ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Οι δημαγωγοί

Αυτά που διαδραματίζονται στην Ελλάδα με την επίσκεψη Κλίντον είναι
κωμικοτραγικά και κάνουν πολλούς να λένε ότι με ένα ορισμένο παρελθόν μας
πρέπει να πάρουμε οριστικά διαζύγιο. Δεν πάει άλλο. Ως προηγμένο κράτος και
προηγμένη κοινωνία πρέπει να απομακρύνουμε τους δημαγωγούς. Τους κερδοσκόπους
του πόνου και της δυστυχίας.

Αυτούς που χαίρονται με την ύπαρξη ή την επιδείνωση των προβλημάτων μας και
που αδιαφορούν για την τύχη και τα συμφέροντα της Ελλάδας. Εκείνους που
σπεύδουν να υποστηρίξουν τόσο το α ή το β επιχείρημα όσο και τα ακριβώς
αντίθετά τους διαρρηγνύοντας σε κάθε περίπτωση τα ιμάτιά τους, φωνασκώντας,
«συγκινούμενοι», «νοσταλγούντες», και ούτως ή άλλως, «κουνάμενοι και σεινάμενοι».

Δεν χρειάζεται να πει κανείς περισσότερα γι’ αυτούς προκειμένου να τους
περιγράψει. Τους βλέπουμε άλλωστε καθημερινώς να κατακλύζουν τα ΜΜΕ. Και τους
έχει περιγράψει ωραιότατα ο Λουκιανός, στα τέλη του 2ου μ.Χ. αιώνα: «Κουβάλα,
λοιπόν, σαν κυριότερο εφόδιο, αμάθεια, μετά θράσος και επιπλέον αυθάδεια και
αναισχυντία. Την αξιοπρέπεια, την τιμιότητα, τη μετριοφροσύνη ή την ντροπή
άφησέ τα στο σπίτι, γιατί είναι αντίθετα με τη φύση του έργου σου. Να κουβαλάς
όμως πάρα πολύ βροντώδη φωνή και αδιάντροπη τραγουδιστή απαγγελία…». Δεν
χρειάζεται να προστεθεί τίποτε περισσότερο για τους αγύρτες και τους
ψευδολόγους. Ας σημειωθούν απλώς ορισμένες παρενέργειες της σύγχρονης δράσης
τους και ας ευχηθούμε ότι τα ΜΜΕ θα είναι το τελευταίο σπίτι που τους
φιλοξενεί επειδή θα περάσουν στα αζήτητα. Δηλαδή, επειδή ο κόσμος επιτέλους θα
τους καταλάβει.

Με αφορμή, λοιπόν, την επίσκεψη Κλίντον ως παρενέργειες της δράσης των
δημαγωγών καταγράφονται οι εξής:

α. Η οξυδέρκειά μας κατέστη από πλεονέκτημα μειονέκτημα. Ενώ ως λαός και ως
κυβέρνηση προσπαθούμε να εναρμονίσουμε την ένταξή μας στον δυτικό κόσμο, με
την αποκωδικοποίηση της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, τώρα οι αγύρτες
άνοιξαν τον δρόμο που οδηγεί σε αντίθεση τις δύο αυτές ιδιότητές μας. Άνοιξαν
δηλαδή τον δρόμο για να ταυτιστεί η εύλογη και σωστή αντίθεσή μας, π.χ., με
τον πόλεμο στο Κόσοβο, με την πολιτική και τα χαρακτηριστικά των κρατών που
κείνται εκτός του δυτικού κόσμου.

β. Αποδείχτηκε πρώτα από όλα στον ίδιο μας τον εαυτό πως ακόμη δεν μπορούμε να
αξιοποιήσουμε τις ευκαιρίες και τις συγκυρίες. Ακόμη και μια επίσκεψη
εθιμοτυπικού ίσως χαρακτήρα, που είναι εξ ορισμού επιθυμητή από μια σύγχρονη
χώρα, τη μετατρέψαμε σε αφορμή εσωτερικής και εξωτερικής κρίσης και προβλημάτων.

γ. Το πολιτικό σύστημα της χώρας οδηγήθηκε στην επιβράβευση της ανωριμότητάς
του. Πλην ΚΚΕ, που ατυχώς επιχαίρει για την αναβολή της επίσκεψης, όλοι οι
υπόλοιποι της αντιπολίτευσης με ήξεις – αφήξεις, με τον εκνευρισμό και την
ένταση που προκάλεσαν αφενός ζημίωσαν τη χώρα και αφετέρου θέλησαν εκ των
υστέρων να βγουν κι από πάνω με επικρίσεις, μομφές ή και κραυγές ακόμη. Για να
ακυρωθεί στην πράξη το μοναδικό εύλογο επιχείρημα που, και αυτό ως δημαγωγία,
ακούστηκε αυτό τον καιρό: να συγκροτηθεί το Συμβούλιο Εξωτερικής Πολιτικής, το
οποίο ενίοτε θα μπορεί να συγκαλείται και υπό τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Πώς
όμως να λειτουργήσει ένα τέτοιο όργανο εν μέσω ενός πολιτικού συστήματος που
ψαρεύει οφέλη στα θολά νερά της οργιαστικής δημαγωγίας; Με τι εμπειρίες; Μήπως
με αυτήν του 1990-93, όταν το αντίστοιχο Συμβούλιο τελικώς αυτό που έκανε ήταν
να εξευτελίσει τον τότε Πρόεδρο της Δημοκρατίας; Ξεκινήσαμε άραγε σιγά σιγά
και με επιτυχία από χαμηλότερα στάδια (π.χ. συσκέψεις εκπροσώπων των κομμάτων
υπό τον Πρωθυπουργό και τον γενικό γραμματέα των Εξωτερικών) για να απαιτούμε
να λειτουργήσουμε το υψηλότερο (Πρόεδρος της Δημοκρατίας και πολιτικοί αρχηγοί);

Οι δημαγωγοί μιλούν πάντα εκ του πονηρού, εκ του ασφαλούς, ανεύθυνα και με το
αζημίωτο. Εμείς θα πρέπει να τελειώνουμε μαζί τους καθώς και με το μίζερο
παρελθόν μας. Μια και καλή.

Ο Ανδρέας Ν. Λοβέρδος είναι αναπληρωτής καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στο
Πάντειο Πανεπιστήμιο.