ΔΗΜΗΤΡΑ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ «Άδικη η κριτική για το Ελσίνκι»

Η απόφαση για το Ελσίνκι ανοίγει προοπτικές για την Ελλάδα, εκτιμά η κ.
Δήμητρα Παπανδρέου, εάν η χώρα πάρει μία σειρά από «πρωτοβουλίες» και
επιδείξει «αγωνιστική διάθεση».

Μάλιστα, για την παράγραφο που αφορά την Κύπρο εκτιμά ότι ήταν θετική η
απόφαση, διαφωνώντας με όσους ασκούν κριτική.

«Είναι πολύ άδικη η κριτική αυτή», τονίζει στη συνέντευξή της προς «ΤΑ ΝΕΑ»
και επισημαίνει ότι «στα εθνικά θέματα χρειάζεται μία ώριμη αντιμετώπιση».

Σε διαφορετικό μήκος κύματος από όσα αναφέρει στο τελευταίο της βιβλίο για
τους χειρισμούς τού Κώστα Σημίτη, αφήνει ανοικτό το θέμα αν θα πολιτευθεί και
απορρίπτει κατηγορηματικά την οποιαδήποτε περίπτωση να κατέλθει ως υποψήφια
άλλου κόμματος στις εκλογές. «Ήμουν, είμαι και θα είμαι ΠΑΣΟΚ», δηλώνει
κατηγορηματικά.

Στη συνέντευξή της προς «ΤΑ ΝΕΑ» δεν αναφέρει ότι ετοιμάζει ένα ακόμη
βιβλίο για την ιστορία του ΠΑΣΟΚ. Αποφεύγει κάθε κριτική προς τον Πρωθυπουργό
Κώστα Σημίτη. Μιλάει με πολύ κολακευτικά λόγια για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας
Κωστή Στεφανόπουλο. Και επισημαίνει ότι μπορεί ο Κώστας Καραμανλής να μην έχει
πείρα, ωστόσο «δεν έχει κάνει μέχρι στιγμής κανένα λάθος», τονίζοντας, «είναι
επικίνδυνος αντίπαλός μας».

Η κ. Παπανδρέου δεν κρύβει ότι έχει πικραθεί από τη συμπεριφορά ορισμένων
υπουργών και εκδηλώνει την επιθυμία να τελειώσουν οι κόντρες με τα παιδιά του
Ανδρέα Παπανδρέου. «Δεν είναι δυνατόν να κυνηγιόμαστε στα δικαστήρια… Είμαι
πρόθυμη να πάρω την πρωτοβουλία απεμπλοκής», λέει χαρακτηριστικά.

Όταν ερωτάται πώς ζει στο σπίτι της Εκάλης μετά τον θάνατο του Ανδρέα
Παπανδρέου, σημειώνει: «Ό,τι και αν πω δεν έχει σχέση με τη χαρά ενός σπιτιού
που στεγάζει αγαπημένα πρόσωπα. Είναι ένα κλεισμένο σπίτι». Και στην ερώτηση
πόσο μόνη αισθάνεται αυτό τον καιρό, προτιμά αντί για απάντηση να επαναλάβει
μία φράση που είχε χρησιμοποιήσει ο Ανδρέας Παπανδρέου: «Ακολουθώ την πορεία
μου».

Τις γιορτινές αυτές ημέρες επιθυμεί να της ευχηθούν «πολλή αγάπη και πολλή
ειρήνη μέσα μου». Και η ίδια εύχεται «πολλή αγάπη και ειρήνη κυρίως για τα
παιδιά».

Στη συνέντευξή της στα «ΝΕΑ», η κ. Παπανδρέου αναφέρεται, αρχικώς, στην
απόφαση του Ελσίνκι.

«Δεν έχει νόημα να συζητάμε για το πώς έπρεπε να συμβεί το Ελσίνκι. Έχει νόημα
να αναζητήσουμε τι πρέπει να κάνουμε μετά το Ελσίνκι, με τα νέα δεδομένα.

Αυτά είναι: πρώτον, η υπογραφή της συμφωνίας για τον αγωγό μεταφοράς
πετρελαίου από την Κασπία Θάλασσα στη Μεσόγειο με τις ευλογίες των ΗΠΑ. Με τη
συμφωνία αυτή η Τουρκία καθίσταται χωροφύλακας όχι μόνο στη Μέση Ανατολή, αλλά
στον ευρύτερο χώρο.

Δεύτερον, η είσοδος – επάνοδος της Τουρκίας στην Ευρώπη».

ΕΡ.: Θα λέγατε ότι είναι θετική για την Ελλάδα η απόφαση του Ελσίνκι ή
όχι;

ΑΠ.: Προτιμώ να συζητήσουμε τι πρέπει να κάνουμε στο εξής. Γιατί το Ελσίνκι
είναι δεδομένο. Πρέπει να δούμε τι έχει να κάνει η Ελλάδα για να ανακτήσει ένα
στρατηγικό ρόλο. Είναι απλώς πράξη συναισθηματικής ή ιστορικής συμφιλίωσης με
τον λαό της Τουρκίας; Θα έλεγα όχι.

Εκείνο που πρέπει να κάνει η Ελλάδα μετά την επισημοποίηση του περιφερειακού
ρόλου της Τουρκίας, είναι να αναζητήσουμε τα νέα δεδομένα για τον ελληνικό
λαό.

Και το βασικότερο δεδομένο είναι ότι η Ελλάδα θα πρέπει να πάρει πρωτοβουλίες
στα Βαλκάνια, να αναζητήσει συμμαχίες για να μπορέσει να παίξει ένα ρόλο όχι
αντίπαλο στην Τουρκία, αλλά ένα ρόλο που θα επιτρέψει να έχει την ταυτότητά
της, τις αξίες της και την ανάδειξη της κληρονομιάς της».

Ηγετικός ρόλος

ΕΡ.: Ο Πρωθυπουργός πολύ συχνά υποστηρίζει ότι η Ελλάδα έχει κάνει
μεγάλα και θετικά βήματα στα Βαλκάνια…

ΑΠ.: Η Ελλάδα παίζει ηγετικό ρόλο στα Βαλκάνια, όχι γιατί μας τον έχουν
αναγνωρίσει οι Αμερικανοί, αλλά γιατί έχουμε μία καλλιέργεια των βαλκανικών
μας σχέσεων που ανάγονται στις αρχές του αιώνα. Υπήρξαν οι μεγάλες
πρωτοβουλίες του Ελευθερίου Βενιζέλου, προχωράω στις κινήσεις του Κωνσταντίνου
Καραμανλή και, βεβαίως, στις μεγάλες ειρηνευτικές πρωτοβουλίες του Ανδρέα
Παπανδρέου.

ΕΡ.: Πάντως, η αντιπολίτευση έχει ασκήσει σκληρή κριτική στην
κυβέρνηση για το Ελσίνκι. Κι εσείς, απ’ ό,τι θυμάμαι, όλα
αυτά τα χρόνια επικρίνατε τους κυβερνητικούς χειρισμούς στα εθνικά θέματα.
Μετά το Ελσίνκι;

ΑΠ.: Στα εθνικά θέματα χρειάζεται μια ώριμη αντιμετώπιση. Τη δική μου θέση δεν
προσδιορίζει η στάση της αντιπολίτευσης, ούτε μεταφέρω στον ιστορικό χώρο του
ΠΑΣΟΚ την κριτική της αντιπολίτευσης.

Αυτό που με ενδιαφέρει είναι η συνειδητοποίηση της ιστορικής σημασίας των
εθνικών θεμάτων, τα οποία επηρεάζουν το σύνολο της πολιτικής ζωής. Η πρόταξή
τους για μένα αποτελεί το κυρίαρχο πολιτικό καθήκον και βεβαίως δικαιούμαι να
ασκώ κριτική, αλλά όχι για λόγους αντιπολιτευτικούς.

Για το Κυπριακό

ΕΡ.: Στην απόφαση του Ελσίνκι γίνεται αναφορά και στην Κύπρο…

ΑΠ.: Θεωρώ θετική την απόφαση για την Κύπρο και είναι συνέχεια των αποφάσεων
που είχαν ληφθεί επί πρωθυπουργίας Ανδρέα Παπανδρέου. Αναφέρομαι και στην
απόφαση του 1995, για την οποία είχε εργασθεί ιδιαίτερα ο Ανδρέας Παπανδρέου
και πλάι σ’ αυτόν ο αείμνηστος Γιάννος Κρανιδιώτης.

Χαίρομαι γιατί και πάλι αναγνωρίσθηκε πως το Κυπριακό είναι εθνικό θέμα, από
θέμα δεύτερης προτεραιότητας έχει καταστεί πρωτεύον.

Όμως, καμία απόφαση Συμβουλίου Κορυφής δεν έγινε πραγματικότητα όταν δεν
συνοδεύτηκε από πρωτοβουλίες και αγωνιστική διάθεση.

ΕΡ.: Υπήρξαν δυνάμεις στην Κύπρο, όπως ο πρόεδρος της Βουλής
Σπύρος Κυπριανού ή ο γραμματέας του ΑΚΕΛ Δημήτρης Χριστόφιας, οι οποίοι
είπαν ότι αν κάτι πήγε ιδιαίτερα στραβά στο Ελσίνκι ήταν το Κυπριακό και το
θέμα της συνεχιζόμενης στρατιωτικής τουρκικής κατοχής…

ΑΠ.: Αυτό είναι πολύ άδικο, αν τα δεδομένα είναι αυτά που έχουν δοθεί στην
ελληνική κοινή γνώμη. Παρακολουθώ τον ξένο Τύπο. Δεν έχω καμία ένδειξη ότι δεν
ήταν θετική η απόφαση του Ελσίνκι για την Κύπρο.

Για τον Στεφανόπουλο

ΕΡ.: Ας πάμε στα τελευταία γεγονότα. Ο Κώστας Καραμανλής θα
ψηφίσει τελικώς τον Κωστή Στεφανόπουλο και η υπάρχουσα Βουλή θα εκλέξει
Πρόεδρο…

ΑΠ.: Μην ξεχνάτε ότι απέναντι στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας έχω δύο ομάδες
συναισθημάτων… Πρώτον, εκτίμηση για την προσωπικότητα, την ακεραιότητα και
την αξιοπρέπειά του. Το βράδυ που απευθύνθηκε στον Κλίντον, όλοι νομίζαμε πως
η Ελλάδα βρήκε τη φωνή της. Δεύτερον, έχω μία προσωπική συγκίνηση γιατί
θυμάμαι τις πολιτικές πρωτοβουλίες που πήρε ο Ανδρέας Παπανδρέου για την
ανάδειξη του κ. Στεφανόπουλου σε Πρόεδρο της Δημοκρατίας.

Όσο για την κίνηση Καραμανλή… Έχει δύο αποδέκτες. Πρώτον, εμάς, το ΠΑΣΟΚ και
δεύτερον, τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη. Ως προς εμάς, αφήστε να το δούμε στις
επόμενες ημέρες…

ΕΡ.: Τι εννοείτε με το «εμάς»;

ΑΠ.: Το ΠΑΣΟΚ. Ως προς τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη έχουμε δύο σαφείς ενδείξεις.
Η πρώτη, η δήλωση σε κατάσταση εκνευρισμού του πρώην πρωθυπουργού, μετά την
πρωτοβουλία του κ. Καραμανλή. Και δεύτερον, είναι σαφές ότι από τον τρόπο που
αντιδρούν οι βουλευτές, κατάφερε ο Κώστας Καραμανλής να απομακρύνει την ανάσα
του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη από κοντά του.

Βεβαίως, είναι σαφές ότι ο Κώστας Καραμανλής δεν έχει πείρα. Αλλά μέχρι
στιγμής δεν έχει κάνει λάθος. Άρα, είναι επικίνδυνος αντίπαλος για μας.

ΕΡ.: Ο Πρωθυπουργός, μετά την κίνηση Καραμανλή, επεσήμανε
ότι η Ν.Δ. ήρθε στις θέσεις του ΠΑΣΟΚ, ψηφίζοντας τον κ.
Στεφανόπουλο, στην υπάρχουσα Βουλή. Είναι κερδισμένη
λοιπόν, η κυβέρνηση;

ΑΠ.: Έτσι όπως έθεσε το θέμα της Προεδρίας, απεκόμισε κέρδη. Το θέμα είναι πώς
αυτά τα κέρδη θα κεφαλαιοποιηθούν.

ΓΙΑ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

«Δεν είναι νοητό να κυνηγιόμαστε στα δικαστήρια»

ΕΡ.: Υπήρξαν σχόλια στις εφημερίδες ότι «δεν κάλεσαν σε εκδηλώσεις την
κ. Δήμητρα Παπανδρέου, ενώ την ίδια ώρα συνεχίζονται τα
προβλήματα με τα παιδιά του Ανδρέα». Και φυσικά οι πικρίες είναι
πολλές…

ΑΠ.: Υπάρχουν δύο διαφορετικά πράγματα. Το ένα είναι το θεσμικό και το άλλο
είναι το προσωπικό. Ως προς το θεσμικό, μην ξεχνάτε ότι ήμουν η γυναίκα του
Ανδρέα Παπανδρέου. Μαζί του έζησα τραγικά αλλά και ευχάριστα γεγονότα. Δεν
ακυρώνονται και δεν διαγράφονται…

Όσο γι’ αυτό που λέτε, για την οικογένεια Παπανδρέου. Ασφαλώς, εννοείτε τα
παιδιά του Ανδρέα Παπανδρέου, γιατί οικογένεια είμαι πρωτίστως εγώ. Δεν τα
καταφέραμε καλά. Δεν είναι η ώρα να πω ποιανού ήταν ευθύνη.

Έχω πολλές φορές προσπαθήσει και έχω καταθέσει δημιουργικές και χρήσιμες
προτάσεις. Δεν είναι νοητό να κυνηγιόμαστε είτε στους χώρους της δημοσιότητας
είτε στα δικαστήρια. Πάντως, βεβαιώνω ότι δεν ήμουν εκείνη που είχε την
πρωτοβουλία των δικαστικών εμπλοκών. Και είμαι πρόθυμη να πάρω την πρωτοβουλία
απεμπλοκής.

« Όχι ο Γιώργος»

ΕΡ.: Αλήθεια, πού βρίσκεται αυτή η ιστορία με το δικαστήριο,
τα σπίτια της Εκάλης ή του Ψυχικού;

ΑΠ.: Τα παιδιά του Ανδρέα Παπανδρέου, όχι ο Γιώργος Παπανδρέου, τα υπόλοιπα
αδέλφια του, το τονίζω αυτό… Ελπίζω κάποια στιγμή να επικρατήσει σωφροσύνη.
Δεν μπορείς να συνεχίζεις μια δίκη, η ουσία της οποίας είναι να αποδειχθεί ότι
ο Ανδρέας Παπανδρέου δεν ήταν έντιμος προς τρίτους και προς τα παιδιά του.
Ελπίζω να λήξει σύντομα αυτή η ιστορία.

Ως προς το σπίτι, πολύ ακριβά το πλήρωσα, ηθικά και συναισθηματικά. Αλλά
φαντάζομαι να έχουν χάσει τον ενθουσιασμό τους όσοι επεδίωξαν να πλήξουν τον
Ανδρέα Παπανδρέου.

ΕΡ.: Υπάρχει, όμως, και ένας κόσμος που εθίγη γιατί
χτίστηκε αυτό το σπίτι της Εκάλης…

ΑΠ.:Θα το ξαναπώ και δεν θα αναφερθώ άλλη φορά. Το σπίτι το αγοράσαμε όταν δεν
είχαμε πού να μείνουμε. Όταν το αγοράσαμε, πλησίαζε η ώρα να γίνει
πρωθυπουργός. Ήθελε πολλές από τις συναντήσεις του με τους ξένους ηγέτες και
τα στελέχη του ΠΑΣΟΚ να τις κάνει στο σπίτι, λόγω των προβλημάτων υγείας που
είχε. Οι μετακινήσεις ήταν κάτι που επιβάρυνε την υγεία του. Και ελπίζαμε σε
αυτό το σπίτι να ζούσαμε πολλά χρόνια. Η μοίρα τα έφερε διαφορετικά. Θα σας
έλεγα ότι το σπίτι έχει γίνει ένα βάρος. Δεν μπορούν όμως να εκδικούνται
συνεχώς.

« Ήξεραν και δεν μίλησαν»

ΕΡ.: Κάποια στελέχη του ΠΑΣΟΚ σας γύρισαν την πλάτη όταν δεν ήσασταν
πλέον στην εξουσία. Έπειτα, υπήρξαν τα γυμνά πρωτοσέλιδα…
Τι σας πείραξε πρωτίστως από αυτές τις συμπεριφορές;

ΑΠ.: Για τις πράξεις χυδαιότητας δεν έχει νόημα να μιλήσω. Εκείνο που
πραγματικά με έχει πικράνει είναι η σιωπή. Που ήξεραν και δεν μίλησαν. Και
λυπήθηκα για συγκεκριμένους υπουργούς, που ήταν υπουργοί στον Ανδρέα
Παπανδρέου και στον Κώστα Σημίτη, και ξέρουν πολύ καλά ότι εγώ ποτέ δεν
ανακατεύτηκα στις κρίσιμες πολιτικές αποφάσεις. Ήμουν απλώς η διευθύντρια του
ιδιαίτερου πολιτικού γραφείου του Ανδρέα Παπανδρέου. Ήμουν ο άνθρωπος που
στήριξε τον Ανδρέα Παπανδρέου βιολογικά, συναισθηματικά και ηθικά.

ΕΡ.:Κι όμως υπήρξαν ενστάσεις ότι δεν τον πολυστηρίξατε με τη στάση
σας…

ΑΠ.: Αν ήθελαν το ’96 να διαψεύσουν τον Ανδρέα Παπανδρέου, ο οποίος αναγνώριζε
με τρυφερότητα και με κατηγορηματικό τρόπο τη συνεισφορά μου, δεν έχω να πω
τίποτα. Αν κρίνουν σκόπιμο να το κάνουν το ’99 και το 2000, τότε θα πρέπει να
πω ότι είναι πολύ άδικο και για τον Ανδρέα και για τους ίδιους.

Για το όνομα

ΕΡ.: Υπάρχουν και εκείνοι που υποστηρίζουν ότι θα έπρεπε να διατηρήσετε
το οικογενειακό σας όνομα. Άλλωστε, είστε δυναμική.
Τουλάχιστον από το ’74 όλες οι φεμινίστριες ήθελαν να αποκαλούνται με το
οικογενειακό τους όνομα… Γιατί δεν προτιμάτε το Λιάνη από το
Παπανδρέου;

ΑΠ.: Είμαι η μόνη που δικαιούται να φέρει το όνομα τής συζύγου του Ανδρέα
Παπανδρέου και κανένας άλλος. Αυτοί που με κοινωνικό ακκισμό επιμένουν να
ισχυρίζονται κάτι διαφορετικό, πρέπει να λάβουν μια απάντηση. Ο νόμος λέγει
ότι η γυναίκα διατηρεί το οικογενειακό της όνομα. Στις κοινωνικές της σχέσεις
δικαιούται να προσαγορεύεται με το όνομα του συζύγου της. Όποιος
συμπεριφέρεται αντίθετα με τον κανόνα αυτό, το κάνει για να προσβάλει τον
άλλον.

«Ήμουν και θα είμαι πάντα ΠΑΣΟΚ»

Η κ. Παπανδρέου μιλάει στα «ΝΕΑ» για το νέο πολιτικό σκηνικό που υπάρχει και
απαντά στο ερώτημα εάν σκέπτεται να διαδραματίσει έναν πολιτικό ρόλο…

ΑΠ.: Όταν έχω να πω κάτι, το λέω, είμαι αρκετά πρόθυμη έως παρεξηγήσεως να πω
την άποψή μου. Οι δικές μου προθέσεις; Είμαι ζώο πολιτικό, αλλά δεν είμαι
ζώο… πολιτευτικό. Μου αρέσει η πολιτική, έχω μάθει από τον Ανδρέα Παπανδρέου
να την αγαπώ και να τη σέβομαι. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι είμαι η συνήθης
περίπτωση που θέλει να γίνει γνωστή μέσα από την πολιτική ή από την προσπάθεια
να ασχοληθεί με την πολιτική.

ΕΡ.: Αν υποθέσουμε ότι ο Πρωθυπουργός, στα πλαίσια των ανοιγμάτων
που κάνει από τον Βασίλη Κοντογιαννόπουλο έως τον Μίμη Ανδρουλάκη, σάς
ζητήσει να συμμετάσχετε σε ένα από το ψηφοδέλτια του ΠΑΣΟΚ, τι θα
κάνατε;

ΑΠ.: Θεωρώ το ερώτημά σας υποθετικό. Αλλά αν αντιλαμβάνομαι τον πυρήνα της
ερώτησής σας, επαναλαμβάνω: με ενδιαφέρει η πολιτική, δεν είναι δεδομένη η
πολιτευτική μου ανάδειξη.

ΕΡ.: Να το εκλάβω αυτό ότι αφήνετε ανοικτό το θέμα…

ΑΠ.: Είμαι τόσο νέα για να κλείνω τόσο σημαντικά θέματα.

ΕΡ.: Αποκλείετε την περίπτωση να κατεβείτε με κάποιο άλλο κόμμα,
εκτός από το ΠΑΣΟΚ;

ΑΠ.: Ήμουν πριν από τη γνωριμία μου με τον Ανδρέα Παπανδρέου ΠΑΣΟΚ. Εξακολουθώ
να είμαι ΠΑΣΟΚ. Ήμουν και η σύντροφος του Ανδρέα Παπανδρέου και δεν
αντιλαμβάνομαι γιατί θα πάψω να είμαι…

ΕΡ.: Όταν διάβασα το βιβλίο σας, είδα να κάνετε πολλή κριτική
στο, μετά τον Ανδρέα Παπανδρέου, ΠΑΣΟΚ…

ΑΠ.: Είχα πάντοτε το θάρρος της γνώμης μου. Την έλεγα όταν ήμουν απλό
στέλεχος, όταν ήμουν σύζυγος του Ανδρέα Παπανδρέου, με σεβασμό βεβαίως στην
πολιτική του σοφία και την πολιτική του μεγαλοφυΐα. Είχα μετά τον θάνατό του
άποψη, έχω και τώρα άποψη. Φαντάζομαι ότι κανείς δεν θα περιμένει από εμένα
κάτι διαφορετικό.

Οι ιστορικές αποφάσεις για την είσοδο στην ΟΝΕ ελήφθησαν το 1993-94

Ένα από τα μεγάλα χαρτιά του Κώστα Σημίτη είναι η ΟΝΕ, υποστηρίζουν οι
συνεργάτες του. Η κ. Παπανδρέου αναφέρεται στο θέμα και τονίζει:

«Η απόφαση είναι κυρίως πολιτική, χωρίς να αγνοούνται οι οικονομικοί
παράγοντες. Ο πληθωρισμός έχει τιθασευθεί. Οι βασικές αποφάσεις που αφορούσαν
τη μείωση του πληθωρισμού είχαν ληφθεί το ’93-’94, με πολλή δουλειά του
Γιώργου Γεννηματά, του Αλέκου Παπαδόπουλου και του Γιάννου Παπαντωνίου. Αυτές
οι αποφάσεις δεν έχουν αλλάξει μέχρι σήμερα. Η Ελλάδα θα μπει στην ΟΝΕ. Το
δικαιούται πολιτικά και οικονομικά.

Όμως, η είσοδός μας στην ΟΝΕ δεν αλλάζει το τοπίο. Μας δίνει τη δυνατότητα
μιας νέας αφετηρίας. Αλλά η μάχη δεν κερδίζεται από το πώς έχει στηθεί στην
αφετηρία, αλλά πώς έχεις προετοιμασθεί για να τρέξεις την απόσταση σωστά».

ΕΡ.: Αναφερόμενη στα ονόματα των Γεννηματά, Παπαδόπουλου και
Παπαντωνίου, θέλετε να μειώσετε τη συμβολή του Κώστα Σημίτη για την
ΟΝΕ;

ΑΠ.: Όχι δεν μειώνω καθόλου. Αλλά είναι άδικο να μη λέμε πότε ελήφθησαν οι
ιστορικές αποφάσεις.