ΑΦΙΕΡΩΜΑ Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ 20ος ΑΙΩΝΑΣ ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ 1933

Η δεύτερη απόπειρα δολοφονίας του Ελευθέριου Βενιζέλου έγινε στις 6 Ιουνίου
1933 το βράδυ, κατά την επιστροφή του με αυτοκίνητο από την Κηφισιά. Η πρώτη
απόπειρα έγινε στις 30 Ιουλίου 1920 στον σιδηροδρομικό σταθμό «Λυών» στο
Παρίσι. Η απόπειρα έγινε γύρω στις 11.30 το βράδυ, καθώς επέστρεφε με τη
σύζυγό του, Έλενα, στην Αθήνα με το αυτοκίνητό τους από την Κηφισιά, όπου η
Πηνελόπη Δέλτα και ο σύζυγός της τούς είχαν παραθέσει δείπνο. Η δολοφονία είχε
οργανωθεί από το τότε παρακράτος των βασιλικών. Το σχέδιο είχαν εκπονήσει οι
διοικητές της Γενικής Ασφάλειας Ι. Πολυχρονόπουλος και της Εθνικής Ασφάλειας
Αθ. Διάκος με τη συνεργασία αστυνομικών και την εκτέλεσε ο λήσταρχος
Καραθανάσης και η συμμορία του, που είχαν πάρει πρόσφατα αμνηστία για τα
εγκλήματά τους. Όπως αποδείχθηκε σύντομα, το αυτοκίνητο με το οποίο έγινε η
απόπειρα το είχε αγοράσει ο αδελφός τού Πολυχρονόπουλου, με ψευδώνυμο. Ο
Βενιζέλος, εξάλλου, υπαινίχθηκε και ανάμειξη τού Ι. Μεταξά στην απόπειρα.
Ενδιαφέρον είναι ότι μία ώρα πριν από την απόπειρα, ένας αξιωματικός της
Αστυνομίας τηλεφώνησε στον γιο τού Βενιζέλου, Κυριάκο, ότι «ο πατήρ του, κατά
την επιστροφήν του, επρόκειτο να καταστή θύμα δολοφονικής επιθέσεως. Συμφώνως
προς την πληροφορίαν αυτήν η δολοφονική απόπειρα θα εγίνετο υπό του διευθυντού
της ασφαλείας κ. Πολυχρονοπούλου και του επ’ εσχάτων εξελθόντος εκ των φυλακών
ληστού Καραθανάση παρά την έπαυλιν Θων. Ο κ. Κυριάκος Βενιζέλος δεν απέδωσε
σημασίαν εις την πληροφορίαν, διότι από τινος χρόνου διαρκώς ελάμβανε τοιαύτας πληροφορίας…».

Ο Ελευθέριος και η Έλενα Βενιζέλου αναχώρησαν από την Κηφισιά στις 11.15 μ.μ.
με αυτοκίνητο. Τα «Αθηναϊκά Νέα» της 7.6.1933 γράφουν:

«Το αυτοκίνητον τού κ. Βενιζέλου προηγείτο και κατόπιν αυτού ήρχετο το
αυτοκίνητον της ασφαλείας του με σωφέρ τον Φίλιππον Μιχαλόπουλον. Επ’ αυτού
επέβαινον οι κ.κ. Γυπαράκης, Μαρκάκης και Λεμπιδάκης. Το αυτοκίνητον τού κ.
Βενιζέλου διηυθύνετο παρά του σωφέρ Ιωάννου Νικολάου, εκ Κυνουρίας, και
κατήρχετο με ταχύτητα 65 χιλιομέτρων. Παραπλεύρως τού σωφέρ εκάθητο ο κ. Κουφογιαννάκης.

Όταν τα δύο αυτοκίνητα διήλθον του Αμαρουσίου, οι σωφέρ αντελήφθησαν ότι
όπισθέν των ήρχετο έτερον, χωρίς όμως να υποψιασθούν ότι επέβαινον αυτού
άνθρωποι με δολοφονικάς διαθέσεις.

Το αυτοκίνητον των δολοφόνων ήτο ανοικτόν και επ’ αυτού επέβαινον 6-7 άτομα.
Τόσον οι σωφέρ τού κ. Βενιζέλου όσον και τα όργανα της ασφαλείας απήντησαν εις
τους πυροβολισμούς, οι οποίοι διήρκεσαν περί το εν λεπτόν της ώρας.

Οι δολοφόνοι με την εντύπωσιν, φαίνεται, ότι επέτυχον του τρομερού σκοπού των,
ότι επέτυχον την δολοφονικήν αποστολήν των και ότι ηχρήστευσαν τα αυτοκίνητα
τού κ. Βενιζέλου, διέταξαν τον σωφέρ των να κινηθή προς τας Αθήνας με
αστραπιαίαν ταχύτητα, όπου και εξηφανίσθησαν…».

Πως χτύπησαν

Η αφήγηση τού ίδιου του Βενιζέλου, που δημοσιεύτηκε στα «Αθηναϊκά Νέα»
(7.6.1933, σελ. 1) είναι η εξής:

«Ενώ επροχωρούσαμε επιστρέφοντες από την Κηφισιάν μεταξύ Αμαρουσίου και
Χαλανδρίου και πλησίον του κέντρου “Παράδεισος” ­ ως πληροφορούμαι τώρα ότι
λέγεται ­ ήκουσα αλλεπαλλήλους πυροβολισμούς ριπτομένους εναντίον μας.

Οι πρώτοι πυροβολισμοί ερρίφθησαν κατά του αυτοκινήτου της ασφαλείας μου, το
οποίον και ηχρηστεύθη ευθύς αμέσως, διότι αι σφαίραι είχον διατρήση τα
ελαστικά. Οι πυροβολισμοί ερρίπτοντο από αυτοκίνητον ανοικτόν, πλήρες
επιβατών, το οποίον ηκολούθει το ιδικόν μου από ελαχίστης αποστάσεως. Με
εβοήθησεν η γνώσις των κινδύνων και συνέστησα από του πρώτου πυροβολισμού εις
την γυναίκα μου να καθήσωμεν κάτω εις το αυτοκίνητον, ώστε να δίδωμεν
μικρότερον στόχον. Εις μίαν στιγμήν ετραυματίσθη ο σωφέρ και εσταμάτησε το
αυτοκίνητον. Του είπα τότε να προχωρήση οπωσδήποτε, όπερ, παρ’ όλον το τραύμα
του, και κατώρθωσε να πράξη. Το αυτοκίνητον των δολοφόνων μάς παρηκολούθησεν,
ενώ οι επιβαίνοντας αυτού επυροβόλουν συνεχώς εναντίον μας.

Υπολογίζω ότι ετρέχαμεν επί δύο ή τρία χιλιόμετρα και συγκεκριμένως από του
“Παραδείσου” μέχρι σχεδόν του Πτωχοκομείου πυροβολούμενοι, πότε εκ των όπισθεν
και πότε εκ των πλαγίων. Κατά το διάστημα αυτό συναντήσαμε τρία λεωφορεία,
άτινα ανήρχοντο από τας Αθήνας εις Κηφισιάν. Οι δολοφόνοι μόλις έβλεπαν το
λεωφορείον εσταμάτων τους πυροβολισμούς, διά να τους επαναλάβουν μόλις το
εξεπερνούσαν. Εις μίαν στιγμήν ερωτώ την γυναίκα μου πώς είνε. Μου απέκρυψεν
ότι είχε δεχθή τέσσαρας σφαίρας και μου είπεν ότι μόνον μία σφαίρα την έθιξε.
Πριν φθάσωμεν εις το Ψυχικό οι πυροβολισμοί εσταμάτησαν. Προφανώς τα ρεβόλβερ
των δολοφόνων είχον κενωθή. Τα εγέμισαν εκ νέου και μας επετέθησαν με νέαν
ομοβροντίαν μεταξύ Ψυχικού και Πτωχοκομείου. Ημείς επροχωρήσαμε και εχάσαμε τα
ίχνη τού αυτοκινήτου των δολοφόνων.

Ημείς, εξηκολούθησεν ο κ. Βενιζέλος, την εγλυτώσαμεν. Δυστυχώς εις εκ των
ανδρών της ασφαλείας μου ετραυματίσθη σοβαρώς, επίσης δε και ο σωφέρ μου φέρει
τρία τραύματα εις τον αριστερόν βραχίονα».

Η ψυχραιμία του Βενιζέλου

Στο χέρι, εξάλλου, είχε τραυματιστεί και η Έλενα Βενιζέλου. Πήγαν, λοιπόν,
κατευθείαν στον «Ευαγγελισμό», όπου διαπιστώθηκε ότι ο Βενιζέλος δεν είχε
πάθει ούτε αμυχή. Η Έλενα Βενιζέλου και οι υπόλοιποι τραυματίες κρατήθηκαν για περίθαλψη.

«Η κυρία Βενιζέλου, ευθύς ως της παρεσχέθησαν αι πρώται βοήθειαι εις τον
“Ευαγγελισμόν” και συνήλθεν, εστράφη προς τον κ. Βενιζέλον μειδιώσα και του είπε:

­ Φαντάζομαι την απογοήτευσίν των, όταν μάθουν ότι συ δεν ετραυματίσθης».

Ο Βενιζέλος, τόσο κατά την επίθεση όσο και αργότερα στον «Ευαγγελισμό», έδειξε
απολύτως ψυχραιμία. Και στον Σοφιανόπουλο που έσπευσε να τον συγχαρεί, ενώ
έπρεπε να φύγει για τη Θεσσαλονίκη ώστε να συμβάλει στον καταρτισμό τού
ψηφοδελτίου, τού είπε:

­ «Το ζήτημα ετελείωσεν ικανοποιητικώς, κ. Σοφιανόπουλε, είνε ανάγκη να πάτε
στη Θεσσαλονίκη, όπως εμείναμε σύμφωνοι.

Όντως δε ο κ. Σοφιανόπουλος την πρωίαν ανεχώρησεν αεροπορικώς εις Θεσσαλονίκην».

Η δολοφονική απόπειρα μπορεί να έγινε εν ψυχρώ, αλλά δεν ήταν κεραυνός εν
αιθρία στην Ελλάδα. Την ίδια μέρα που έγινε η απόπειρα…

«Ο αντεισαγγελεύς εφετών κ. Ξηνταράκος, έχων την γνώμην ότι ανεξαρτήτως της
διώξεως τού κ. Βενιζέλου διά τα γεγονότα της 6ης Μαρτίου επί τη βάσει του
νόμου περί ευθύνης υπουργών χωρεί ποινική κατ’ αυτού δίωξις και επί τη βάσει
των υποβληθεισών μηνύσεων, διεβίβασε χθες τας μηνύσεις ταύτας εις τον
ανακριτήν, διά να προβή εις την δίωξιν τού αρχηγού των φιλελευθέρων».

Το κλίμα του διχασμού και του αντιβενιζελισμού καλλιεργούσε ο κυβερνητικός
Τύπος πριν και μετά την απόπειρα.

Στις 8 Ιουνίου η εφημερίδα «Ελληνική», όργανο του Ιωάννη Μεταξά, έγραφε σε
κύριο άρθρό της:

«Τους ήρωας της οδού Κηφισιάς, αυτών των οποίων τα ονόματα θα τιμήση η εθνική
ιστορία με χρυσά γράμματα, ας τους μιμηθώμεν όλοι, αφού τα ύψιστα συμφέροντα
της πατρίδος αυτό απαιτούν.

Εις τας απειλάς του βενιζελισμού πρέπει ο αντιβενιζελισμός να απαντήση με έργα
της αγριωτέρας σκληρότητος, εάν δεν θέλη να ατιμασθή και να εξευτελισθή…

Γίγαντες του αντιβενιζελικού λαού, εγερθήτε και ορμήσατε! Εις την ορμήν σας δε
ας μη υπάρξη ούτε οίκτος ούτε έλεος διά την συντριβήν και τον αφανισμόν των
αντιπάλων σας…».

Ποινική δίωξη

Αλλά… «εκ μέρους του υπουργείου Δικαιοσύνης ησκήθη ποινική δίωξις καθ’ όλων
των πρωινών εφημερίδων επί παραβάσει του περί Τύπου νόμου και της διαταγής του
εισαγγελέως περί μη αναγραφής πληροφοριών σχετικώς με την κατά του κ.
Βενιζέλου δολοφονικήν απόπειραν.

Ως ανεκοινώθη εκ του υπουργείου Δικαιοσύνης, εν περιπτώσει καθ’ ην συνεχίσουν
αι εφημερίδες, θα ασκηθή νέα δίωξις, οπότε το αδίκημα θα θεωρηθή ως εν
υποτροπή τελεσθέν, γεγονός το οποίον επάγεται βαρυτέραν ποινήν εις τους υπευθύνους».

Η δίκη των ηθικών αυτουργών, των συνεργών και των εκτελεστών της απόπειρας
έγινε δύο χρόνια μετά και αποτέλεσε αφετηρία νέων περιπετειών για την Ελλάδα.