Αισιοδοξία για την ευρωπαϊκή οικονομία

Βιμ Ντούιζενμπεργκ. Ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο νέας αύξησης των ευρωπαϊκών επιτοκίων στο μέλλον

Την περασμένη Πέμπτη, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα δήλωσε ότι η κατάσταση της
ευρωπαϊκής οικονομίας έχει παρουσιάσει αισθητή βελτίωση. Γι’ αυτό και
προχώρησε για πρώτη φορά στη σύντομη ιστορία της ­ ανέλαβε δράση την
Πρωτοχρονιά του 1999 ­ στην αύξηση των επιτοκίων του ευρώ.

Η αύξηση του βασικού επιτοκίου αναχρηματοδότησης από το 2,5% στο 3% ήταν σε
γενικές γραμμές αναμενόμενη και διατήρησε τα ευρωπαϊκά επιτόκια σε σημαντικά
χαμηλότερο επίπεδο από αυτό των επιτοκίων στις Ηνωμένες Πολιτείες. Και παρά το
γεγονός ότι τα υψηλότερα επιτόκια τείνουν να συγκρατούν την ανάπτυξη της
οικονομίας, οι επενδυτές αντέδρασαν θετικά.

Την περασμένη Πέμπτη οι ευρωπαϊκές χρηματιστηριακές αγορές σημείωσαν άνοδο,
ενώ οι αποδόσεις των ομολόγων παρουσίασαν οριακή κάμψη. Αυτές οι αντιδράσεις
αντικατοπτρίζουν την πεποίθηση των επενδυτών ότι η σημαντική αύξηση των
επιτοκίων αποκλείει το ενδεχόμενο για νέες αυξήσεις μέσα στους επόμενους μήνες.

Η κίνηση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας δεν επηρέασε αρνητικά ούτε την άλλη
πλευρά του Ατλαντικού. Χρηματιστές και επενδυτές έδειξαν να πιστεύουν ότι η
κίνηση αύξησης των επιτοκίων από τις ευρωπαϊκές νομισματικές αρχές δεν
πρόκειται να επηρεάσει την Ομοσπονδιακή Τράπεζα των Ηνωμένων Πολιτειών η οποία
συνεδριάζει στις 16 Νοεμβρίου με θέμα το ύψος των αμερικανικών επιτοκίων. Το
αμερικανικό χρηματιστήριο έκλεισε την περασμένη Πέμπτη ανοδικά, ενώ ο δείκτης
του Χρηματιστηρίου Νάσντακ πραγματοποίησε την ίδια ημέρα το πέμπτο διαδοχικό
του ρεκόρ.

Βουτιά του ευρώ

Ωστόσο, το κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα πραγματοποίησε μια απροσδόκητη βουτιά. Ενώ
αρχικά κέρδισε ύψος έναντι του δολαρίου, το ευρώ έπεσε στο χαμηλότερο επίπεδο
των τελευταίων έξι εβδομάδων. Τελικά έκλεισε στη Νέα Υόρκη στα 1,0377 δολάρια,
χαμηλότερα σε σχέση με τα 1,0485 που είχε κλείσει την περασμένη Τετάρτη.

Αξιωματούχοι της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας είχαν αρκετές φορές
προειδοποιήσει τις τελευταίες εβδομάδες για την απόφαση αύξησης του επιτοκίου
αναχρηματοδότησης ­ του επιτοκίου με το οποίο το κεντρικό τραπεζικό ίδρυμα της
ζώνης ευρώ χρεώνει τις εμπορικές τράπεζες για παροχή βραχυπρόθεσμων δανείων.

Στελέχη της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας είχαν επανειλημμένα δημοσιοποιήσει
τις ανησυχίες τους για τους κινδύνους εκδήλωσης πληθωριστικών πιέσεων.

Τυπικά μέχρι την περασμένη Πέμπτη οι βασικές ανησυχίες της Ευρωπαϊκής
Κεντρικής Τράπεζας ήταν το ενδεχόμενο συρρίκνωσης της οικονομικής
δραστηριότητας στη ζώνη ευρώ και η εκδήλωση αποπληθωριστικών τάσεων. Τον
περασμένο Απρίλιο το κεντρικό τραπεζικό ίδρυμα της ζώνης ευρώ μείωσε τα
επιτόκια του κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος από το 3% στο 2,5%. Της κίνησης
αυτής είχε προηγηθεί μια μείωση των επιτοκίων τον Δεκέμβριο από τις έντεκα
κεντρικές τράπεζες των χωρών της ζώνης ευρώ ­ λίγες ημέρες πριν η Ευρωπαϊκή
Κεντρική Τράπεζας αναλάβει επίσημα την άσκηση της νομισματικής πολιτικής.

Με την απόφαση της περασμένης Πέμπτης η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έστρεψε το
ενδιαφέρον της στην προσπάθεια πρόληψης του πληθωρισμού. Παρά το γεγονός ότι
στοιχεία που δείχνουν αναζωπύρωση των πληθωριστικών πιέσεων απουσιάζουν τόσο
από την ευρωπαϊκή οικονομία όσο και από την αμερικανική, η προσφορά χρήματος
αυξήθηκε στην Ευρώπη με ρυθμό ταχύτερο από αυτόν που επιθυμούσαν ή ανέμεναν οι
Ευρωπαίοι κεντρικοί τραπεζίτες.

Ο βασικός δείκτης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για τη μέτρηση της
προσφοράς χρήματος αυξήθηκε τους τελευταίους μήνες κατά 5,9% σε ετήσια βάση,
πολύ πιο γρήγορα από το 4,9% που είχε σαν στόχο η τράπεζα. Περισσότερο χρήμα
σε κυκλοφορία μπορεί να οδηγήσει στην άνοδο των τιμών.

«Καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι υπάρχει επαρκής ρευστότητα», δήλωσε ο πρόεδρος
της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας κ. Βιμ Ντούιζενμπεργκ. «Επιθυμούμε να
προλάβουμε την αύξηση της ρευστότητας σε βαθμό που θα μπορούσε με την πάροδο
του χρόνου να προκαλέσει μια ανοδική πίεση στις τιμές».

Η Τράπεζα της Αγγλίας

Η αύξηση των επιτοκίων, την περασμένη Πέμπτη, από την Ευρωπαϊκή Κεντρική
Τράπεζα, συνέπεσε με μια μικρότερη αύξηση επιτοκίων από την Τράπεζα της
Αγγλίας. Η κίνηση αυτή ­ από το 5,25% στο 5,5% ­ ήταν η δεύτερη αύξηση τους
τελευταίους δύο μήνες στη Βρετανία, η οποία δεν έχει ακόμη υιοθετήσει το ευρώ
και ­ κατά συνέπεια ­ ασκεί διαφορετική νομισματική πολιτική από την Ευρωπαϊκή
Κεντρική Τράπεζα.

Ωστόσο, η κατάσταση της βρετανικής οικονομίας είναι σε γενικές γραμμές πολύ
καλύτερη από αυτή της ζώνης ευρώ.

Παρά το γεγονός ότι οι ρυθμοί οικονομικής ανάπτυξης είναι αρκετά
ικανοποιητικοί στη Γαλλία και πολύ ταχείς σε μικρότερες χώρες όπως η Ιρλανδία
και η Ολλανδία, στη Γερμανία είναι οριακοί. Αυτό είναι πολύ σημαντικό αν
αναλογιστεί κάποιος ότι η γερμανική οικονομία παράγει περίπου το ένα τρίτο του
Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος της ζώνη ευρώ.

Η γαλλική οικονομία αναπτύσσεται με ετήσιους ρυθμούς πάνω από 2,5% και το
επενδυτικό κλίμα βελτιώνεται συνεχώς. Αξίζει να αναφερθεί όμως ότι η Γερμανία
θα τα έχει πάει πολύ καλά αν καταφέρει να μεγεθύνει την οικονομία της κατά
1,5% φέτος και κατά 2,5% το 2000.

Οι περισσότεροι Ευρωπαίοι οικονομολόγοι έκαναν θετικά σχόλια για την αύξηση
των ευρωπαϊκών επιτοκίων, τα οποία σημειωτέον ήταν σε πολύ χαμηλά επίπεδα. Οι
οικονομολόγοι πιστεύουν ότι η αύξηση των επιτοκίων ήταν ένα ανώδυνο βήμα προς
την κατεύθυνση προστασίας της ευρωπαϊκής οικονομίας.

«Η μείωση των επιτοκίων τον Απρίλιο δεν ήταν αναγκαία αφού στην ουσία δεν
υπήρχε απειλή αποπληθωρισμού της οικονομίας», λέει ο Μπέργκχαϊμ, οικονομολόγος
της τράπεζας Μέριλ Λιντς στη Φρανκφούρτη. «Η τελευταία απόφαση για αύξηση των
επιτοκίων είναι κατά κάποιο τρόπο διόρθωση της προηγούμενης απόφασης».

Η Μανουέλα Πρόισλ, οικονομολόγος της Ντόιτσε Μπανκ, δήλωσε σε μεγάλο διεθνές
ειδησεογραφικό πρακτορείο ότι «οι επενδυτές πήραν αυτό που ήθελαν, μια
διαβεβαίωση ότι οι Ευρωπαίοι κεντρικοί τραπεζίτες έχουν τα μάτια τους ανοιχτά
για τον κίνδυνο ανόδου του πληθωρισμού».

Η αύξηση των ευρωπαϊκών επιτοκίων κατά μισή ποσοστιαία μονάδα αντί για μια
αύξηση της τάξεως των 0,25 ποσοστιαίων μονάδων, χαρακτηρίστηκε γενναία.

«Μια εφάπαξ σημαντική αύξηση των επιτοκίων απομακρύνει την ανάγκη και την
πιθανότητα μεγαλύτερων αυξήσεων στο μέλλον», είπε την περασμένη Πέμπτη κατά τη
διάρκεια συνέντευξης Τύπου ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας κ. Βιμ
Ντούιζενμπεργκ. Την ίδια ώρα όμως δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο για νέες
αυξήσεις των επιτοκίων στο μέλλον.

Όταν είχε μειώσει τα επιτόκια τον Απρίλιο είχε ξεκαθαρίσει ότι δεν πρόκειται
να υπάρξουν άλλες μειώσεις στο μέλλον. Αυτή τη φορά είπε ότι δεν μπορούσε να
κάνει την ίδια δήλωση.

Πράγματι, οι περισσότεροι οικονομικοί αναλυτές πιστεύουν ότι η επόμενη αύξηση
των επιτοκίων θα γίνει ­ αν γίνει ­ μέσα στο 2000.

Παρά το γεγονός ότι ελάχιστοι αναλυτές πιστεύουν ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική
Τράπεζα θα κινηθεί πάλι μέσα στους αμέσως επόμενους μήνες, οι περισσότεροι
προβλέπουν ότι τα επιτόκια θα αυξηθούν το ερχόμενο καλοκαίρι ή το φθινόπωρο
του 2000.