Άναψε φωτιές το Τάμπερε

* ΤΑΜΠΕΡΕ, ΦΙΝΛΑΝΔΙΑ

«Ραντεβού» για το Ελσίνκι έδωσαν οι «15» της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε ό,τι αφορά
την τουρκική υποψηφιότητα, καθώς στο χθεσινοβραδινό δείπνο παρέμειναν
ουσιαστικά οι θέσεις και οι διαφορές. Κάτι που, ενδεχομένως, θα παίξει ρόλο
στο πού θα γείρει η πλάστιγγα, είναι ότι ο Βρετανός πρωθυπουργός, Τόνι Μπλερ,
εμφανίστηκε να συμφωνεί με τον κ. Κώστα Σημίτη πως η ένταξη της Κύπρου στην
Ένωση πρέπει να προχωρήσει απρόσκοπτα, ανεξαρτήτως επίλυσης ή μη του πολιτικού προβλήματος.

Την ίδια στιγμή, την έντονη αντίδραση του Πρωθυπουργού προκάλεσε η ανακοίνωση
της Ν.Δ. με την οποία εζητείτο η αποπομπή του υπουργού Εξωτερικών. Αφορμή για
τη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης αποτέλεσε η αποστροφή του Γιώργου
Παπανδρέου, στο Τάμπερε, ότι «δεν είμαστε δογματικοί στην εκχώρηση κυριαρχικών
δικαιωμάτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση» ­ αναφερόμενος στον ενιαίο δικαστικό χώρο,
τη μεταναστευτική πολιτική και το άσυλο. Ο κ. Σημίτης είπε, αναφερόμενος στο
αίτημα της Ν.Δ. για αποπομπή του κ. Παπανδρεόυ, ότι «οι άνθρωποι θέλουν με
κάθε τρόπο την αντιπαράθεση και δεν είναι σοβαροί». Ωστόσο, ερωτηματικά
δημιούργησε η απάλειψη, εκ μέρους του Γραφείου Τύπου του Πρωθυπουργού, της
επίμαχης φράσης του κ. Παπανδρέου περί εκχώρησης κυριαρχικών δικαιωμάτων στην Ε.Ε.

Στο χθεσινοβραδινό δείπνο οι εταίροι τάχθηκαν όλοι υπέρ της τουρκικής
υποψηφιότητας, στην οποία, ωστόσο, δεν έδωσαν ενιαίο περιεχόμενο. Ο κ. Μπλερ,
όπως και ο Πορτογάλος πρωθυπουργός, κ. Γκουντιέρεζ, τάχθηκαν υπέρ της
υποψηφιότητας της Άγκυρας, διευκρινίζοντας όμως πως συμφωνούν με τον κ. Σημίτη
για το απρόσκοπτον της κυπριακής ένταξης. Αντιθέτως, ο Γερμανός καγκελάριος,
Γκέρχαρντ Σρέντερ, και ο Γάλλος πρόεδρος, Ζακ Σιράκ, υποστήριξαν απλώς την
τουρκική υποψηφιότητα, χωρίς «περιεχόμενο» ή δεσμεύσεις.

Συνοψίζοντας τη συζήτηση για την τουρκική υποψηφιότητα, ο Πρωθυπουργός είπε
ότι «και οι “14” λένε ναι, καλό είναι αυτό, αλλά… και αυτά τα αλλά που θα
μπούνε είναι το θέμα». Εξάλλου, υπογράμμισε στους ομολόγους του ότι η Ελλάδα
πιστεύει πως η τουρκική υποψηφιότητα ωφελεί την Ένωση. Όμως, συνεπάγεται
ευθύνες και υποχρεώσεις και όχι μόνο δικαιώματα: σεβασμό του διεθνούς δικαίου
και των διεθνών συνθηκών, της εδαφικής ακεραιότητας των κρατών-μελών, αποφυγή
βίας και απειλή βίας, σεβασμό ανθρωπίνων και μειονοτικών δικαιωμάτων. Και όλα
αυτά πρέπει να ελέγχονται και να παρακολουθούνται από το Συμβούλιο.

Ο κ. Σημίτης, προϊδεάζοντας για τη διαπραγμάτευση που θα μεσολαβήσει από τώρα
μέχρι το Ελσίνκι, έκανε σαφές ότι η κυβέρνησή του θα είναι «φειδωλή» σε
δηλώσεις ­ και άφησε να εννοηθεί ότι εάν δεν ικανοποιηθούν οι ελληνικές
θέσεις, ο ίδιος δεν πρόκειται να συναινέσει στην υποψηφιότητα της Τουρκίας.

Στο μεταξύ, οι ηγέτες των χωρών-μελών της Ε.Ε. κατέληξαν σε κατ’ αρχήν
συμφωνία να διευρυνθούν οι διαπραγματεύσεις για ένταξη στην Ε.Ε. ώστε να
συμπεριληφθούν έξι ακόμη χώρες. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εισηγήθηκε να αρχίσουν οι
ενταξιακές διαπραγματεύσεις τον επόμενο χρόνο με Βουλγαρία, Ρουμανία, Λετονία,
Σλοβακία, Λιθουανία και Μάλτα. Πάντως, τελική απόφαση αναμένεται να ληφθεί στη
Διάσκεψη Κορυφής της Ε.Ε. στο Ελσίνκι στις 11 και 12 Δεκεμβρίου.

Δύο… φαντάσματα πάνω από τους «15»

Δύο… φαντάσματα του ­ πολύ πρόσφατου ­ παρελθόντος ίπτανται πάνω από τα
κεφάλια των 15 ηγετών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς συζητούν στο Τάμπερε της
Φινλανδίας θέματα μετανάστευσης, εγκληματικότητας και δικαιοσύνης. Αυτό του
Κούρδου ηγέτη που αναζητούσε άσυλο ανά την Ευρώπη αντιμετωπίζοντας τις
αρνήσεις όλων των κρατών ­ με διαφορετικές όμως αιτιολογίες. Και αυτό των
εκατοντάδων χιλιάδων Κοσοβάρων προσφύγων που κατέκλυσαν τα Σκόπια και την
Αλβανία ­ αλλά βρήκαν ουσιαστικά κλειστές τις πόρτες της Ευρώπης. Όπως δείχνει
η συζήτηση στο Τάμπερε, η Ευρωπαϊκή Ένωση οδεύει σε πολιτικές «κλεισίματος»
και «περιχαράκωσης» του ευρωπαϊκού χώρου ­ προκειμένου να καθησυχάσουν οι
πολίτες πως «οι δουλειές τους δεν κινδυνεύουν από τους ξένους». Ένας θεσμικός
ρατσισμός, δηλαδή, προκειμένου να καταπολεμηθούν ο ρατσισμός και η ξενοφοβία ­
και να διασφαλισθούν, φυσικά, οι ψήφοι. Στο πλαίσιο αυτό δεν λείπουν οι
επιμέρους «κόντρες». Για παράδειγμα, η πρόταση των Ισπανών να δημιουργηθεί ένα
ευρωπαϊκό ταμείο που θα συνδράμει τις χώρες που αντιμετωπίζουν έκτακτα
μεταναστευτικά κύματα ήγειρε αμέσως την κλασική κοινοτική ένσταση: και από πού
θα αντληθούν οι πόροι; Μήπως αυτό σημαίνει πως θα μας περικόψετε υπάρχοντα
κονδύλια από άλλες πολιτικές;

Με γνώμονα το «εθνικό» και όχι το «κοινοτικό» συμφέρον αντιμετωπίζεται και η
πρόταση να υπάρξουν ποσοστώσεις ανά ξαφνική κρίση: οι μεγάλες χώρες ­ και
μακριά από εστίες κρίσης, όπως τα Βαλκάνια ­ δεν βλέπουν με καλό μάτι την ιδέα
να δεχθούν πρόσφυγες ανάλογα με την έκταση ή τον πληθυσμό τους, φοβούμενες τις
κοινωνικές αντιδράσεις. Στη συζήτηση αυτή ο Έλληνας Πρωθυπουργός εμφανίζεται
με ένα μειονέκτημα και ένα πλεονέκτημα. Το μειονέκτημα είναι ότι η Ελλάδα
είναι η πιο ευάλωτη ­ έχει εκτεταμένα σύνορα σε «κακή γειτονιά» και είναι
στόχος προσφύγων και μεταναστών. Από την άλλη μεριά, η Ελλάδα είναι από τις
ελάχιστες χώρες που δεν διαθέτουν οργανωμένο κόμμα ή κίνημα ρατσιστικών και
νεοφασιστικών αντιλήψεων.