ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ «Μεσολαβητής» στο Δημόσιο

Κατά την περίοδο 1996-1999 συντελέστηκαν οι σημαντικότερες σύγχρονες
μεταρρυθμίσεις στο Ελληνικό Δημόσιο: Συνήγορος του Πολίτη, ελεγκτές του
Δημοσίου, νέος υπαλληλικός κώδικας, δημιουργία νέων μεγάλων δήμων και
κοινοτήτων, οργάνωση των περιφερειών σε νέα βάση.

Η αταλάντευτη εφαρμογή των νόμων που καθιέρωσαν τους ανωτέρω θεσμούς θα κάνει
πραγματικότητα έναν στόχο πολλών ετών: να βελτιωθεί η ποιότητα των δημόσιων
υπηρεσιών προς τον πολίτη. Και ταυτοχρόνως να ξεπεραστεί η κακοδαιμονία της
δημαγωγίας των πολιτικών, που ψηφίζοντας νόμους δημιουργούσαν βραχυπρόθεσμα
την εντύπωση πως έλυναν τα προβλήματα.

Μαζί, ωστόσο, με τις μεταρρυθμίσεις που προαναφέρθηκαν, τα λιμνάζοντα ύδατα
του Ελληνικού Δημοσίου ήλθε να ταράξει ακόμη μία: η εισαγωγή με τον Ν. 2738/99
των συλλογικών διαπραγματεύσεων στο Δημόσιο. Ο θεσμός αυτός λειτουργεί σε όλες
τις χώρες της Ευρώπης, πλην Γερμανίας. Στην Ελλάδα, η στρεβλή αντίληψη για τη
διοίκηση, ως εξάρτημα της εκάστοτε κυβέρνησης, και για τον υπάλληλο, ως άβουλο
παρακολούθημα της κομματικώς ελεγχόμενης διοίκησης, δεν επέτρεψε τη γρήγορη
προσαρμογή μας στα διεθνώς κρατούντα. Οι σχετικές με το θέμα αυτό διεθνείς
συμβάσεις εργασίας 154 και 151 κυρώθηκαν από την Ελλάδα μόλις το 1996. Και ο
νόμος που εξειδίκευσε αυτές τις συμβάσεις οργανώνοντας το δικαίωμα του
υπαλλήλου να διαπραγματεύεται τους όρους και τις συνθήκες εργασίας του,
ψηφίστηκε μόλις πριν από λίγους μήνες από τη Βουλή. Από το επόμενο έτος
μάλιστα, θα διεξαχθούν για πρώτη φορά στην ιστορία της Ελλάδας οι συλλογικές
διαπραγματεύσεις στο Δημόσιο.

Επειδή είχα την τιμή να προεδρεύσω της επιτροπής που κατήρτισε το σχέδιο
νόμου, μεταφέρω την εξής εμπειρία: η δυσκολότερη στιγμή της όλης προσπάθειας,
ήταν η υπέρβαση της έκπληξης και της αμηχανίας του διοικητικού μας συστήματος
από τον νέο αυτό θεσμό. Όταν οι παρενέργειες της έκπληξης ξεπεράστηκαν, όλα
λειτούργησαν γρήγορα και ομαλά. Φαντάζομαι και προβλέπω πως αυτή θα είναι και
η πρώτη δυσκολία κατά το στάδιο της εφαρμογής των συλλογικών διαπραγματεύσεων:
το κράτος να ξεπεράσει την έκπληξή του και την αλαζονεία του και η
συνδικαλιστική εκπροσώπηση να κατανοήσει τον νέο της ρόλο. Σύμφωνα με τον νέο
νόμο, στο τραπέζι των συλλογικών διαπραγματεύσεων τίθενται όλα τα θέματα των
όρων απασχόλησης και εργασίας. Για τα οποία η συμφωνία των δύο μερών θα
αποτυπώνεται σε σύμβαση που θα έχει τον χαρακτήρα του υποχρεωτικού κανόνα
δικαίου. Τα μόνα θέματα που δεν μπορούν να ρυθμιστούν με σύμβαση, γιατί το
Σύνταγμα απαιτεί νόμο ψηφισμένο από τη Βουλή, είναι τα θέματα των μισθών και
των συντάξεων. Κι αυτή όμως η συνταγματική δυσχέρεια μάλλον θα ξεπεραστεί, με
την αναθεώρηση του Συντάγματος που θα κάνει η επόμενη Βουλή.

Τέλος, να διευκρινιστεί εδώ, ότι σε όσα ζητήματα δεν καταφέρνουν να
συμφωνήσουν τα δύο ενδιαφερόμενα μέρη, δηλαδή η κυβέρνηση και οι εργαζόμενοι
στο Δημόσιο, τότε τα θέματα αυτά θα παραπέμπονται στην αρμοδιότητα του
«Μεσολαβητή».

Το όργανο με τον τίτλο «Μεσολαβητής» συγκροτείται από τον πρόεδρο και τους
αντιπροέδρους του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, και τρεις καθηγητές των
Νομικών Τμημάτων των Πανεπιστημίων της χώρας.

Όπως ήδη σημειώθηκε, οι συλλογικές διαπραγματεύσεις θα αρχίσουν το επόμενο
έτος. Ήδη η ΑΔΕΔΥ καταρτίζει τα στελέχη της, μέσω του κοινού Ινστιτούτου
Εργασίας που έχει οργανώσει μαζί με την ΓΣΕΕ. Ελπίζω και φαντάζομαι πως και η
κυβέρνηση θα προετοιμάζεται για τον σκοπό αυτό.

Οι συλλογικές διαπραγματεύσεις και οι συμβάσεις λειτουργούν εδώ και πολλά
χρόνια σε όλη περίπου την Ευρώπη. Πρέπει και στην Ελλάδα κατά την εφαρμογή του
θεσμού αυτού θα αποδείξουμε, ότι σε λίγο μπορούμε να φτάσουμε τα ανεκτά όρια
του σύγχρονου διοικητικού πολιτισμού.

Ο Ανδρέας Ν. Λοβέρδος είναι αναπληρωτής καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στο
Πάντειο Πανεπιστήμιο.