Τα δάνεια για μετοχές έχουν μεγάλο ρίσκο

Απόφαση με υψηλό ρίσκο και κόστος χαρακτηρίζουν χρηματιστηριακά στελέχη τον
δανεισμό των επενδυτών για την αγορά μετοχών. Αν και δεν υπάρχουν επίσημα
στοιχεία, τόσο τραπεζικά στελέχη όσο και χρηματιστηριακά εκτιμούν ότι μόνο ένα
μικρό ποσοστό επενδυτών αγοράζουν μετοχές με δανεικά είτε με τραπεζικά δάνεια
είτε με διευκολύνσεις από χρηματιστηριακές εταιρείες.

Γενικά, για να συμφέρει η αγορά μετοχών με δανεικά θα πρέπει ο επενδυτής να
είναι αρκετά σίγουρος ότι η απόδοσή τους θα είναι μεγαλύτερη από το κόστος του
δανείου μέχρι τη λήξη της διάρκειάς του και την αποπληρωμή του. Αυτό πρακτικά
σημαίνει ότι η απόδοση των μετοχών θα πρέπει να είναι μεγαλύτερη από 20%, που
είναι το επιτόκιο καταναλωτικής πίστης.

Βέβαια, υπάρχει μεγάλη ποικιλία τρόπων με τους οποίους οι επενδυτές μπορούν να
δανειστούν και, συνεπώς, η αναμενόμενη απόδοση των μετοχών μπορεί να είναι
διαφορετική κατά περίπτωση. Η πιο συνήθης τακτική είναι μάλλον ο δανεισμός από
τις χρηματιστηριακές εταιρείες. Ο δανεισμός αυτός δεν έχει βέβαια τα
χαρακτηριστικά της καταναλωτικής πίστης, αφού οι χρηματιστηριακές εταιρείες
δεν είναι πιστωτικά ιδρύματα. Ο δανεισμός αυτός παίρνει συνήθως τη μορφή της
«ανέχειας» της χρηματιστηριακής εταιρείας για λίγες ημέρες κατά τις οποίες
αφήνει «ανοικτό» τον πελάτη της. Με την παρέλευση των ημερών αυτών ­ συνήθως
τρεις ­ η χρηματιστηριακή εταιρεία είτε πουλά τις μετοχές του πελάτη της είτε
εφαρμόζει τον νόμιμο τόκο υπερημερίας, ο οποίος κυμαίνεται σε 20-21% ετησίως
για κάθε ημέρα καθυστέρησης. Επίσης, όλα αυτά τα δάνεια, προσωπικά και
καταναλωτικά, μπορούν να χρησιμοποιηθούν για αγορά μετοχών στο Χρηματιστήριο
Αξιών Αθηνών. Η Τράπεζα της Ελλάδος επιτρέπει τη χορήγηση δανείων για αγορά
μετοχών, αλλά με τις εξής προϋποθέσεις:.

Πρώτον, το ποσό του δανείου θα πρέπει να είναι το μισό της αξίας των
μετοχών που πρόκειται να αγοραστούν.

Δεύτερον, το ποσό του δανείου για αγορά μετοχών δεν μπορεί να ξεπερνά
τα 15.000.000 δραχμές.

Τρίτον, οι μετοχές δεσμεύονται μέχρι τη λήξη του δανείου.

Ακόμη, εκτός από τους παραπάνω περιορισμούς, δεν μπορούν να γίνουν αγορές
μετοχών με πιστωτικές κάρτες, οι οποίες είναι προϊόντα καταναλωτικής πίστης.
Ωστόσο, μπορούν να χρησιμοποιηθούν οι πιστωτικές κάρτες για αγορά μετοχών,
αφού με αυτές μπορούν να γίνουν αναλήψεις χρημάτων συνήθως έως 300.000 δρχ.
τον μήνα. Ωστόσο, υπάρχει όριο για το έτος.

* Προσωπικά δάνεια. Το μέγιστο ποσό για προσωπικά δάνεια είναι
1.000.000 δραχμές. Τα δάνεια αυτά χορηγούνται χωρίς να αναγράφεται ο σκοπός
για τον οποίο θέλετε τα χρήματα.

Λόγω του μικρού ποσού, μπορούν να χρησιμοποιηθούν για αγορά μετοχών έως 1
εκατ. δραχμές. Το επιτόκιό τους κυμαίνεται μεταξύ 16,75% και 22%.

* Καταναλωτικά δάνεια. Τα δάνεια αυτά χορηγούνται με δικαιολογητικά,
αναγράφεται ο σκοπός του δανείου και εμπίπτουν στους περιορισμούς της Τράπεζας
της Ελλάδος. Μπορούν να χορηγηθούν έως 8 εκατ. δραχμές, αλλά ο ενδιαφερόμενος
για αγορά μετοχών μπορεί να πάρει έως 5 εκατ. δραχμές για να επενδύσει, το
πολύ, σε μετοχές αξίας 10.000.000 δραχμών. Το επιτόκιό τους κυμαίνεται μεταξύ
16% και 22,5%.

* Ανοιχτά δάνεια. Αυτά λειτουργούν ως εξής: Ανοίγει ένας πελάτης
λογαριασμό «καταθέσεων» με 1.000.000 δραχμές, για παράδειγμα, και κάνει
αναλήψεις. Κάθε φορά που αποπληρώνεται το ποσό αυξάνεται το διαθέσιμο υπόλοιπο
και μπορεί να ξαναχρησιμοποιηθεί. Τα επιτόκια της «ανοικτής πίστωσης»
κυμαίνονται γύρω στο 21%.

* Υπερανάληψη. Άλλο είδος δανεισμού είναι η υπερανάληψη από
τρεχούμενους λογαριασμούς καταθέσεων χωρίς καμία αιτιολόγηση. Τότε
δημιουργείται ένα χρεωστικό υπόλοιπο στον τρεχούμενο λογαριασμό. Συνήθως,
όμως, τα ποσά της υπερανάληψης δεν είναι μεγάλα και είναι ανάλογα με το
πιστωτικό όριο που θέτει η τράπεζα. Συνήθως είναι περίπου 500.000 δραχμές και
δεν υφίστανται δόσεις και δεν λογίζονται τόκοι προσωρινής καθυστέρησης. Η
«αποπληρωμή» των υπεραναλήψεων γίνεται με καταθέσεις μετρητών και επιταγών,
αξιών, εμβασμάτων, μισθοδοσίας κ.λπ. Για τη διευκόλυνση αυτή, όμως, ο πελάτης
πληρώνει ένα επιτόκιο για το χρεωστικό υπόλοιπο, το οποίο είναι συνήθως δύο
μονάδες κάτω από εκείνα των καταναλωτικών δανείων.

* Ενέχυρο χρεογράφων. Ένας άλλος τρόπος δανεισμού από τράπεζα για αγορά
μετοχών είναι η απόκτηση μετρητών έναντι, για παράδειγμα, τίτλων του Ελληνικού
Δημοσίου που μπορεί να κατέχει κάποιος, χωρίς να τους ρευστοποιήσει. Το ποσό
που μπορεί να πάρει ανέρχεται το πολύ σε 5 εκατ. δραχμές και με το μισό της
αξίας των μετοχών. Το επιτόκιό τους συνήθως διαμορφώνεται στα επίπεδα των
βασικών δανείων για επιχειρήσεις. Σήμερα το επιτόκιο αυτό κυμαίνεται μεταξύ
12,50% και 17%.