ΜΑΤΙΕΣ Δηλητήριο

Ο Αζίζ Νεσίν ­ ένα από τα πιο σπινθηροβόλα πνεύματα της τουρκικής
δημοσιογραφίας, αλλά και έξοχος πεζογράφος, όπως και θεατρικός συγγραφέας ­
που είχα τη χαρά και την τιμή να γνωρίσω στην Πόλη, το 1975, και να του πάρω
συνέντευξη για «ΤΑ ΝΕΑ», στο βιβλίο του «Ο καφές και η δημοκρατία» (μετ. Ε.
Αργαίος, εκδόσεις «Θεμέλιο») έχει ένα σημαντικό, κατά τη γνώμη μου, πρόλογο,
«για τους Έλληνες αναγνώστες». Μερικά σημεία:

«… Τα παιδικά μου χρόνια πέρασαν στις πιο στενόχωρες περιόδους των
ελληνοτουρκικών συγκρούσεων. Τότε που ήμουν 7-8 χρονών παιδί, ήταν ντροπή μας
να φοράμε ένα πουκάμισο ή μια φανέλα με το γαλάζιο – άσπρο χρώμα της ελληνικής
σημαίας. Ξέρω πολύ καλά ότι την εποχή εκείνη και τα Ελληνόπουλα της ηλικίας
μου τα έπιανε η ίδια αλλεργία όταν φορούσαν κάτι με το κόκκινο και άσπρο χρώμα
της τουρκικής σημαίας (…).

Όταν ήμουνα παιδί, καθόμασταν στη Χάλκη. Εκεί, υπήρχαν και πυκνοκατοικημένοι
μαχαλάδες Ρωμιών. Εμείς, τα Τουρκάκια, απ’ εκείνη ακόμα την ηλικία,
οπλιζόμασταν με ραβδιά, λοστούς και πέτρες, κάναμε επιδρομές στους ελληνικούς
μαχαλάδες και χτυπούσαμε τα Ρωμιόπουλα. Νομίζω πως και τα Ελληνόπουλα έπαιζαν
το ίδιο πολεμικό παιχνίδι. Πέρασαν από τότε 40 χρόνια. Πριν από ένα μήνα,
ήρθαν στο σπίτι μούσκεμα από τον ιδρώτα τα δυο μου αγόρια, 8 και 9 χρονών. Τα
ρώτησα την αιτία. “Τσακωθήκαμε με τα Ρωμιόπουλα”, μου είπαν. Θυμήθηκα την
παιδική μου ηλικία και κύλησαν δάκρια απ’ τα μάτια μου. Την αφυπνισμένη
έχθρητα των παιδικών μας χρόνων, μολονότι πέρασαν 40 χρόνια από τότε, δεν
μπορέσαμε να τη σβήσουμε από τα παιδιά μας (…). Γιατί τα παιδικά μας χρόνια
πέρασαν μ’ αυτή την έχθρητα στο γαλάζιο – άσπρο χρώμα και στο κόκκινο – άσπρο;
Αν βαθύνουμε τη σκέψη μας πάνω σ’ αυτά τα ερωτήματα, μπορούμε να βρούμε τα
αίτια των συγκρούσεων, που τόσο ύπουλα μας επέβαλαν από το Εξωτερικό, άνθρωποι
ξένοι σ’ εμάς. Ομολογώ ότι σήμερα ντρέπομαι για την έχθρητα των παιδικών μου
χρόνων προς τα χρώματα της ελληνικής σημαίας. Ξέρω, όμως, ότι σήμερα πολλοί
Έλληνες διανοούμενοι ντρέπονται κι αυτοί για παρόμοια αισθήματα της παιδικής
τους ηλικίας προς τα χρώματα της σημαίας μας. Αυτή η αμοιβαία γνώση των
πραγμάτων πρέπει να μας αφυπνίσει. Να μας κάνει να καταλάβουμε, ότι δεν
γεννήθηκε καμιά εχθρότητα ανάμεσα στους λαούς μας, από δική τους
πρωτοβουλία…». Με την έχθρα εναντίον του Τούρκου, του «άξεστου», του
«μπουνταλά», του «αιμοχαρή», του «θηριώδη», μεγαλώσαμε κι εμείς. Με αυτή την
τροφή μάς τάισαν τα σχολικά βιβλία μας. Και ήταν καιρός, τώρα, που έγινε
κάποια προσέγγιση Αθήνας – Άγκυρας, να ξανακοιτάξουμε αυτά τα «εγχειρίδια».
Για να μη δηλητηριάζουμε τα παιδιά μας, από την πιο τρυφερή τους ηλικία. Για
να μη διαιωνίζεται το κακό, με φράσεις όπως αυτές, που επισήμανε ο συνάδελφος
Συμεών Σολταρίδης («Ελευθεροτυπία») σε τουρκικά βιβλία του Δημοτικού και του
Γυμνασίου: «Σφαγιάστηκαν από τους Έλληνες (σ.σ.: στη Σμύρνη) χιλιάδες άμαχοι
Τούρκοι» ή «Ο Τούρκος δεν έχει πεθάνει και δεν θα παραδώσει ποτέ την πατρίδα
στον Έλληνα», «Οι δικοί μας, χθες βράδυ, στον Σαγγάριο, τράβηξαν ένα καλό ξύλο
στον Έλληνα», «Από πλευράς ελληνικών κυβερνήσεων, κατά καιρούς δημιουργούνται
προβλήματα στους Τούρκους που ζουν στην Ελλάδα», «Η Ελλάδα εμποδίζει την
είσοδο της Τουρκίας στη Δύση και υποστηρίζει στοιχεία που απειλούν την Τουρκία
στο εσωτερικό» και πολλά άλλα…