ΜΑΤΙΕΣ Το μουσείο

Με συγκίνηση παρακολούθησα, σε τηλεοπτική εκπομπή της Λιάνας Κανέλλη, τον
αγαπητό και σεβαστό σε όλους τους δημοσιογράφους, συνάδελφο Νίκο Καραντινό, να
μιλάει για το περίφημο τυπογραφείο του ΕΑΜ, στην Καλλιθέα (Σκρα 31). Το
τυπογραφείο όπου, κάτω από τη μύτη των Ναζί, τυπώνονταν, σε όλη τη διάρκεια
της Κατοχής, η «Ελεύθερη Ελλάδα», ο «Ριζοσπάστης», το ενημερωτικό δελτίο του
ΕΑΜ, διαφωτιστικές μπροσούρες ­ ακόμη και τα κουπόνια της Αλληλεγγύης!

Το τυπογραφείο αυτό, υπάρχει ακόμη! Στα έγκατα της γης! Πιο κάτω κι από τα
θεμέλια του σπιτιού της οδού Σκρα! Με το πιεστήριό του, μια ηρωική,
πραγματικά, «Βικτωρία», στη θέση του! Και με όλα τα άλλα υλικά ­ κάσες με
στοιχεία, διάστιχα, κυλίνδρους κ.λπ. ­ ολόγυρα! Κι όμως, αυτό το τυπογραφείο,
που θα έπρεπε, αν είχαμε φιλότιμο, να το βάλουμε στη βιτρίνα του τόπου μας,
μισόν αιώνα τώρα, δεν το έχουμε αξιοποιήσει! Δεν το κάναμε μουσείο του
παράνομου αντιστασιακού Τύπου!

Το σπίτι της οδού Σκρα, το βρήκε ένας πατριώτης – δοκιμασμένος αγωνιστής, ο
Γιώργος Ελληνούδης. Ανήκε στον συναγωνιστή του Βαγγέλη Μενεμενή. Ο οποίος, επί
4 ολόκληρα χρόνια, μαζί με άλλα 8 παλικάρια, δούλευε στο τυπογραφείο, ως
«στοιχειοθέτης», «μαρμαράς» και «πιεστής», συγχρόνως! Αυτοί οι 9 γενναίοι,
εργάζονταν ακατάπαυστα, νηστικοί σχεδόν, διπλοβάρδια, για να βγουν έγκαιρα τα
«φύλλα». Και ήταν εποχές που είχαν να αναδυθούν από το υπόγειο, δύο και τρεις μήνες!

Τα δημοσιογραφικά κείμενα τα έγραφαν ο Κώστας Βιδάλης, ο Δημήτρης Χατζής, ο
Θανάσης Γεωργίου και άλλοι συντάκτες, που το ‘λεγε η καρδιά τους. Τα
χειρόγραφα τα παραλάμβανε για να τα παραδώσει στο τυπογραφείο, χέρι με χέρι, ο
«Έλληνας» που διέσχιζε όλη την Αθήνα, με το σαραβαλιασμένο ποδήλατό του. Και
το χαρτί και το μελάνι, τα κουβαλούσε στην Καλλιθέα, με το καρότσι του, ο
Μανώλης Λυγκρός, που εκτελέσθηκε την 1/7/1949.

Οι πρώτες συζητήσεις, για να γίνει το τυπογραφείο της οδού Σκρα μουσείο
αντιστασιακού Τύπου, άρχισαν το 1984. Πέρασαν 15 χρόνια, από τότε. Το σπίτι
κρίθηκε διατηρητέο, αλλά επί Μητσοτάκη, αποχαρακτηρίσθηκε. Όπως μου λένε από
τον Δήμο Καλλιθέας, με ενέργειες του Στ. Μπένου, πέρασε, ως διατηρητέο πλέον,
στα χέρια του Δήμου, αφού αποζημιώθηκε ο ιδιοκτήτης του. Και τώρα προχωρούν οι
μελέτες ­ θα παραδοθούν σε 6 μήνες ­ για να επακολουθήσει η δημοπράτηση του έργου.

Αργήσαμε πολύ. Ας τελειώσουμε, όμως, όσο πιο γρήγορα μπορούμε. Και με όσα
λεφτά χρειάζονται. Το μουσείο πρέπει να λειτουργήσει σε 2 χρόνια το
περισσότερο. Για να μαθαίνουν τα παιδιά μας, ότι οι πατεράδες και οι μανάδες
τους βίωναν κάθε μέρα, κοιτώντας τον θάνατο στα μάτια, τον στίχο του
Σικελιανού, «μάνα, φωτιά με βύζαξες κι είν’ η ψυχή μου αστέρι;».