρωμά τους. Τα ποσοστά ήταν μεγαλύτερα στα δυτικά της Κρήτης (για
παράδειγμα, στην περιοχή των εκβολών του Πλατανιά 20 από τα 55 άτομα ήταν
«πετρελαιωμένα»). Τέλος, εμφανή σημάδια πετρελαίου είχαν λίγα άτομα (9 από τα
400) καστανοκέφαλων γλάρων, αλλά αυτό το είδος δεν αγαπάει τόσο την ανοιχτή
θάλασσα.

Πάντως, τα πραγματικά ποσοστά «πετρελαιωμένων» γλάρων θα πρέπει να είναι πολύ
μεγαλύτερα, καθώς αφενός σε πολλά άτομα τα σημάδια ρύπανσης δεν είναι
ευδιάκριτα και αφετέρου ίσως κάποια να εχουν ήδη πεθάνει. Μάλιστα, καθώς δεν
βρέθηκαν «πετρελαιωμένοι» ασημόγλαροι (Larus cachinans) στην Κρήτη κατά τις
μεσοχειμωνιάτικες καταμετρήσεις, είδος που ζει κυρίως κοντά στις ακτές,
υποδεικνύει σχέση ρύπανσης με είδη που προτιμούν να τρέφονται στην ανοιχτή
θάλασσα. Σύμφωνα, λοιπόν, με όλες τις ενδείξεις φαίνεται ότι πρέπει να υπάρχει
εστία ρύπανσης στο Κρητικό Πέλαγος, πιθανότατα πλησιέστερα στη δυτική πλευρά
του, όπως αναφέρει ο διευθυντής του μουσείου Μωυσής Μυλωνάς.

Η πιθανότητα να ήρθαν τα πουλιά από μακρύτερα όπου έγιναν ατυχήματα (θάλασσα
Βρετάνης ή Βόσπορος) είναι μικρή, αφού θα τους ήταν πολύ δύσκολο να διανύσουν
τέτοιες αποστάσεις υπό συνθήκες πίεσης. Τα «πετρελαιωμένα» πουλιά προτιμούν να
παραμένουν σε κοντινή ακτή, όπου προσπαθούν να καθαριστούν. Αυτό έκαναν και τα
πουλιά που παρατηρήθηκαν τις τελευταίες ημέρες στην Κρήτη. Μάλιστα φαίνεται
ότι η ρύπανση ήταν πολύ πρόσφατη, καθώς τα σημάδια εντοπίζονται σε
συγκεκριμένα σημεία του πτερώματος (καθώς τα πουλιά καθαρίζονται, τα σημάδια
καλύπτουν ομοιόμορφα το πτέρωμά τους).

Τα αποτελέσματα για τα πουλιά που ρυπαίνονται από πετρέλαιο είναι είτε άμεσα
(θάνατος από κατάποση πίσσας) είτε έμμεσα (το πτέρωμα καθίσταται μη αδιάβροχο
και τα πουλιά πεθαίνουν από το κρύο ή την ασιτία λόγω έλλειψης χρόνου για
διατροφή).

Έτσι, φαίνεται ότι πρόσφατα συνέβη σημαντική εκροή πετρελαίου στο Κρητικό
Πέλαγος, ίσως κοντύτερα στη δυτική πλευρά του.