Αυτοπαγίδευση και απεμπλοκή

Κατά τις προσεχείς εβδομάδες η Αθήνα καλείται να τοποθετηθεί εκ νέου έναντι
της κοινοτικής χρηματοδοτικής βοήθειας προς την Τουρκία ­ επιβεβαιώνοντας ή
μεταβάλλοντας την μέχρι στιγμής στάση της. Η οποία ­ στο μέτρο βέβαια που δεν
υπαγορεύεται απλώς από εσωτερικές πολιτικοκομματικές σκοπιμότητες ­ αποσκοπεί
στη χρησιμοποίηση της θεσμικής μας δυνατότητας να παρεμποδίσουμε τη χορήγηση
της βοήθειας αυτής ως μοχλού για την εξασφάλιση ανταλλαγμάτων σε σχέση με τα
ελληνοτουρκικά, είτε από την ίδια την Άγκυρα είτε από τους ευρωενωσιακούς μας
εταίρους. Λογικό θα ήταν συνεπώς οι σχετικές αποφάσεις μας να ληφθούν
πρωτίστως υπό το φως της απόδοσης τών έως τώρα χειρισμών μας.

Αυξημένη αδιαλλαξία

Ο απολογισμός των οποίων είναι δυστυχώς αμιγώς αρνητικός. Η χρηματοδοτική μας
πίεση όχι μόνο δεν κατέστησε τους Τούρκους διαλλακτικότερους, αλλ’ αντιθέτως
τους οδήγησε επανειλημμένως ­ συχνά προσχηματικά, ομολογουμένως ­ σε αυξημένη
αδιαλλαξία. Και παραλλήλως επιβάρυνε τις σχέσεις μας με τους κύριους εταίρους
μας. Όπως άλλωστε ήταν αναπόφευκτο.

Διότι το τουρκικό στρατοκρατικό καθεστώς αρνείται να θυσιάσει μείζονα, κατά
την εκτίμησή του, στρατηγικά του συμφέροντα στην Κύπρο ή στο Αιγαίο, χάριν των
όποιων οικονομικών παροχών. Τόσο μάλλον που για τα μεγέθη του τουρκικού
κράτους, τα διακυβευόμενα ποσά είναι περιθωριακής σημασίας, αντιστοιχούντα
συνολικά σε λιγότερο από το ένα τέταρτο των τουρκικών στρατιωτικών δαπανών
ενός και μόνον έτους. Και που η Άγκυρα υπολογίζει στον καίριο γεωπολιτικό της
ρόλο για να τύχει, ούτως ή άλλως, της στήριξης των κοινοτικών μας εταίρων ­
ιδίως των μεγάλων.

Οι οποίοι, από την πλευρά τους, ναι μεν αρνούνται ­ για λόγους πολιτισμικούς,
οικονομικούς και δημογραφικούς, άσχετους, σημειωτέον, με τυχόν ελληνικές
αντιρρήσεις, παρ’ όλον ότι μας προβάλλουν ως άλλοθι ­ να εντάξουν την Τουρκία
στην Ε.Ε. ως πλήρες μέλος, επιδιώκουν όμως συγχρόνως, προτρεπόμενοι και από
την αμερικανική υπερδύναμη, να αποτρέψουν την αποξένωσή της με την προσφορά
αντισταθμιστικών πολιτικών και οικονομικών ικανοποιήσεων. Μεταξύ των οποίων
και οι κοινοτικές χρηματοδοτήσεις ­ που μάλιστα συμβαίνει να εξυπηρετούν
ευθέως και τα δικά τους εμπορικά συμφέροντα. Και φυσικά δυσανασχετούν σφόδρα
με τα προσκόμματα που η ελληνική πλευρά παρεμβάλλει ακόμη και σε μια
περιορισμένη ευρωτουρκική σχέση.

Αναποτελεσματικές παραινέσεις

Όπερ ουδόλως σημαίνει ότι αδιαφορούν για την τουρκική επιθετικότητα έναντι της
χώρας μας. Αντιθέτως, δεν παύουν ­ δημοσία και κατ’ ιδίαν ­ να ζητούν από την
Άγκυρα να σεβαστεί το Διεθνές Δίκαιο και τους κανόνες καλής γειτονίας. Χωρίς
μάλιστα να απαιτείται ιδιαίτερη προσπάθεια εκ μέρους μας για να το πράξουν. Η
αποτελεσματικότητα όμως των παραινέσεων αυτών και γενικότερα των όποιων
πιέσεων της Ευρώπης επί της Τουρκίας ­ θα ήταν εξωπραγματικό να αναμένεται η
υιοθέτηση καταναγκαστικών μέτρων ­ αποδεικνύεται ελάχιστη. (Ίσως μάλιστα μια
στενότερη ευρωτουρκική σχέση να ενίσχυε τη φωνή των Βρυξελλών στην Άγκυρα,
προς όφελος και της Ελλάδας. Ίσως. Κακό πάντως δεν θα μας έκανε).

Με δεδομένες τις αδήριτες αυτές πραγματικότητες, ποια η ακολουθητέα πολιτική;
Τυχόν εμμονή στην από καιρού καθιερωμένη είναι βέβαιο ότι απλώς θα
τροφοδοτήσει περαιτέρω την ελληνοτουρκική αντιπαράθεση και θα αυξήσει τα
προβλήματά μας στο κοινοτικό πλαίσιο και όχι μόνο. Άνευ άλλου κέρδους, πέραν
της ψυχολογικής μας εκτόνωσης. Ο καλός στρατηγός επιλέγει προσεκτικά το πεδίο
μάχης. Οι κοινοτικές επιδοτήσεις αποδείχθηκαν απρόσφορος χώρος για τη
διπλωματική αντιμετώπιση της τουρκικής απειλής. Αυτοπαγιδευτήκαμε. (Όπως
ακριβώς και με το όνομα των Σκοπίων). Καιρός να απεμπλακούμε, με μια θεαματική
κίνηση εθνικής μεγαθυμίας, την οποία η ­ άσχετη ασφαλώς με την ουσία του
θέματος ­ συμφορά που έπληξε τη γείτονα καταφανώς διευκολύνει.

Αμετακίνητες θέσεις

Κατά τα λοιπά, η ελληνοτουρκική αντιπαλότητα θα συνεχιστεί. Οι εκατέρωθεν
θέσεις ως προς τα μείζονα παραμένουν αμετακίνητες. Και επομένως θα
εξακολουθήσουμε να αναμετρώμεθα, τόσο στον διπλωματικό στίβο ­ όπου οφείλουμε
να διευρύνουμε τα διεθνή και πρωτίστως τα δυτικά μας ερείσματα ­ όσο και στον
στρατιωτικό. Υπό τις περιστάσεις, τον και καθοριστικό. Διότι, εάν δεν
αποκτήσουμε εγκαίρως την αναγκαία αμυντική επάρκεια ­ και δυστυχώς
βραδυπορούμε ­ οι όποιοι διπλωματικοί χειρισμοί θα αποδειχθούν ανώφελοι.