Η Ευρώπη κυοφορεί τον πολίτη της
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
5 λεπτά
Η μεγάλη ευρωπαϊκή αγορά είναι γύρω μας, το ευρωπαϊκό νόμισμα σε λίγο θα
βρίσκεται στην παλάμη μας, η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση βαθαίνει και πλαταίνει. Ας
αναζητήσουμε λοιπόν και τον Ευρωπαίο Πολίτη, αυτόν τον Κυρίαρχο Άγνωστο που
περιγράφεται σαν υποκείμενο παραγωγής και κατανάλωσης και που υπάρχει σαν
ιστορική συνέχεια ενός ουμανιστικού πολιτισμού.
Τη δεκαετία του ’80 θέσαμε και πετύχαμε τον στόχο της ενιαίας αγοράς. Τη
δεκαετία του ’90 θέσαμε και πετύχαμε τον στόχο του ενιαίου νομίσματος. Τη
δεκαετία του 2000 πρέπει να θέσουμε και να πετύχουμε τον στόχο της ενιαίας
αίσθησης του «ανήκειν» για τους Ευρωπαίους πολίτης. Η ενιαία αίσθηση του
«ανήκειν» σε μία Ευρώπη όπου το πολύμορφον και το πολυπολιτισμικόν είναι αίτιο
δημιουργίας και όχι αφορμή διαχωρισμών.
Η αναγκαιότητα και η δυνατότητα της κοινωνικής υπόστασης του Ευρωπαίου πολίτη
έχει αποτελέσει επί σειρά ετών αντικείμενο πολλαπλών συζητήσεων και θα έλεγα
ότι παρά το γεγονός ότι έχει με πολύ πάθος τύχει και της υποστήριξης, αλλά και
της απόρριψης από πολιτικές δυνάμεις, κοινωνικές ομάδες, διανοούμενους και
ακαδημαϊκούς αφήνει συχνά αμήχανη τη μεγάλη πλειοψηφία των Ευρωπαίων πολιτών.
Αυτή η μεγάλη και πολλά υποσχόμενη Ευρώπη έχει χώρο για τον Πολίτη της;
Θα ήθελα να ομαδοποιήσω επιχειρήματα σε δύο ενότητες για να υποστηρίξω την
άποψη ότι τώρα η Ευρώπη έχει τις βάσεις, αλλά ταυτόχρονα καλείται και από τις
ανάγκες της εποχής μας να ενισχύσει την ύπαρξη του Ευρωπαίου Πολίτη. Ενός
πολίτη που είναι κύτταρο κοινωνίας και πολιτείας και όχι απλή οικονομική
μονάδα που υπάρχει ανεξάρτητα από την οργάνωση της κοινωνίας.
1. Ο ρόλος του πολίτη στο πείραμα της ευρωπαϊκής παγκοσμιοποίησης
Η παγκοσμιοποίηση είναι ένας όρος που συχνά προκαλεί φόβο και ανασφάλεια στους
πολίτες ιδιαίτερα δε σε εκείνους των μικρών χωρών.
Για τον κόσμο της αριστεράς ιδιαίτερα τις περασμένες δεκαετίες, η
παγκοσμιοποίηση τρόμαζε γιατί παρέπεμπε στην ιμπεριαλιστική εξάπλωση, ενώ
επίσης πιθανόν για τους πολίτες με φιλελεύθερες απόψεις τρόμαζε γιατί
παρέπεμπε στην εξάπλωση του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος.
Υπήρξαν, βεβαίως, και οι αισιόδοξες πτυχές της παγκοσμιοποίησης. Για την
αριστερά ο προλεταριακός διεθνισμός και για τους φιλελεύθερους το αόρατο χέρι
της αγοράς που κατανέμει δίκαια τις οικονομικές επιδόσεις και τα αποτελέσματά τους.
Οι λαοί της Ευρώπης μέσα από τις δικές τους ιστορικές εμπειρίες έχοντας
δοκιμάσει επί δύο αιώνες όλες τις πιθανές απαντήσεις στο φαινόμενο της
παγκοσμιοποίησης, από την αποικιοκρατία και τον ιμπεριαλισμό μέχρι τα
οργανωμένα στρατόπεδα του διπολισμού και έχοντας περάσει μέσα από διαφόρων
ειδών θερμούς και ψυχρούς πολέμους, επέλεξαν μία πιο σεμνή και αρχικά πολύ
συντηρητική απάντηση σ’ αυτό το φαινόμενο.
 |
|
«Η νέα φάση ολοκλήρωσης της οικονομικής σύγκλισης χρειάζεται ενεργούς |
Θέσπισαν μία οργανωμένη οικονομική συνεργασία μέσω της αγοράς, αλλά φρόντισαν
από την αρχή να τη θωρακίσουν με δύο πολύ σημαντικά πράγματα.
Πρώτο με θεσμούς και δεύτερο με κανόνες δικαίου. Η ύπαρξη θεσμών και κανόνων
δικαίου διασφάλισε μία ευρεία πολιτική συνεννόηση και συναίνεση σε μόνιμη
βάση, οι οποίες επέτρεψαν τη σταδιακή εξέλιξη αυτής της προσπάθειας. Η αγορά
πλαισιώθηκε από κοινές πολιτικές, οι κοινές πολιτικές υποστηρίχθηκαν με πόρους
και τόσο οι θεσμοί που σταδιακά ενισχύθηκαν όσο και οι κανόνες δικαίου που
σταδιακά διευρύνθηκαν αποτελούν σήμερα όχι μόνο μία κοινή κατάκτηση της
Ευρώπης, αλλά και την καλύτερη δυνατή (εφικτή) απάντηση στην οικονομική
πρόκληση της παγκοσμιοποίησης. Η νέα αυτή φάση ολοκλήρωσης της οικονομικής
σύγκλισης χρειάζεται ενεργούς πολίτες, απαιτεί Ευρώπη του κοινωνικού διαλόγου,
ενίσχυση της δημοκρατικής λογοδοσίας, διάλογο με την κοινωνία των πολιτών και
των μη κυβερνητικών οργανώσεων.
2. Η άλλου τύπου σύγκλιση σαν προϋπόθεση ύπαρξης του Ευρωπαίου πολίτη.
Για τη δημιουργία όμως της ενιαίας αίσθησης του «ανήκειν» δεν αρκεί μόνο η
οικονομική απάντηση στο φαινόμενο της παγκοσμιοποίησης. Το φαινόμενο της
παγκοσμιοποίησης απαιτεί και απαντήσεις οι οποίες σχετίζονται με τον τρόπο
ζωής, με τον τύπο της κοινωνίας που επιθυμούμε, με τη δικαιοσύνη, με την
ελευθερία και τη δημοκρατία.
Η λειτουργία των ευρωπαϊκών θεσμών πρέπει να ενισχυθεί και οι κανόνες δικαίου
και οι πολιτικές που απορρέουν από αυτούς να επεκταθούν, ώστε να καλύψουν και
αυτούς τους τομείς της καθημερινής ζωής των πολιτών που επηρεάζονται από την παγκοσμιοποίηση.
Ο σεβασμός των θεμελιωδών πολιτικών και κοινωνικών δικαιωμάτων εμφανίζεται ήδη
στα κείμενα των συνθηκών. Εν τούτοις, όπως έχει επισημανθεί από κορυφαίους
Ευρωπαίους νομικούς, απαιτείται πλήρης καταγραφή τους και σαφής δυνατότητα
δικαστικού ελέγχου της εφαρμογής τους και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Ταυτόχρονα, η προβλεπόμενη πλήρης κατάργηση των εσωτερικών συνόρων και η
ελευθερία της διακίνησης όλων των πολιτών και όχι μόνο των εργαζομένων που
ίσχυε μέχρι σήμερα προσδίδει νέες διαστάσεις στο κοινοτικό κεκτημένο.
Θα πρέπει όμως οι Ευρωπαίοι Πολίτες και ιδιαίτερα οι νέοι όταν διακινούνται
στον ευρωπαϊκό χώρο να έχουν το δικαίωμα να αναζητούν όχι μόνο ευκαιρίες
εργασίας, αλλά και να συναντούν ίσες ευκαιρίες παιδείας, κατάρτισης,
προστασίας της υγείας, κοινωνικής πρόνοιας, πολιτιστικής δημιουργίας και πάνω
απ’ όλα τις ίδιες δυνατότητες άσκησης των θεμελιωδών πολιτικών και κοινωνικών
δικαιωμάτων.
Αυτό σημαίνει μία Ευρώπη όπου η σύγκλιση δεν θα μετράται με οικονομικούς
δείκτες, αλλά και με δείκτες κοινωνικής ευημερίας. Μόνο τότε ο Πολίτης μπορεί
να σηκώσει το απρόσωπο κάλυμμα των μακρινών ευρωπαϊκών κέντρων εξουσίας και να
δει μία τεράστια Κοινότητα δημιουργίας και αλληλεγγύης.
Όλα τα παραπάνω λίγα χρόνια πριν θα φάνταζαν σαν ουτοπιστικές φιλοσοφίες ή
διανοουμενίστικες πολυτέλειες, σήμερα όμως η πολιτική συγκυρία και κυρίως η
αδήριτη πραγματικότητα και ανάγκη τα κάνει ρεαλιστικά αναγκαία και εν τέλει εφικτά.
Η Άννα Διαμαντοπούλου έχει οριστεί επίτροπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Google news
