ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Πόλη και Ι.Χ.

Σε διακόσιες πενήντα χιλιάδες ανήλθαν οι πωλήσεις των νέων αυτοκινήτων στο
11μηνο που πέρασε. Μια είδηση ρουτίνας στις οικονομικές στήλες των εφημερίδων
που κανονικά θα έπρεπε να είναι πρωτοσέλιδο.

Η έκρηξη αυτή των πωλήσεων αποτελεί ρεκόρ στα χρονικά της αγοράς, ένα ρεκόρ
που καταρρίπτεται ακριβώς με την εκπνοή αυτού του αιώνα, ο οποίος δικαίως θα
μπορούσε να αποκληθεί και αιώνας του αυτοκινήτου. Οι λόγοι αυτής της απότομης
μεταβολής είναι πολλοί, αλλά κυρίως συνδέονται με τα ελκυστικά πακέτα που
προσφέρουν οι εταιρείες και την άνοδο της καταναλωτικής δύναμης των μέχρι
σήμερα μη προνομιούχων. Το ιδιωτικό αυτοκίνητο είναι πλέον φτηνό, το ίδιο και
τα καύσιμα που γνώρισαν μια σημαντικά μεγάλη περίοδο στασιμότητας (αν και οι
αυξήσεις στο παρελθόν δεν φαίνεται να επηρέασαν τη συμπεριφορά των χρηστών και
βεβαίως την επιθυμία της απόκτησης του αυτοκινήτου).

Όμως ο χώρος είναι δεδομένος. Και οι πόλεις δεν σχεδιάστηκαν (στον βαθμό που
υπήρξε σχεδιασμός) για τέτοια μεγέθη στόλων. Ήδη, η στάθμευση είναι υπόθεση
άκρως προβληματική, αφού μετά τα ακραία διαζώματα των δρόμων, οι τέσσερις
τροχοί κατέλαβαν τα πεζοδρόμια, τα πάρκα, τα προαύλια των εκκλησιών και τους
ελάχιστους πεζοδρόμους. Όσο για την κίνηση, αυτή επιβραδύνεται συνεχώς
συμπαρασύροντας στη συμφόρηση και τη δυσλειτουργία λεωφορεία και τρόλεϊ, που
χάνουν συνεχώς το μερίδιό τους στις συνολικές μετακινήσεις. Το σενάριο γίνεται
ακόμη πιο εφιαλτικό αν προσπαθήσει να κάνει κανείς μια προβολή στο μέλλον, ας
πούμε στο διάστημα μας εικοσαετίας, όπου ο αριθμός των Ι.Χ. (με βάση τις
σημερινές τάσεις) αναμένεται να διπλασιαστεί. Ίσως βέβαια τότε, η πλήρης
απαξίωση του μέσου να δώσει αυτομάτως λύση στο πρόβλημα, ίσως όμως αυτό να
σημάνει και το τέλος των πόλεων.

Στο περιβαλλοντικό τώρα μέτωπο, την κατάσταση έρχεται να περιπλέξει η (από
καιρό) γνωστή απόφαση των Βρυξελλών να θέσουν τέρμα στη βενζίνη με μόλυβδο. Η
περίοδος χάριτος, την οποία ζητεί η ελληνική κυβέρνηση, δεν πρόκειται βέβαια
να λύσει το πρόβλημα, απλώς θα καθυστερήσει την υποχρεωτική εφαρμογή του
μέτρου. Έτσι κι αλλιώς όμως, το δίλημμα παραμένει: στην πρώτη περίπτωση θα
πρέπει να υπάρξει μια νέα επιχείρηση απόσυρσης και αντικατάστασης των παλαιάς
τεχνολογίας αυτοκινήτων με καταλυτικά. Σύμφωνα με πρόχειρες εκτιμήσεις, ο
αριθμός τους πρέπει να ξεπερνά το εκατομμύριο. Το συναλλαγματικό κόστος
(συζητάμε για αρκετά τρισ.) αρχίζει να γίνεται συγκρίσιμο με την κοινοτική
βοήθεια, ενώ παράλληλα διαφεύγουν στο εξωτερικό κεφάλαια που θα μπορούσαν να
κατευθυνθούν σε παραγωγικότερες επενδύσεις (έστω και διά μέσου του Χρηματιστηρίου).

Στη δεύτερη περίπτωση, διατηρείται ο στόλος των συμβατικών (αυτών δηλαδή που
χρησιμοποιούν σήμερα βενζίνη σούπερ), αλλά τροφοδοτούνται με αμόλυβδο μεν,
πλην όμως «βελτιωμένο» καύσιμο, στο οποίο έχουν προστεθεί ουσίες που
λειτουργούν ως λιπαντικά (το γνωστότερο εξ αυτών είναι το ΜΜΤ) και παίζουν τον
ίδιο ρόλο που έπαιζαν οι ανεπιθύμητες ενώσεις του μολύβδου. Το αποτέλεσμα
είναι ότι αυτό που κερδίζουμε (περιβαλλοντικά) από την απομάκρυνση του
μολύβδου, το χάνουμε από την προσθήκη νέων ουσιών που έχουν αποδεδειγμένα
καρκινογόνο δράση (πρόκειται για μίγμα αρωματικών και ολεφινικών
υδρογονανθράκων). Η περίπτωση να χρησιμοποιούν τα παλιά αυτοκίνητα αμόλυβδη θα
έπρεπε επίσης να αποκλεισθεί, αφού αυτό θα ισοδυναμούσε με την αναίρεση των
όσων θετικών έχουν σήμερα επιτευχθεί στην κατεύθυνση της καταπολέμησης του
νέφους. Μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα, λοιπόν. Ασφαλώς, όσο τουλάχιστον τα
εναλλακτικά καύσιμα αργούν ακόμα να κάνουν την εμφάνισή τους.

Ο υπαινιγμός αφορά κυρίως το φυσικό αέριο που θα μπορούσε να αποτελέσει τη
διάδοχη λύση, αλλά τόσο οι καθυστερήσεις από την πλευρά των
αυτοκινητοβιομηχανιών σε ό,τι αφορά την εμπορικοποίηση των πειραματικών
μοντέλων όσο και οι ανεπάρκειες σε υποδομή (σταθμοί ανεφοδιασμού) απομακρύνουν
αυτό το ενδεχόμενο. Το συμπέρασμα είναι ότι πρέπει να υπάρξει και μελέτη και
σχεδιασμός. Τόσο σε ό,τι αφορά το μέλλον της πόλης όσο και σε ό,τι αφορά την
ποιότητα του αέρα που αναπνέουμε. Το χειρότερο θα ήταν να πιστέψουμε ότι τα
προβλήματα αυτά θα τα λύσει αυτομάτως η αγορά.