ΑΦΙΕΡΩΜΑ Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ 20ος ΑΙΩΝΑΣ ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ 1968

Και αυτή η αυστηρή λογοκρισία, που έχει επιβληθεί στις εφημερίδες, δεν
κατορθώνει να αποσιωπήσει το ισχυρό κύμα αντίδρασης στη δικτατορία των
συνταγματαρχών το 1968, που κορυφώνεται με την απόπειρα του Αλέκου Παναγούλη
κατά του ηγέτη της χούντας Γ. Παπαδόπουλου, την κηδεία – συλλαλητήριο κατά της
τυραννίας, του Γέρου της Δημοκρατίας, του Γεωργίου Παπανδρέου.

Τη ίδια χρονιά (27 Φεβρουαρίου) ο Ανδρέας Παπανδρέου αναγγέλλει την ίδρυση
του ΠΑΚ (Πανελλήνιου Απελευθερωτικού Κινήματος), ενώ εννέα μέρες πριν
σημειώνεται ρήγμα στο ΚΚΕ, που οδηγεί στη διάσπαση του κόμματος.

Στον φιμωμένο Τύπο μέχρι το πρωί της 13ης Αυγούστου, και κατ’ επιταγή της
χούντας, προβάλλεται η «Ελλάς, Ελλήνων Χριστιανών», όταν, αιφνιδίως, την
επομένη και πίσω από τις γραμμές της λογοκρισίας, αναδύεται η «Ελλάδα, Ελλήνων
Χριστιανών καθολικώς διαμαρτυρομένων», κατά τον προσφυή προσδιορισμό του
Γεωργίου Παπανδρέου.

Η απόπειρα του Παναγούλη

Η δίκη του Αλέκου Παναγούλη και των συναγωνιστών του άρχισε στις 14 Νοεμβρίου 1968 στο Έκτακτο Στρατοδικείο Αθηνών. Στη φωτογραφία: τα μέλη του Εκτάκτου Στρατοδικείου ενώ δίδουν τον «νενομισμένον όρκον». Στο μέσον ο πρόεδρος του Στρατοδικείου εφέτης Παν. Βουγάς και εξ αριστερών οι κ.κ. Μ. Πηλιχός, Γ. Κωνσταντόπουλος, Γ. Τζενετάτος, ταγματάρχες, και ο Ι. Βασιλακόπουλος, λοχαγός

Η χούντα ανακοινώνει την απόπειρα κατά του δικτάτορα Γ. Παπαδόπουλου και
μάλιστα ο ίδιος ο επικεφαλής της χούντας καλεί τους δημοσιογράφους στο
Πολιτικό Γραφείο και σε ένα παραλήρημα ιδεοληψιών και θρησκοληψιών δηλώνει:

«Η ζωή μου θα είναι εν ασφαλεία όσον ο Θεός, που είναι φιλέλλην, την συναρτά
με το συμφέρον της Ελλάδος…».

Και προσθέτει στη «διάλεκτο των Ελληναράδων» ο φρενήρης δικτάτορας:

«Ως προς αυτό τούτο το γεγονός η έξωθεν οργάνωσίς του και κατεύθυνσίς του
είναι σαφώς προσδιωριμένη. Ανεξαρτήτως, όμως, αυτού δεν ημπορεί να έχη καμμίαν
σχέσιν με τας συνθήκας ασφαλείας και τάξεως εις την χώραν, διότι με την
δημοκρατικότητα του καθεστώτος την οποίαν έχομεν ο καθ’ ένας ημπορεί να κινηθή
και να έχη είτε ένα πιστόλι εις την τσέπην του και να πιστολίση, είτε ένα
κομμάτι δυναμίτιδος εις την τσάντα του και να το βάλη κάπου να εκραγή. Ο Θεός
όμως υπήρξε πάντοτε φιλέλλην. Και αποδεικνύεται ότι εξακολουθεί να είναι
φιλέλλην, προς στενοχώριαν των εχθρών της Ελλάδος.

Προσωπικώς είχα την διαίσθησιν ότι θα εγένετο αποτυχούσα απόπειρα εναντίον
μου, δι’ ο, χωρίς να θέλω να θεωρηθή περιαυτολογία, ίσως υπήρξα ο
ψυχραιμότερος κατά την στιγμήν που ενεφανίσθη το γεγονός.

Προσωπικώς πιστεύω ότι όταν είναι από τον Θεό να αφαιρεθή η ζωή ενός ανθρώπου,
δεν εξαρτάται τίποτε πλέον από τους ανθρώπους και ημπορείτε να είσθε βέβαιοι
ότι η ζωή μου, όσον ο Θεός που είναι φιλέλλην την συναρτά με το συμφέρον της
Ελλάδος, θα είναι εν ασφαλεία.

Ο Αλέκος Παναγούλης και οι συναγωνιστές του στο Στρατοδικείο

Μην αγωνιάτε, μην ανησυχήτε, διαβεβαιώσατε την κοινήν Γνώμην ότι πρέπει να
είναι ήρεμος και διαβεβαιώσατε όλους εις το εξωτερικόν και τους πολλούς φίλους
μας και τους πολλούς συμπαθούντας ημάς και τους εχθρούς μας, ότι αι συνθήκαι
εις την χώραν θα είναι η ηρεμία, η τάξις, η ασφάλεια, η ευτυχία και η χαρά…».

Οι εφημερίδες ­ πάντα κατ’ εντολήν ­ «πλημμυρίζουν» από ευχαριστήρια
τηλεγραφήματα «επί τη διασώσει» του δικτάτορα και ο εκπρόσωπος Τύπου της
χούντας, Βύρων Σταματόπουλος, στις ανακοινώσεις του που καταχωρούνται
αυτολεξεί στον Τύπο, επιδιώκει να ρίξει λάσπη στον Αλέκο Παναγούλη.

«Είναι πολύ ομιλητικός ο Παναγούλης!», διατείνεται ο Σταματόπουλος.

Και προσθέτει:

«Ως προκύπτει εκ της μέχρι τούδε πορείας της ανακρίσεως του Παναγούλη, ούτος
είχεν εισέλθη δύο φοράς λάθρα εις την Ελλάδα. Περί τα μέσα Μαΐου 1968 και την
17ην Ιουλίου 1968. Και ήλθεν ωμολογημένως διά να προετοιμάση την δολοφονικήν
απόπειραν εναντίον του κ. Πρωθυπουργού. Εις την Ρώμην όπου ευρίσκετο είχε
συναντήσεις με τον Νικόλαον Νικολαΐδην, ο οποίος αρχικώς ενεφανίζετο εις το
εξωτερικόν ως Γενικός Γραμματεύς της Ενώσεως Κέντρου και από τον οποίον
εχρηματοδοτήθη διά τας εγκληματικάς του ενεργείας. Επίσης ο Παναγούλης είχεν
επαφήν με τον Ανδρέα Παπανδρέου εις το Παρίσι. Εις την πατρικήν οικίαν του,
εις τη Γλυφάδα, ανευρέθησαν 905 δολλάρια Ην. Πολιτειών και 27.000 δρχ. και επί
του ιδίου του Παναγούλη ευρέθησαν 13.500 δρχ. Είχε μίαν νάυλον σακκούλα, εις
την οποίαν εφύλαττε ωρισμένα είδη ιματισμού και τα λεπτά του. Όλα αυτά τα
γράφει με το χέρι του ο ίδιος ο Παναγούλης. Δηλαδή τας μετακινήσεις του από το
εξωτερικόν εις την Ελλάδα λάθρα, τας επαφάς του εις την Ρώμην, την επαφήν του
εις το Παρίσι με τον Α. Παπανδρέου καθώς και πολλά άλλα τα οποία προς το παρόν
δεν ημπορούν να αποκαλυφθούν, διά να μη δυσχεράνωμεν το έργον της ανακρίσεως.

Είναι πολύ ομιλητικός ο Παναγούλης! Δι’ αυτό διέπραξε λάθος εκείνος ο οποίος
ετηλεφώνησεν από τας Αθήνας εις το εξωτερικόν ότι υφίσταται πιέσεις διά να
ομιλήση! Διά να ιδήτε δε πόσον ομιλητικός και εξυπηρετικός είναι, θα σας
αναφέρω ότι συνώδευσε τα αρμόδια όργανα εις 3 ή 4 ­ αν δεν απατώμαι ­ σημεία
των Αθηνών, διά να υποδείξη πού είχε τοποθετήσει ο ίδιος προσωπικώς 3 ή 4
εκρηκτικά γεμίσματα, διά να δημιουργηθή η εντύπωσις, αν επετύγχανεν η
δολοφονική απόπειρα κατά του πρωθυπουργού, με τας εν συνεχεία εκρήξεις, ότι
δήθεν ένα κίνημα αντιστάσεως με σημαντικάς δυνάμεις προκαλεί εξέγερσιν
εναντίον της Κυβερνήσεως».

Ο θάνατος του «Γέρου»

Στις 2.20′ το πρωί της 1ης Νοεμβρίου η καρδιά του Γέρου της Δημοκρατίας έπαυσε
να χτυπά. Οι πρωϊνές εφημερίδες της ίδιας ημέρας με την παρέμβαση της
λογοκρισίας αναγράφουν μεν το γεγονός του θανάτου του Γ. Παπανδρέου, το
ρεπορτάζ όμως περιορίζεται στην παράθεση των ιατρικών ανακοινωθέντων.

«Ο Γεώργιος Παπανδρέου απεβίωσε την 2.20 πρωινήν εις ηλικίαν 80 ετών.

Ο θάνατος επήλθε συνεπεία εγκεφαλικής θρομβώσεως, η οποία ήτο αδύνατον να
αντιμετωπισθή υπό της επιστήμης.

Κατά τας τελευταίας του στιγμάς, ευρίσκετο παρά την κλίνην του Γεωργίου
Παπανδρέου ο υιός του Γεώργιος.

Την 3ην πρωινήν, ο ιατρός του πρώην πρωθυπουργού κ. Μπάκαλος ανεκοίνωσε τα εξής:

Εκατοντάδες χιλιάδες λαού συνόδευσαν τον Γέρο της Δημοκρατίας στο τελευταίο ταξίδι του. Ταυτόχρονα, η λαοθάλασσα αυτή διαδήλωσε την πίστη της στη Δημοκρατία και την αντίθεσή της στην τυραννία

“Εις τας 2.20 επήλθε το μοιραίον. Όλα επήγαιναν θαυμάσια μέχρι της 2.05, οπότε
ενεφανίσθη εγκεφαλικόν επεισόδιον. Εν συνεχεία, και εις διάστημα δέκα έως
δεκαπέντε λεπτών όλα ετελείωσαν”.

Εις το δωμάτιον του Γεωργίου Παπανδρέου ευρίσκοντο κατά τον θάνατόν του οι
ιατροί κ.κ. Βογιαζίδης, Δούκας, Τσαντούλας, Ζαΐρης και Μπάκαλος.

Ολίγην ώραν ενωρίτερον τον είχαν επισκεφθή η νύφη του κυρία Μαργαρίτα
Παπανδρέου με τους δύο εκ των εγγονών του. Είχεν αναχωρήσει την 1.30 και
ακολούθως εις το δωμάτιον, εκτός του υιού του, παρέμειναν η οικονόμος του
Χρυσούλα και οι κ.κ. Καράτσης και Σταυρόπουλος.

Η σημειωθείσα εγκεφαλική θρόμβωσις υπήρξεν αιφνιδιαστική και παρ’ όλον ότι δεν
παρεγνωρίζετο η κρισιμότης της καταστάσεώς του, επιστεύετο ότι υπήρχαν πάντοτε
ελπίδες σωτηρίας και μετά την διενεργηθείσαν τας πρωϊνάς ώρας τής χθες
χειρουργικήν επέμβασιν…».

Η ίδια τακτική ακολουθείται από τη χούντα, της απόκρυψης κάθε πληροφορίας, για
την κοσμοπλημμύρα που παρατηρείται στην κηδεία του δημοκρατικού ηγέτη. Είναι η
πρώτη, και ίσως ανεπανάληπτη, γιγαντιαία εκδήλωση διαμαρτυρίας του ελληνικού
λαού κατά των τυράννων.

Τα ρεπορτάζ της εποχής το μόνο που αναφέρουν είναι ότι «κάποια όργανα του
ξενοκίνητου κομμουνισμού αποπειράθηκαν να προκαλέσουν επεισόδια κατά την
κηδεία του Γ. Παπανδρέου».

Την ίδια μάλιστα στιγμή οι εφημερίδες υποχρεώνονται να αφιερώνουν στήλες επί
στηλών στις «συμβουλές» του Στ. Παττακού, ο οποίος συνιστά στον ελληνικό λαό
να καταληφθεί από «μανίαν δημιουργίας»!