Εν ΑΡΧΗ ήν…

Έχοντας πρόσφατα επισκεφθεί τη χώρα μας με αφορμή ένα συνέδριο διανοητών στην
αρχαία Ολυμπία, ο Ντέρικ ντε Κερκόφεν, Ευρωπαιο-Καναδός και διευθυντής του
Ινστιτούτου Μάρσαλ Μακλιούαν στο Τορόντο, επανέρχεται με επιστολή του στην
ιδέα της δημιουργίας ενός Κέντρου Πολιτιστικής Επιτάχυνσης από το Αλφάβητο στο
Ίντερνετ με τον τίτλο ΑΡΧΗ.

Με χαρά σήμερα παρουσιάζουμε τη θεωρητική πλευρά της πρότασής του (για τα
πρακτικά ο ίδιος και οι συνεργάτες του είναι πανέτοιμοι αφιλοκερδώς να
συνεισφέρουν την εμπειρία τους όποια στιγμή κληθούν).

Και με ανυπομονησία περιμένουμε, μετά τις διακοπές, τις πρώτες θετικές
αντιδράσεις. «Η κυβέρνηση, γράφει εν κατακλείδι ο Κερκόφεν, θα μπορούσε
ενδεχομένως να προτείνει η περιγραφή και εκτέλεση του προγράμματος της ΑΡΧΗΣ
να αποτελέσει μέρος του ελληνικού περιπτέρου στην Έκθεση του 2000 στο
Αννόβερο, που αρχίζει την 1η Ιουνίου (25 εκατ. άνθρωποι προβλέπεται να την
επισκεφθούν αλλά πολλοί περισσότεροι με τα κατ’ οίκον μέσα, το web, την
τηλεόραση κ.τ.λ.).

Τι είναι όμως η ΑΡΧΗ:

Το περιλάλητο έτος 2000, γράφει ο Κερκόφεν, μας υποχρεώνει να σκεφτούμε μιαν
αξιοθαύμαστη αλλαγή κλίμακας. Όπως ακριβώς μάς είναι δυνατό, απλώς και μόνο
επειδή έχουμε δει τη Γη στην τηλεόραση από τη σκοπιά ενός οποιουδήποτε
μετεωρολογικού δορυφόρου, να αλλάξουμε την κλίμακα με την οποία μετράμε τον
χρόνο, έτσι και τώρα καλούμαστε να αλλάξουμε την κλίμακα με την οποία μετράμε
τον χρόνο σκεπτόμενοι, εφεξής, με χιλιετηρίδες αντί αιώνες ή δεκαετίες.

Αυτό μάς επιτρέπει να στραφούμε πολύ πιο πίσω. Για παράδειγμα, στον ελληνικό
πολιτισμό, κάπου τρεις χιλιάδες χρόνια πριν, την εποχή περίπου που οι Έλληνες
εφηύραν το αλφάβητο, ένα από τα θεμέλια, χωρίς αμφιβολία, του δυτικού
πολιτισμού. Ο Αισχύλος ήδη το αποκαλούσε «γραμμάτων συνθέσεις» («Προμηθέας»,
460), συνάθροιση γραμμάτων. Ο Δημόκριτος βρήκε στο παράδειγμα του αλφαβήτου
την αρχή που οδήγησε στο ά-τομο (το μη περαιτέρω τεμνόμενο).

Ο James Joyce, που είχε καταλάβει πολύ καλά πόσο βαθιά επανάσταση ήταν το
αλφάβητο για τον κόσμο μας, το αποκαλούσε alphorabite (όλα στη διάθεσή μας με
ένα bit) δείχνοντας έτσι τη σχέση ανάμεσα στο αλφάβητο και το 0/1 του ψηφιακού πολιτισμού.

Το αλφάβητο ήταν, μέχρι την εμφάνιση του τελευταίου γεννήματός του (του
Διαδικτύου) ο κατ’ εξοχήν υπολογιστικός κώδικας, ο μικρότερος κοινός
παρονομαστής όλων των δυτικών γλωσσών, όλης της ανθρώπινης εμπειρίας όπως αυτή
μεταφραζόταν σε βιβλία, όλης της επιστημονικής έρευνας και της τεχνολογικής
ανάπτυξης που την ακολούθησε. Η τεράστια κληρονομιά του τώρα εξαπλώνεται σε
όλο τον πλανήτη μέσω του Ιντερνέτ, χάρη στην ίδια ακριβώς αρχή της κατάτμησης
και της σύνθεσης που γνώριζε ήδη ο Αισχύλος. Το αλφάβητο είναι ασφαλώς ένα από
τα βασικά λογισμικά προγράμματα στον κόσμο.

Επείγει πλέον οι άνθρωποι, σε οποιονδήποτε πολιτισμό και αν ανήκουν, να
αντιληφθούν το γεγονός αυτό ώστε να καταλάβουν τις καταβολές τους. Από πού
ξεκίνησαν όλα; Και για τον σημερινό ελληνικό πολιτισμό καθίσταται επίσης
επείγον να δικτυωθεί αν οι μελλοντικές γενιές των Ελλήνων θέλουν να έχουν στον
ήλιο μοίρα.

Και συνεχίζει: «Η ΑΡΧΗ θα αντιμετωπίσει τις ανάγκες αυτές ανταποκρινόμενη στην
πρόκληση του 2000. Η ΑΡΧΗ θα είναι ένα κέντρο πολιτισμικής επιτάχυνσης, εν
μέρει μουσείο, εν μέρει εκπαιδευτικός θεσμός, εν μέρει υλική παρουσία στον
φυσικό χώρο (ίσως κάποια τοποθεσία στην Ολυμπία ή γύρω απ’ αυτήν), εν μέρει
δυνητική παρουσία στο Δίκτυο. Φιλοδοξία της ΑΡΧΗΣ είναι να δείξει ότι η
πολιτισμική αυτοκρατορία των Ελλήνων είναι τόσο παρούσα, περιεκτική και
διαδεδομένη όσο και των Αμερικανών, με πολύ μεγαλύτερη ωστόσο διάρκεια.

Δεύτερος στόχος είναι να δώσουμε στην ΑΡΧΗ έναν ηγετικό ρόλο στην
πραγματοποίηση της μετάβασης των Ελλήνων από μια αργή σε μια ενεργή παρουσία.
Η ΑΡΧΗ θα αποτελεί πηγή κατάρτισης και ανάπτυξης για τη διαδικτυακή
τεχνολογία, την παιδεία, την τέχνη και την οικονομία, για καθηγητές και
φοιτητές όλων των επιπέδων του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος (…)».

Από τι θα συνίσταται το πρόγραμμα ΑΡΧΗ: (Ο Κερκόφεν αναφέρει 9 σημεία από τα
οποία σταχυολογούμε μερικά).

* Από μια μόνιμη έκθεση που θα δείχνει τις απαρχές του ελληνικού
αλφαβήτου σε φοινικικούς χαρακτήρες και μεθόδους γραφής, όπως και τα πολλαπλά
πεπρωμένα του ελληνικού προτύπου στις ρωμανικές, κυριλλικές, Μπράιγ και τώρα
ψηφιακές παραλλαγές του.

* Η μόνιμη έκθεση θα προσπαθήσει να δείξει ποια άλλα στοιχεία του
ελληνικού πολιτισμού εξήχθησαν μαζί με το αλφάβητο. Όπως, π.χ., οι εκκλησίες
της Αναγέννησης και όλες οι τράπεζες της Αμερικής που υιοθέτησαν ελληνικούς
αρχιτεκτονικούς ρυθμούς και αρχές. Ή το ορθογώνιο σχέδιο πολεοδομίας που
υιοθέτησαν οι Αμερικανοί, όπως πριν απ’ αυτούς οι Ρωμαίοι, ακολουθώντας την
αρχική σύλληψη του Ιπποδάμου του Μιλησίου κατά τον 5ο π.Χ. αιώνα.

* Η ΑΡΧΗ θα προωθήσει, ανιχνεύσει και καταστήσει προσιτή την ελληνική
γλώσσα και την ειδική γραφή της δικτυακά. (Μια αναμενόμενη συνέπεια αυτού του
εγχειρήματος θα είναι η αύξηση του ενδιαφέροντος για τις ελληνικές σπουδές στα
πανεπιστήμια και τις ανώτατες σχολές όλου του κόσμου. (…).

* Όλο και περισσότεροι Έλληνες θα έχουν πρόσβαση στην πλανητική
οικονομία, όλο και περισσότεροι Έλληνες σε όλο τον κόσμο θα είναι σε θέση να
συνδεθούν μεταξύ τους. Η ΑΡΧΗ θα γίνει ένα ελληνικό παρατηρητήριο της
αναπτυσσόμενης στο Δίκτυο οικονομίας, εντοπίζοντας τις νέες μορφές απασχόλησης
και δημιουργίας επαγγελματικών ευκαιριών.

Κ.τ.λ., κ.τ.λ. Αναμένεται ένδειξη ενδιαφέροντος (υπουργεία, όπως Παιδείας,
Πολιτισμού, Επικοινωνιών, Εξωτερικών, Τουρισμού και Εμπορίου) πριν περάσει ο
Κερκόφεν στο δεύτερο μέρος της πρότασής του, που αφορά τη συγκεκριμένη
στρατηγική που πρέπει να ακολουθηθεί.