ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Χρηματιστήρια

Μην πείτε ότι στους σκοτεινούς καιρούς που ζούμε δεν υπάρχουν αστραπές
χαράς! Παράδειγμα: το Χρηματιστήριο έσπασε το φράγμα των 5.000 μονάδων. Τα
κέρδη ξεπέρασαν τα 13,4 τρισ.

Η χρηματική αξία των «εισηγμένων εταιρειών» ξεπέρασε κατά πολύ το Ακαθάριστο
Εθνικό Προϊόν. (ΑΕΠ: 38 τρισ., κεφαλαιοποίηση 52,6 τρισ.). Διερχόμαστε περίοδο
«έντονου επενδυτικού ενδιαφέροντος». (Οι εφημερίδες, 24/8/99).

Εύγε στους επενδυτές μας, που προφανώς συμβάλλουν στην «ανάπτυξη» και
διευκολύνουν την ένταξή μας στην ΟΝΕ! Αλλά τι εστίν «επενδυτής»; Η έννοια
είναι δημιούργημα της κεφαλαιοκρατικής οικονομίας. Ο επενδυτής έχτιζε κάποτε
εργοστάσια, επένδυε στη γη, στις συγκοινωνίες, κ.λπ. Σε τι «επενδύει» ο
σημερινός επενδυτής του Χρηματιστηρίου; Στο τίποτα! Στον αέρα! Ο σημερινός δεν
είναι επενδυτής. Είναι τζογαδόρος. Γιατί; Επειδή αγοράζει ή πουλάει μετοχές
κερδίζοντας από τις διακυμάνσεις των τιμών. Στο Χρηματιστήριο συμπυκνώνεται,
σε ανώτερη μορφή, ο ανταγωνιστικός και ταυτόχρονα παρασιτικός χαρακτήρας του
όψιμου καπιταλισμού. Πράγματι, η κρίση υπερσυσσώρευσης δεν ανοίγει δυνατότητες
για παραγωγική επένδυση και κερδοφορία. Τα συσσωρευμένα κεφάλαια κυκλοφορούν
στα Χρηματιστήρια, επιδιώκοντας το γρήγορο κέρδος μέσα από το ανελέητο
παιχνίδι του ανταγωνισμού. Το Χρηματιστήριο, μας λένε οι απολογητές,
εξυγιαίνει την οικονομία. Αυτό, από μια άποψη είναι σωστό: ο θάνατός σου, ζωή μου!

Τι παράγει λοιπόν το Χρηματιστήριο; Παράγει αξίες, αγαθά, συμβάλλει στον
κοινωνικό πλούτο; Προφανώς όχι. Όμως, μας λένε, δημιουργεί κέρδη. Η αχλαδιά,
έγραφε ο Μαρξ, παράγει αχλάδια. Το κεφάλαιο, αυτό καθαυτό, δεν παράγει τόκους.
Δεν δημιουργεί κέρδη. Στο χρηματιστηριακό παιχνίδι οι καπάτσοι και οι τυχεροί
αρπάζουν (νόμιμα, μη φανταστείτε πως είναι κλέφτες!) τα λεφτά των άλλων. Έτσι
το χρήμα, συσσωρευμένη υπεραξία που δημιουργείται στον χώρο της παραγωγής,
περνάει από τη μια τσέπη στην άλλη, φτιάχνοντας πλούσιους σε μια νύχτα και
γκρεμίζοντας στα τάρταρα όσους δεν ευνόησε η θεά Τύχη.

Πού οφείλεται λοιπόν το αυξημένο ενδιαφέρον των «επενδυτών» μας, ντόπιων και
ξένων; Στα υψηλά επιτόκια και στους χίλιους τρόπους για γρήγορο κέρδος. Και
φυσικά σε μια κρίση τα μαζεύουν για αλλού ή πέφτουν σαν κοράκια στη δραχμή,
όπως έγινε στην πρόσφατη κρίση.

Αυτά ως προς τους «επενδυτές», τους σύγχρονους εθνικούς ευεργέτες! Και ο λαός;
Το ψάρι βρωμάει από το κεφάλι. Όταν κυβέρνηση και ΜΜΕ επιχαίρουν για τη
γενίκευση του τζόγου, τι θα κάνει ο δραχμοβίωτος νεοέλληνας; Στο Χρηματιστήριό
«μας» υπάρχουν 1.022.000 κωδικοί. Ένα εκατομμύριο μικρομεσαίοι «παίζουν»,
ελπίζοντας στον άκοπο πλουτισμό. Οι μισές (περίπου) ελληνικές οικογένειες
ελπίζουν να πλουτίσουν από το Χρηματιστήριο. Προσθέστε τα διάφορα λαχεία, το
ΠΡΟΠΟ, το Ξυστό, τα ηλίθια τηλεπαιχνίδια, και μπορείτε να φανταστείτε τη
σύγχρονη Ελλάδα του τζόγου.

Αντί για την τίμια και δημιουργική εργασία, η αλλόκοτη κοινωνία μας σπρώχνει
τους νεοέλληνες στον τζόγο. Καθηλωμένοι μπροστά στην τηλεόραση οι μισοί
νεοέλληνες παρακολουθούν, προβλέπουν, ελπίζουν να αυγατίσουν το μικρό κεφάλαιο
που «επένδυσαν». Αποχαυνωμένοι δεν έχουν καιρό να σκεφθούν τα αίτια της δικής
τους κατάστασης, να στοχαστούν πάνω στην πορεία του βάρβαρου κόσμου μας.
Χρηματιστήριο, λαχεία, ιππόδρομος, καζίνο, «η Ελλάδα στον τζόγο αναστενάζει».
Η ηγέτις τάξις μας ευδαιμονεί μέσα στο καλύτερο των δυνατών κόσμων και οι
κυβερνήσεις επιχαίρουν καθότι η Ελλάς αναπτύσσεται και θα μπει στην ΟΝΕ.

Πού πηγαίνουμε; Τυφλοί κατεβαίνουμε τον Αχέροντα με επιταχυνόμενη ταχύτητα,
χωνόμαστε βαθιά στη σύγχρονη κεφαλαιοκρατική βαρβαρότητα. Τζόγος, ποδόσφαιρο,
τηλεόραση. Οι τρεις θεότητες των σύγχρονων κοινωνιών. Η θρησκεία, κατά τον
Μαρξ, ήταν το όπιο των λαών, αλλά την ίδια στιγμή ήταν «η ψυχή ενός κόσμου
χωρίς ψυχή, το πνεύμα ενός κόσμου δίχως πνεύμα». Η αντίφαση αυτή δέσποσε επί
αιώνες στην ανθρώπινη ιστορία.

Η σημερινή εμπορευματοποίηση των πάντων, από την εργατική δύναμη και τη γη
μέχρι την επιστήμη και την τέχνη, σκοτώνει την ψυχή των ανθρώπων. Τα
Χρηματιστήρια είναι οι σημερινοί καθεδρικοί ναοί, σύμβολο μιας κοινωνίας που
αναγνωρίζει μία και μοναδική αξία: το χρήμα.

Ο Ευτύχης Μπιτσάκης είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.