ΑΦΙΕΡΩΜΑ Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ 20ος ΑΙΩΝΑΣ ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ 1916

Το 1916 το δόγμα της «μικράς και εντίμου Ελλάδος», όπως εκφράζεται από την
γερμανόφιλη ανακτορική καμαρίλα, θέτει σε κίνδυνο όσα είχε επιτύχει η χώρα από
την «εθνική εξόρμηση» των Βαλκανικών Πολέμων. Ο βασιλιάς Κωνσταντίνος, που
θεωρεί αποκλειστικό προνόμιό του την άσκηση της εξωτερικής πολιτικής,
εξαναγκάζει δύο φορές σε παραίτηση τον λαοπρόβλητο πρωθυπουργό, τον Ελευθέριο
Βενιζέλο, που υποστηρίζει την έξοδο της Ελλάδος στον πόλεμο, στο πλευρό των
δυνάμεων της Αντάντ. Στην Αθήνα, το κωνσταντινικό καθεστώς εξαπολύει άγρια
τρομοκρατία κατά των Βενιζελικών, την πλειοψηφία του ελληνικού λαού. Η περιοχή
της Καβάλας παραδίδεται από το κωνσταντινικό καθεστώς στους Βουλγάρους. Ένα
ολόκληρο Σώμα Στρατού, το Δ, οδηγείται από τον βασιλόφρονα ηγέτη του, τον
συνταγματάρχη Χατζόπουλο, στην αυτομόληση στους Βουλγάρους. Ο πολιτικός
Ελευθέριος Βενιζέλος ενθυμείται και πάλι τον «Επαναστάτη του Θερίσου». Στις 26
Σεπτεμβρίου 1916 φθάνει στη Θεσσαλονίκη. Σχηματίζει μαζί με τον θρύλο των
Βαλκανικών Πολέμων, ναύαρχο Π. Κουντουριώτη και τον στρατηγό Π. Δαγκλή, το
«Κράτος της Εθνικής Αμύνης». Τάσσεται με το πλευρό των Συμμάχων. Και η Ελλάδα
μετά λίγους μήνες κάθεται στο τραπέζι των νικητών του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Η «Πατρίς» «καθημερινή φιλελευθέρων αρχών εφημερίς», στο φύλλο της 1ης
Οκτωβρίου 1916, αψηφά το κλίμα της τρομοκρατίας, των ξυλοδαρμών και των
δολοφονιών που έχει επιβάλει το κωνσταντινικό καθεστώς στην Αθήνα και
αναγγέλλει την άφιξη της Τριανδρίας στη Θεσσαλονίκη. Την επομένη και υπό τον
ολοσέλιδο τίτλο «Η Θεσσαλονίκη εν εξάλλω ενθουσιασμώ, υπεδέχθη την Εθνικήν
Τριανδρίαν Βενιζέλου, Κουντουριώτη και Δαγκλή. Εκατόν χιλιάδες λαού
εβροντοφώνησαν ότι το Έθνος θέλει να ζήση», γράφει:

«Ήτο αποθέωσις, θρίαμβος κυριολεκτικώς» έγραφε η «Πατρίς» στη Θεσσαλονίκη. Η εφημερίδα- «καθημερινή φιλελευθέρων αρχών»-στήριξε το κίνημα, αψηφώντας το κλίμα τρομοκρατίας που είχε επιβάλλει το κωνσταντινικό καθεστώς των Αθηνών

«Και βασιλείς και πρίγκηπας και μεγιστάνας πολλούς υπεδέχθη μέχρι τούδε η
Θεσσαλονίκη. Παρομοίαν όμως της χθεσινής εορτής, ασφαλώς, ουδέποτε άλλοτε
είδε. Δεν ήτο πράγματι υποδοχή η χθεσινή. Ήτο αποθέωσις, θρίαμβος κυριολεκτικώς.

Ήτο η αποθέωσις του Ελευθερίου Βενιζέλου, του Αρχηγού του πραγματικού Έθνους,
του οποίου εκπροσωπεί ολοκληρωτικώς τους πόθους, τους παλμούς, τας ιδέας, τα
ιδεώδη.

Και ήτο ο θρίαμβος του Εθνικού Κινήματος, του οποίου την έκτασιν έπρεπε να
ήσαν χθες εδώ οι ανέλληνες των Αθηνών, διά να λάβουν μίαν πιστήν, πιστοτάτην εικόνα.

«Θα μας σώσουν»

Η «τριανδρία» (Βενιζέλος-Κουντουριώτης-Δαγκλής) επικεφαλής της προσωρινής κυβέρνησης της Θεσσαλονίκης , σε φωτογραφία του ’16. Δεξιά ο Ελ. Βενιζέλος με συνεργάτες του σε δρόμο της πόλης

Αι χιλιάδες του λαού ­ η Θεσσαλονίκη σύσσωμος ­ που συνεκεντρώθησαν εις την
παραλίαν και τας παρόδους, εις τα καταστήματα, τας οικίας και τους εξώστας,
δεν συνηγέρθησαν χάριν περιεργείας, ουδέ σκοπόν αποκλειστικόν είχον να ίδουν,
να θαυμάσουν και να χειροκροτήσουν τον Βενιζέλον, τον Κουντουριώτην, τον
Δαγκλήν και τα Επιτελεία των.

Συνέρρευσαν εκεί και εκυλίοντο κυριολεκτικώς κατόπιν του αυτοκινήτου, του
φέροντος τους Εθνικούς Άνδρας, υπακούοντες εις την καρδίαν των, που τους
εφώναζε δυνατά:

Αυτοί θ’ αναστηλώσουν την κουρελιασθείσαν τιμήν της Πατρίδος, αυτοί θα μας
σώσουν από τον όλεθρον, αυτοί θα μας οδηγήσουν εις τον δρόμον, τον άγοντα προς
την δόξαν και τον θρίαμβον, εις τον δρόμον, από τον οποίον υπούλως,
καταχθονίως και προδοτικώς επιμένουν να ξεστρατήσουν το Έθνος οι
Βουλγαροέλληνες των Αθηνών.

Ένθερμα δημοσιεύματα στον Τύπο της εποχής

Θα εχρειάζετο περιγραφική δεινότης ενός Σίγκεβιτς και ζωγραφική μεγαλειότης
ενός Βελασκιέζ, διά να παρασταθή ακριβώς το τι ησθάνετο ο άπειρος εκείνος
λαός. Διότι τα πλήθη τα Ελληνικά τής χθες εκινούντο και εκυμάτιζον ασφαλώς
μεγαλοπρεπέστερα, παρά οι μανιώδεις και πιστοί διαδηλωταί του Πετρωνίου της
Ρώμης. Έκλαιαν εκ χαράς τα πλήθη τα χθεσινά. Αλλ’ έκλαιαν και από λύσσαν.
Εγελούσαν εξ ενθουσιασμού τα πλήθη τα Ελληνικά, διότι έβλεπαν τον αρχηγόν
λάμποντα από την αυτοπεποίθησιν.

Εγελούσαν όμως συγχρόνως και από χαράν, διότι εγιγαντώνετο η πεποίθησίς των
ότι τα είδωλα κατερρίπτοντο παταγωδώς, ότι τα οδοφράγματα ετσακίζοντο, ότι οι
προδόται των Αθηνών κατεβαραθρώνοντο.

Και ήσαν ωραία τα πλήθη τα Ελληνικά τής χθες. Ωραία με τας ακτίνας της
πίστεως, που εξέχυναν τα πρόσωπά των. Ωραία με το φως της χαράς, που εφώτιζε
την όψιν των. Ωραία με τα κύματα του ενθουσιασμού των του αγίου. Ωραιότης, την
οποίαν μόνον το παλέττο ενός Βελασκιέζ ηδύνατο πιστά ν’ αποδώση…».