Οι μεγάλοι μονομάχοι της ελληνικής αγοράς

Με διαρκή επεκτατική πολιτική, επενδυτικά προγράμματα ιδιαίτερα δραχμοβόρα,
αλλά και συμμαχίες εντός και εκτός Ελλάδος με επιχειρηματικά σχήματα που
δραστηριοποιούνται στο ίδιο αντικείμενο, επιδιώκουν να διατηρήσουν ή και να
διευρύνουν τα μερίδια αγοράς που κατέχουν οι μεγάλοι επιχειρηματικοί όμιλοι
της χώρας.

Οι «μάχες» που διεξάγονται μεταξύ των μεγάλων σε κάθε κλάδο είναι ιδιαίτερα
σκληρές, καθώς, σύμφωνα με τους ειδικούς της αγοράς, οι κανόνες του παιχνιδιού
δεν επιτρέπουν εφησυχασμό και απαιτούν συνεχή επιθετική πολιτική. Παράλληλα,
όμως, σε κλάδους όπως, για παράδειγμα, η τσιμεντοβιομηχανία, η
γαλακτοβιομηχανία, όπου στην ελληνική αγορά έχουν διαμορφωθεί ολιγοπωλιακές
καταστάσεις, οι μάχες ανάμεσα στους δύο κυρίως μονομάχους διεξάγονται σε όλα
τα άλλα επίπεδα (διαφημιστικές καμπάνιες, εμπορικά δίκτυα) εκτός από αυτό των
τιμών.

Στο επίπεδο αυτό οι «αιώνιοι μονομάχοι» τσιμεντοβιομήχανοι και
γαλακτοβιομήχανοι φαίνεται πως έχουν συνάψει μεταξύ τους «συμφωνίες κυρίων»,
καθώς φοβούνται ότι ένας πόλεμος «μέχρις εσχάτων» μπορεί να συμπαρασύρει και
τους δύο τους στην κατάρρευση.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα «συμφωνίας κυρίων» είναι η άτυπη διανομή σφαιρών
επιρροής που έχουν αποδεχθεί οι μεγάλοι του ευρωπαϊκού καρτέλ, γεγονός που
είχε την αντανάκλασή του και στην ελληνική αγορά.

Ανάλογες συμπεριφορές καταγράφονται και στον κλάδο των γαλακτοκομικών
προϊόντων, όπου δύο εταιρείες, η ΔΕΛΤΑ και η ΦΑΓΕ, κυριαρχούν εδώ και πολλά
χρόνια και ο μεταξύ τους πόλεμος διεξάγεται πάντα σε επίπεδο «ποιότητας» των
παραγόμενων προϊόντων και σπάνια ή ποτέ σε επίπεδο τιμών.

Εδώ και 88 χρόνια διαρκεί η επιχειρηματική «κόντρα» ανάμεσα στην ΑΓΕΤ Ηρακλής
και τον ΤΙΤΑΝΑ, που όμως λόγω της φύσης του προϊόντος δεν γίνεται αισθητή στην
κοινή γνώμη, σε αντίθεση με τις κόντρες μεταξύ ΦΑΓΕ και ΔΕΛΤΑ, που αναγκαστικά
περνάει από την κρίση των καταναλωτών, που καλούνται να αποφασίσουν ποιος έχει
δίκιο και ποιος όχι.

Νέες δυνάμεις

Δίπλα, όμως, στους παραδοσιακούς μονομάχους της ελληνικής αγοράς,
αναδεικνύονται νέες δυνάμεις σε άλλους κλάδους της οικονομίας και κυρίως σ’
αυτούς των υπηρεσιών, που τείνουν να αναδειχθούν σε ολιγοπώλια.

Ιδιαίτερα σκληρές «μάχες» για τις πρώτες θέσεις αναμένεται να διεξαχθούν, όταν
θα καταργηθεί πλήρως το κρατικό μονοπώλιο στους τομείς της ηλεκτρικής
ενέργειας, των τηλεπικοινωνιών (σταθερή τηλεφωνία), στις ταχυδρομικές
υπηρεσίες και αλλού.

Ήδη, στον χώρο των υπηρεσιών άρχισαν να διαφαίνονται τα επιχειρηματικά εκείνα
σχήματα και οι επιχειρηματίες οι οποίοι τα ενσαρκώνουν, που αναμένεται να
καταλάβουν τις δύο έως τρεις πρώτες θέσεις του κλάδου που δραστηριοποιούνται.

Στον κλάδο της κινητής τηλεφωνίας, που μπήκε στη ζωή μας εδώ και έξι χρόνια,
τα ονόματα των μονομάχων είναι Panafon και Telestet, αλλά και ο τρίτος της
«παρέας», η Cosmote, είναι εξίσου ισχυρός ανταγωνιστής. Στην τραπεζική αγορά
όλα δείχνουν ότι οι μάχες για την κατάληψη των τριών πρώτων θέσεων δεν θα
τελειώσουν με τον νικητή της μονομαχίας για την τιμή της Τράπεζας Εργασίας,
που διεξάγεται ανάμεσα στους καθηγητές-τραπεζίτες Σπύρο Λάτση και Μιχάλη Σάλλα.

Θα ακολουθήσουν και άλλες μάχες με στόχους τη Γενική Τράπεζα, την Τράπεζα
Αττικής, την Εμπορική και αργότερα, αν υπάρξει κυβερνητική αλλαγή το 2000, την Εθνική.

Μονομαχίες ή μάλλον ναυμαχίες που βρίσκονται ήδη σε πλήρη εξέλιξη διεξάγονται
για τη «διανομή του Αιγαίου». Το πάλαι ποτέ αρραγές μέτωπο στην Ένωση
Εφοπλιστών Ακτοπλοΐας, όπου κυριαρχούσαν οι παραδοσιακές δυνάμεις του χώρου,
έχει διασπαστεί.

Το περίεργο είναι ότι επικεφαλής των δύο ισχυρών μπλοκ που έχουν διαμορφωθεί,
το ένα γύρω από τις Μινωικές Γραμμές και το άλλο γύρω από την ΑΝΕΚ, βρίσκονται
άνθρωποι που μέχρι πρόσφατα δεν είχαν εφοπλιστικό παρελθόν. Στο τιμόνι των
Μινωικών Γραμμών, για παράδειγμα, βρίσκεται ένας πρώην ευρωβουλευτής του
ΠΑΣΟΚ, ο κ. Κ. Κληρονόμος, ενώ στην ΑΝΕΚ ένας νέος μάνατζερ, ο κ. Σ.
Ζαμπετάκης. Τα Μπωφόρ που έχουν ξεσπάσει στην Ένωση Εφοπλιστών Ακτοπλοΐας
είναι τόσο ισχυρά, που έχουν αγγίξει ακόμη και τις διαπροσωπικές σχέσεις
ανάμεσα στους πρωταγωνιστές αλλά και τους συμπρωταγωνιστές της σύγκρουσης.

Στον χώρο του λιανεμπορίου, μετά την εξαφάνιση των μικρομάγαζων της γειτονιάς
από τα σούπερ μάρκετ Σκλαβενίτη, Βερόπουλου, Βασιλόπουλου και άλλων, μπαίνουν
τώρα και τα υπέρ μάρκετ απειλώντας με τη σειρά τους και αυτά ακόμη τα σούπερ
μάρκετ, τουλάχιστον στα μεγάλα αστικά κέντρα της χώρας. Στα υπέρ μάρκετ οι
μονομάχοι είναι ήδη γνωστοί, προέρχονται από τη Γαλλία και ακούνε στο όνομα
Continent (σε συμμαχία με τον Μαρινόπουλο) και Carrefur.

Μαζί όμως με τα υπέρ μάρκετ στο ελληνικό λιανεμπόριο έχουν εισβάλει και
αναδεικνύονται σε ισχυρούς επιχειρηματικούς ομίλους και νέες δυνάμεις
διεκδικώντας μεγάλα μερίδια αγοράς στους τομείς της ένδυσης – υπόδυσης, των
καλλυντικών και των ειδών προσωπικής φροντίδας, καθώς και στον πολλά
υποσχόμενο τομέα της πληροφορικής. Νέοι επιχειρηματίες αλλά και γόνοι
οικογενειών με πολλά χρόνια προϋπηρεσίας στον χώρο της λιανικής συγκρούονται
και ενίοτε συμμαχούν μεταξύ τους, με στόχο τη μεγάλη και πολυπρόσωπη αγορά των
λιανικών πωλήσεων.

Οι ελληνοκυπριακής καταγωγής αδελφοί Παπαέλληνα εξαγοράζουν φιλικά,
διαθέτοντας 25 δισ. δρχ., τις εταιρείες Αφοί Λαμπρόπουλοι και Σπόρτσμαν-Ένδυση
και μπαίνουν επιθετικά και στο λιανεμπόριο ειδών ένδυσης, πέραν από αυτό των
καλλυντικών, στο οποίο κατέχουν σεβαστά μερίδια αγοράς. Από την αντίπερα όχθη
ο παραδοσιακά ισχυρός Όμιλος Μαρινόπουλος διαμορφώνει τις δικές του επιθετικές
κινήσεις μέσω των Continent, στο μετοχικό κεφάλαιο των οποίων συμμετέχει μέσω
των Beauty Shops αλλά και μέσω νέων συνεργασιών με ελληνικές και ξένες
εμπορικές επιχειρήσεις.

Ιδιαίτερα αισθητές αναμένεται να είναι οι μάχες στην αγορά καλλυντικών, όπου
εκτός από τους δύο παραπάνω ομίλους εμπλέκονται και η εταιρεία Σαράντης, τα
Hondos Center και άλλοι.

Σε θέατρο σκληρών αντιπαραθέσεων εξελίσσεται και η αγορά πληροφορικής, όπου
λόγω «ηλικίας» τα ονόματα που παίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο είναι νέοι
επιχειρηματίες, οι περισσότεροι από τους οποίους ξεκίνησαν από το μηδέν.

ΑΓΕΤ – ΤΙΤΑΝ

Καταδικασμένες να βρίσκονται σε διαρκή αντιπαράθεση για τα μερίδια αγοράς
είναι οι δύο μεγαλύτερες τσιμεντοβιομηχανίες της χώρας, καθώς μία υποτιθέμενη
προσέγγιση με τη μορφή της συγχώνευσης, για παράδειγμα, θα σκόνταφτε στην
Επιτροπή Ανταγωνισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που μπορεί να ανέχεται
ολιγοπωλιακές καταστάσεις, αλλά σε καμία περίπτωση δεν εγκρίνει την ύπαρξη
μονοπωλίων. Έτσι, λοιπόν, οι δύο τσιμεντοβιομηχανίες που ιδρύθηκαν την ίδια
χρονιά, πριν από 88 χρόνια, θα συνεχίσουν να ανταγωνίζονται ή μία την άλλη
τόσο στην ελληνική όσο και στις ξένες αγορές όπου δραστηριοποιούνται και οι δύο.

Πάντως, όπως διαβεβαιώνουν άνθρωποι του περιβάλλοντος του προέδρου του Δ.Σ.
της ΤΙΤΑΝ κ. Ανδρέα Κανελλόπουλου, η αντιπαράθεση με την ΑΓΕΤ δεν έχει
επηρεάσει διαχρονικά τις άλλωστε αραιές διπλωματικές σχέσεις, που διατηρούσε
με τους Ιταλούς ιθύνοντες της εταιρείας. Ωστόσο, κάποιες δηλώσεις του που
έκανε πριν από μερικούς μήνες, με την ιδιότητά του ως εκτελεστικού προέδρου
του ΣΕΒ, φαίνεται πως ενόχλησαν τον Ιταλό επικεφαλής της ΑΓΕΤ κ. Μάσιμο
Τζιούντιτσι, ο οποίος μάλιστα απείλησε και με αποχώρησή του από τον ΣΕΒ.

Η επικείμενη αλλαγή ιδιοκτησιακού καθεστώτος στην ΑΓΕΤ, η οποία περνά από την
ιταλική Calcemento στην αγγλική Blue Circle, δεν πρόκειται να ανατρέψει τις
υφιστάμενες ισορροπίες τουλάχιστον την ελληνική αγορά. Η μάχη ανάμεσα στους
δύο αντιπάλους θα δοθεί κυρίως σε άλλα πεδία, εκτός Ελλάδος. Άλλωστε και οι
νέοι ιδιοκτήτες της ΑΓΕΤ έχουν ήδη δηλώσει ότι, πέραν του ενδιαφέροντός τους
για την ελληνική αγορά, το σημαντικότερο κίνητρο για την εξαγορά της ελληνικής
τσιμεντοβιομηχανίας ήταν η παρουσία του βρετανικού ομίλου στην αγορά της
Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Επισημαίνεται ότι η μέχρι σήμερα μονομαχία ανάμεσα
στην ΑΓΕΤ και στον ΤΙΤΑΝΑ δεν έχει αναδείξει νικητή, καθώς τα μερίδια των δύο
εταιρειών στην ελληνική αγορά είναι σχεδόν ισοδύναμα, αφού το 1998 η ΑΓΕΤ είχε
πωλήσεις 105,6 δισ. δρχ., ενώ ο ΤΙΤΑΝ 102,5 δισ. δρχ. Βέβαια, αν ληφθούν υπόψη
οι πωλήσεις σε ενοποιημένη βάση, ο ΤΙΤΑΝ προηγείται με 159,8 δισ. δρχ. έναντι
158,1 δισ. δρχ. το ομίλου της ΑΓΕΤ.

Σε ό,τι αφορά την κερδοφορία, το προβάδισμα του ΤΙΤΑΝΟΣ είναι σαφές: τα προ
φόρων κέρδη του έφθασαν το 1998 τα 36,5 δισ. δρχ., ενώ της ΑΓΕΤ Ηρακλής,
συμπεριλαμβανομένων των Τσιμέντων Χαλκίδος, τα 20,8 δισ. δρχ.

Σε ό,τι αφορά, τέλος, την παρουσία των δύο ομίλων στο εξωτερικό, ο ΤΙΤΑΝ
διαθέτει πάνω από 10 σταθμούς διανομής, έναντι κανενός του ΗΡΑΚΛΗ, ενώ έχει
ήδη ένα δικό του εργοστάσιο στη Βουλγαρία, άλλο ένα από κοινού με την ελβετική
Holderbank στα Σκόπια, ενώ ετοιμάζεται να αποκτήσει ένα ακόμη στην Αίγυπτο από
κοινού με τη Lafarge.

ΔΕΛΤΑ – ΦΑΓΕ

Οι σχέσεις ανάμεσα στις δύο μεγαλύτερες γαλακτοβιομηχανίες της χώρας, τη ΔΕΛΤΑ
και τη ΦΑΓΕ, έφτασαν σε κρίσιμο σημείο πριν από λίγους μήνες, με αφορμή τις
ημερομηνίες λήξης του φρέσκου γάλακτος.

Ήταν τέτοια η ένταση από τη διαφημιστική και δικαστική αντιπαράθεση, που οι
σχέσεις ανάμεσα στον Δημήτρη Δασκαλόπουλο της ΔΕΛΤΑ και τον Ιωάννη Φιλίππου
της ΦΑΓΕ έχουν ψυχραθεί, κάτι που δεν συνέβαινε στο παρελθόν.

Πάντως, και στον κλάδο αυτό ο ανταγωνισμός, δυστυχώς για τους καταναλωτές, δεν
διεξάγεται σε επίπεδο τιμών, αλλά μόνο στα επίπεδα των γεύσεων και της
ποιότητας και, φυσικά, στην ανάπτυξη του εμπορικού δικτύου των δύο μονομάχων.

Για το ποιος έχει κερδίσει τη μάχη της αγοράς θα αφήσουμε τις ίδιες τις
εταιρείες κατ’ αλφαβητική σειρά να το καταγράψουν.

Οι πωλήσεις της ΔΕΛΤΑ έφθασαν το 1998 στα 91,8 δισ. δρχ. και σε ενοποιημένη
βάση τα 115,4 δισ. δρχ., ενώ τα κέρδη της στα 4 δισ. δρχ. περίπου. Η σχέση
ξένων προς ίδια κεφάλαια ήταν την ίδια χρονιά 0,48 προς 0,52, ενώ το σύνολο
των υποχρεώσεων της εταιρείας ανερχότανι στα 31,4 δισ. δρχ.

Σύμφωνα με την εταιρεία, τα μερίδιά της στην αγορά γάλακτος ήταν 43%, στο
σοκολατούχο 35%, στο γιαούρτι 30%.

Στην εκτός Ελλάδος αγορά, η ΔΕΛΤΑ ισχυρίζεται ότι κατέχει ηγετική θέση σε 4
χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης με πωλήσεις 12 δισ. δρχ., κέρδη 800 εκατ.
δρχ. και συνολικές επενδύσεις 17 δισ. δρχ. Επισημαίνεται ότι η παρουσία της
ΔΕΛΤΑ στις χώρες της Βαλκανικής Χερσονήσου είναι άμεση, με τρία εργοστάσια στη
Βουλγαρία, τη Ρουμανία και τα Σκόπια.

Η ΦΑΓΕ το 1998 πραγματοποίησε πωλήσεις ύψους 90,7 δισ. δρχ., τα καθαρά της
κέρδη ανήλθαν στα 3,6 δισ. δρχ. και οι επενδύσεις της στα 3 δισ. δρχ. Η εκτός
Ελλάδος παρουσία της εταιρείας είναι εμπορική και οι πωλήσεις της ανήλθαν το
1998 στα 7 δισ. δρχ. Χώρες υποδοχής των προϊόντων της είναι κυρίως η Ευρώπη,
οι ΗΠΑ και η Αυστραλία.

Στην Ελλάδα, η εταιρεία ισχυρίζεται ότι κατέχει μερίδια αγοράς 48% στο
γιαούρτι, 25% στο γάλα και 20% στα συσκευασμένα τυροκομικά προϊόντα. Οι
παραγωγικές μονάδες της εταιρείας είναι ένα εργοστάσιο παραγωγής γάλακτος και
γιαουρτιού στην Αθήνα, ένα εργοστάσιο παραγωγής γάλακτος στο Αμύνταιο και 5
τυροκομικές μονάδες σε αντίστοιχες ελληνικές πόλεις.

Στα αναψυκτικά

Στον κλάδο των αναψυκτικών την πρωτιά μετέχει αναμφισβήτητα η 3Ε του
Ελληνοκύπριου επιχειρηματία κ. Γιώργου Δαυίδ, ενώ τη δεύτερη θέση κατέχει η
Pepsico Ivi Hellas, που ανήκει εξ ολοκλήρου στον φερώνυμο αμερικανικό όμιλο.

Το 1998 οι πωλήσεις του ομίλου της 3Ε έφθασαν τα 422 δισ. δρχ., ενώ τα κέρδη
τα 43 δισ. δρχ. Ειδικότερα, τα κέρδη των εταιρειών της 3Ε που
δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα ανήλθαν το 1998 στα 30,8 δισ. δρχ.
παρουσιάζοντας αύξηση κατά 16% σε σύγκριση με το 1997.

Τα μεγαλύτερα κέρδη, εκτός Ελλάδος, προήλθαν από τις δραστηριότητες του ομίλου
στην Ιρλανδία που συνεισέφερε 11,7 δισ. δρχ., ενώ η μακρινή Νιγηρία
συνεισέφερε κέρδη 4,4 δισ. δρχ.

Η Pepsico Ivi Hellas πραγματοποίησε το 1998 πωλήσεις ύψους 28 δισ. δρχ., ενώ
τα κέρδη προ τόκων, έκτακτων αποτελεσμάτων φόρων και αποσβέσεων, ανήλθαν στα 2
δισ. δρχ.

Σύμφωνα με την εταιρεία Nielsen, στα αναψυκτικά το μερίδιο αγοράς της Pepsico
ήταν 15%, με άνοδο 8,5% έναντι του 1997, στους χυμούς 6% με άνοδο 20%, στο
εμφιαλωμένο νερό 18% (μείωση 3%) και στο παγωμένο τσάι 68%.

Στην εταιρεία απασχολούνται 668 άτομα, τα ίδια κεφάλαιά της ανέρχονται σε 5,1
δισ. δρχ., ενώ στη διετία 1997-98 το επενδυτικό της πρόγραμμα ανήλθε στα 6,5
δισ. δρχ.

Ισχυρούς αντιπάλους, όμως, συναντούμε και σε άλλους κλάδους της οικονομίας.
Στον κλάδο του γρήγορου φαγητού, για παράδειγμα, ισχυροί ανταγωνιστές είναι τα
Goody’s και τα McDonald’s. Η αλυσίδα των καταστημάτων με το σήμα της Goody’s
στην Ελλάδα και στο εξωτερικό αριθμεί 150 καταστήματα, συμπεριλαμβανομένων των
Flocafe με συνολικές πωλήσεις 50,4 δισ. δρχ., ενώ ο κύκλος εργασιών της
Goody’s Α.Ε. έφθασε τα 3,2 δισ. δρχ. και τα κέρδη προ φόρων και προ εσόδων
συμμετοχών τα 965 εκατ. δρχ.

Η McDonald’s στην Ελλάδα έχει 38 καταστήματα με προοπτική, άλλα 5 μέχρι το
2000 και σύνολο πωλήσεων 9,5 δισ. δρχ.

Από το 1991 έως το 1998 η εταιρεία έχει πραγματοποιήσει στην Ελλάδα συνολικές
επενδύσεις ύψους 17 δισ. δρχ., ενώ απασχολεί 1.500 άτομα.