Οι θεοί της Κυριακής

Γιώργος Σιδέρης. Ο θρυλικός «Φόντακας», παίκτης με σπάνια την αίσθηση του γκολ, διακρίθηκε και για το πάθος του σε κάθε αγώνα του Ολυμπιακού

«Ο ΦΙΛΑΘΛΟΣ θέλει τον… θεό του» θα έλεγε σε μια παράφραση του γνωστού
τηλεοπτικού σποτ ο Αντώνης Καφετζόπουλος. Από καταβολής ποδοσφαίρου, οι οπαδοί
σε όλα τα μήκη και πλάτη της Γης αρέσκονται να προσωποποιούν τη λατρεία τους
για την ομάδα που υποστηρίζουν. Συνήθως ο παίκτης που κλέβει τις καρδιές τους
είναι το μεγαλύτερο αστέρι της ενδεκάδας. Και με σπάνιες εξαιρέσεις μιλάμε για
εκείνον που στέλνει πιο συχνά την μπάλα στα δίχτυα, για τον γκολτζή που τους
κάνει να πετάγονται στην κερκίδα και να πανηγυρίζουν τους θριάμβους της ομάδας τους.

Απο τον Άγγελο Μεσσάρη, τον Κλεάνθη Μαρόπουλο, τον Γιάννη Βάζο μέχρι τον
Βραζιλιάνο Τζιοβάνι, τον σύγχρονο «θεό της μπάλας», μεσολάβησαν πολλές
δεκαετίες και ανέβηκαν δεκάδες παίκτες στον Όλυμπο του ποδοσφαίρου. Οι
περισσότεροι ήταν Έλληνες και αυτό είναι απολύτως φυσιολογικό. Οι πραγματικά
μεγάλοι ξένοι αστέρες που πάτησαν το πόδι τους στα ελληνικά γήπεδα μετριούνται
στα δάχτυλα κι έτσι, όλα αυτά τα χρόνια, «βολευτήκαμε» με τους δικούς μας
μπαλαδόρους που δεν ήταν ούτε λίγοι ούτε ευκαταφρόνητης ποδοσφαιρικής κλάσης.
Μάλιστα οι δικοί μας θεοί αδικήθηκαν που οι συνθήκες της εποχής τούς κράτησαν
δεμένους στα στενά ελληνικά όρια και δεν είχαν την ευκαιρία να ξεδιπλώσουν το
ταλέντο τους στο εξωτερικό.

Αδικημένοι

Ο Κώστας Νεστορίδης, από τους μεγαλύτερους σκόρερ όλων των εποχών και ίνδαλμα για πολλά χρόνια στη Νέα Φιλαδέλφεια, εικονίζεται δίπλα στον ανεπανάληπτο Πελέ

Αλλά και εμείς τούς αδικήσαμε τους δικούς μας θεούς. Οι Έλληνες φίλαθλοι είχαν
πάντα την τάση να φωνάζουν ένα ξενικό όνομα στις εξέδρες, ποδοσφαιριστών που
οι αθλητικές εφημερίδες διαβεβαίωναν ότι πρόκειται για μάγους της μπάλας ή που
οι ομάδες τους έλεγαν ότι έδωσαν μια περιουσία για να τους αποκτήσουν. Πέρασαν
πολλοί ψεύτικοι θεοί από το ελληνικό ποδόσφαιρο και πάντοτε είμαστε έτοιμοι να
τους δώσουμε την πρώτη θέση στην καρδιά μας. Μόνο μέσα στο γήπεδο
αποκαθηλώθηκαν και οι δικοί μας πήραν τη θέση που τους άξιζε.

Η αδικία αφορά και όλους τους ποδοσφαιριστές που δεν είχαν την τύχη να παίζουν
ως κυνηγοί. Αυτοί που δούλευαν για τον έναν παίκτη, τον γκολτζή, ήταν πάντα σε
δεύτερη μοίρα. Και ας έχυναν τον ιδρώτα και το αίμα τους στο γήπεδο, κι ας
έτρεχαν χιλιόμετρα σε κάθε αγώνα για να κερδίσουν την μπάλα από τον αντίπαλο
και να τη σερβίρουν σε εκείνον που θα έπαιρνε τη δόξα του γκολ. Από το
ελληνικό ποδόσφαιρο πέρασαν παίκτες μεγάλης κλάσεως κάτω από τα δοκάρια,
αμυντικοί, μέσοι, επιτελικοί χαφ. Κάποιοι από αυτούς έζησαν στιγμές αποθέωσης,
κάποιοι συνέδεσαν τόσο πολύ το όνομά τους με μια συγκεκριμένη ομάδα που έγιναν
σημαία της. Όμως ποτέ δεν κατάφεραν να κερδίσουν τη δόξα εκείνων που έσπρωχναν
την μπάλα στα δίχτυα.

Ένα άλλο χαρακτηριστικό των ποδοσφαιριστών που λατρεύτηκαν από τους οπαδούς
ήταν το πάθος που έδειχναν στον αγωνιστικό χώρο για τη νίκη της ομάδας τους.
Υπήρξαν παίκτες ­ όχι σπουδαίοι, σε σύγκριση με άλλους ­ που οι φίλαθλοι τους
αγκάλιασαν επειδή τους θεωρούσαν παίκτες-οπαδούς. Επειδή στο χώμα ή στο
χορτάρι εκπροσωπούσαν τον πιο φανατικό οπαδό, συμπεριφέρονταν ακριβώς όπως θα
έκανε εκείνος, αν μπορούσε να κατέβει από την εξέδρα και να παίξει στον
αγωνιστικό χώρο.

Οι σκόρερ

Γιώργος Κούδας. Ο «Μεγαλέξαντρος» είναι ο παίκτης-σύμβολο για τον ΠΑΟΚ. Τα τελευταία χρόνια η προτομή του κοσμεί το γήπεδο της Τούμπας

Από την καθιέρωση του εθνικού πρωταθλήματος και μετά ο Κώστας Νεστορίδης ήταν
ο πρώτος ποδοσφαιριστής που θεοποιήθηκε από τους οπαδούς της ΑΕΚ. Δεν ήταν
μόνο οι περίτεχνες ενέργειες που έκανε ούτε η συχνότητα με την οποία
σκοράριζε. Ο Νεστορίδης αντιπροσώπευε τον παμπόνηρο Έλληνα που σε κάθε
παιχνίδι έβρισκε δέκα διαφορετικούς τρόπους να ξεφύγει από τον αντίπαλό του,
να βρεθεί σε θέση βολής να νικήσει τον αντίπαλο τερματοφύλακα.

Ο Γιώργος Σιδέρης, ο θρυλικός Φόντακας, ήταν το συνώνυμο του γκολτζή. Αλλά και
του παθιασμένου παίκτη που τρέλαινε τους οπαδούς του Ολυμπιακού. Όπως και ο
Νεστορίδης, όπως και όλοι οι θεοί της μπάλας, αγαπήθηκε και τραγουδήθηκε από
τους φίλους της ομάδας του και μισήθηκε από τους αντιπάλους. Σε όλες όμως τις
περιπτώσεις οπαδοί των αντίπαλων ομάδων θαύμαζαν κατά βάθος αυτούς τους
παίκτες, ζήλευαν που δεν φορούσαν τη φανέλα με τα δικά τους χρώματα και συχνά
πήγαιναν σε ξένα γήπεδα για να τους απολαύσουν. Δεν είναι τυχαίο που ο Γιώργος
Σιδέρης έγινε ο πρώτος Έλληνας ποδοσφαιριστής που πέρασε τα σύνορα για να
παίξει στο εξωτερικό.

Το 10 το καλό

Στον Παναθηναϊκό ο Μίμης Δομάζος έκανε τη μεγάλη έκπληξη. Δεν ήταν αυτό που
λέμε δεινός σκόρερ, πετύχαινε κάθε χρόνο λιγότερα γκολ από όλους τους κυνηγούς
της ομάδας του και βέβαια είχε κοντά του τον γκολτζή Αντώνη Αντωνιάδη που
σχεδόν σε κάθε αγώνα έστελνε την μπάλα στα δίχτυα. Και όμως ήταν ο στρατηγός
του Παναθηναϊκού που λατρεύτηκε από τους πράσινους οπαδούς για τη μοναδική του
ικανότητα να μοιράζει γκολ, να τρέχει ακατάπαυστα σε όλα τα μήκη και στα πλάτη
του γηπέδου, να οδηγεί με το πάθος του την ομάδα στη νίκη. Ο Γιώργος Κούδας
ήταν πολλά χρόνια το δεύτερο κατά σειρά σύμβολο της Θεσσαλονίκης μετά τον
Λευκό Πύργο. Ο Μεγαλέξαντρος του ελληνικού ποδοσφαίρου έγινε σύνθημα, τραγούδι
και αφορμή για τον πολυετή πόλεμο Θεσσαλονίκης – Πειραιά, όταν ο Ολυμπιακός
προσπάθησε να τον αρπάξει από την Τούμπα. Και ο Γιώργος Κούδας δεν ήταν
καθαρόαιμος κυνηγός, αλλά σε αντίθεση με τον Δομάζο σκόραρε και ο ίδιος πολύ
συχνά, φτάνοντας με την καταπληκτική ντρίμπλα του και την ταχύτητα που είχε
απέναντι από τους αντίπαλους τερματοφύλακες. Πολλοί νέοι Κούδες βγήκαν από
τότε, όπως και πολλοί νέοι Δομάζοι, αλλά ποτέ κανένας τους δεν κατάφερε να
κερδίσει το χρίσμα του διαδόχου αυτών των ιστορικών προσωπικοτήτων.

Υβ Τριαντάφυλλος. Αγαπήθηκε όσο λίγοι. Το όνομά του έγινε σύνθημα, ενώ γράφτηκε ακόμη και τραγούδι γι’ αυτόν

Ο Μίμης Παπαϊωάννου, ο «βλάχος» της ΑΕΚ, βρέθηκε κάποτε πολύ κοντά στη
βασίλισσα της εποχής Ρεάλ Μαδρίτης. Σε φτωχά χρόνια για το ελληνικό ποδόσφαιρο
η ΑΕΚ δεν τον άφησε να φύγει, αν και με τα χρήματα της μεταγραφής θα μπορούσε
να κάνει… δέκα νέες ενδεκάδες. Δεν μπορούσε να γίνει αλλιώς, γιατί
απλούστατα ο Παπαϊωάννου ήταν τότε η ίδια η ΑΕΚ. Το αριστερό του πόδι, το άλμα
του, οι επινοήσεις του, το ποδοσφαιρικό του μυαλό έλειψαν από τότε που
σταμάτησε την μπάλα στη Νέα Φιλαδέλφεια.

«Ο Υβ ο Τριαντάφυλλος, ο άσσος της Γαλλίας», όπως έλεγε και το τραγούδι των
οπαδών του Ολυμπιακού, ήταν ίσως ο πρώτος σπουδαίος ποδοσφαιριστής που ήλθε
στην Ελλάδα από το εξωτερικό, αν και δεν ήταν απολύτως ξένος. Ο Υβ έγινε
σύνθημα που τράνταζε τις κερκίδες του Καραϊσκάκη, έγινε τραγούδι, ακόμη και
κινηματογραφική ταινία. Ήταν και αυτός δεινός σκόρερ, ο άνθρωπος που τη
δεκαετία του ’70 προσωποποιούσε την παντοδυναμία του Ολυμπιακού επί Γουλανδρή.

Η ΑΕΚ είχε πάντοτε παράδοση στους μεγάλους σκόρερ και πέρασαν πολλοί τέτοιοι
από τη Νέα Φιλαδέλφεια. Ο Θωμάς Μαύρος ξεχώρισε, έμεινε και αυτός στο πάνθεον
των πιο αγαπημένων ποδοσφαιριστών της εξέδρας και οι οπαδοί της ΑΕΚ εξέφραζαν
εύγλωττα τη λατρεία τους γι’ αυτόν: «Ποιος, ποιος, ο Μαύρος ο θεός». Αν και
δίπλα στον Θωμά Μαύρο έλαμπε το άστρο τού επίσης δεινού σκόρερ Ντούσαν
Μπάγιεβιτς, ο Θωμάς είχε αυτό το «κάτι» που τον ξεχώριζε από κάθε άλλον παίκτη κλάσης.

Ο Βάσια

Ο Βασίλης Χαζτηπαναγής, ο ομογενής Βάσια από την πρώην Σοβιετική Ένωση, ήταν
τυχερός και άτυχος μαζί. Τυχερός, γιατί εκτός από τη λατρεία των οπαδών του
Ηρακλή κέρδισε τον θαυμασμό ολόκληρης της ποδοσφαιρικής Ελλάδας. Άτυχος, γιατί
όχι μόνο δεν κατάφερε να λάμψει σε μια μεγαλύτερη ομάδα της Ελλάδας ή του
εξωτερικού, αλλά και γιατί οι κανονισμοί της ΦΙΦΑ του στέρησαν το δικαίωμα να
παίξει στην Εθνική και να θαμπώσει την Ευρώπη και τον κόσμο με το σπάνιο
ταλέντο του. Ήταν ένας πραγματικός θεός της μπάλας ο Βασίλης Χατζηπαναγής,
αλλά ­ τι κρίμα! ­ με λιγοστούς πιστούς…

Παίκτες – σημαίες

Μίμης Δομάζος. Ο «στρατηγός» του Παναθηναϊκού με την «ΟΜΑΔΑ», όταν το άστρο του μεσουρανούσε στο ποδοσφαιρικό στερέωμα

Στα χρόνια που ακολούθησαν, κυρίως μετά τα τέλη της δεκαετίας του ’80, οι
ποδοσφαιριστές-θεοί έλειψαν από τα γήπεδά μας και ίσως αυτός είναι ο πιο
σημαντικός λόγος που μειώθηκαν δραματικά και οι… πιστοί στις εξέδρες. Όχι
πως δεν υπήρχαν σπουδαίοι παίκτες. Ο Νίκος Αναστόπουλος, ο Τάσος Μητρόπουλος,
ο Δημήτρης Σαραβάκος, ο Βέλιμιρ Ζάετς, ο Στέλιος Μανωλάς, ο Τόνι Σαβέφσκι, ο
Κριστόφ Βαζέχα και άλλοι ήταν ποδοσφαιριστές παγκόσμιας κλάσης. Όμως ήταν
απλώς οι «σημαίες» της εποχής τους, ήταν τα «πρώτα βιολιά» της ορχήστρας. Ο
Ντέμης Νικολαΐδης ξεχώρισε από όλους τους παίκτες της γενιάς του, αγαπήθηκε
από τους φανατικούς οπαδούς της ομάδας του, αλλά σίγουρα δεν έφτασε ακόμη την
αίγλη ενός Νεστορίδη, ενός Παπαϊωάννου κι ενός Μαύρου. Αν ήταν δόκιμη μια
τέτοια διαβάθμιση, θα μπορούσαμε να τον χαρακτηρίσουμε ημίθεο. Οι θεοί ανήκαν
στο παρελθόν και, όσο τα χρόνια περνούσαν, πολλοί πίστεψαν ότι θα μείνουν πια
ένα ιστορικό φαινόμενο που το σύγχρονο, ομαδικό ποδόσφαιρο δεν θα μας
επιτρέψει να τους ξαναδούμε. Ώσπου ένας Βραζιλιάνος θεός ήρθε, ευτυχώς, να
τους διαψεύσει.

Ο Τζιοβάνι, ίσως ο καλύτερος ξένος που εμφανίστηκε στα ελληνικά γήπεδα και
πάντως ο πιο ακριβοπληρωμένος, δεν κέρδισε από τις πρώτες κιόλας στιγμές τη
λατρεία των οπαδών του Ολυμπιακού μόνο και μόνο επειδή ξέρει μπάλα και είναι
μόνιμος σκόρερ της ομάδας στην Ελλάδα και στην Ευρώπη. Ο Βραζιλιάνος θύμισε σε
όλους μας ότι υπάρχουν ακόμη παίκτες που είναι μόνοι τους μια ολόκληρη ομάδα,
που βάζουν γκολ, που μοιράζουν γκολ, που προσφέρουν θέαμα, που αμύνονται, που
μαρκάρουν, που οδηγούν τους συμπαίκτες τους στη νίκη. Ο Τζιοβάνι μάς έκανε
όλους να πιστεύουμε ότι υπάρχουν ακόμη στον Όλυμπο του ποδοσφαίρου θέσεις που
περιμένουν τους καινούργιους θεούς της μπάλας.