ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Ειδίκευση κατά ανεργίας

Είναι γνωστό και χιλιοειπωμένο πως η ανεργία πλήττει κυρίως τους νέους
καθώς και όσους το σύστημα εκτοπίζει κατά τη διαδικασία του εκσυγχρονισμού των
παραγωγικών δομών, από τη βιομηχανία και τη γεωργία έως τον τριτογενή και την
παροχή υπηρεσιών.

Από την άλλη μεριά, η εκπαίδευση και η κατάρτιση, υποτίθεται πως έρχονται να
αντισταθμίσουν τις απώλειες δημιουργώντας νέες ειδικότητες και νέες ευκαιρίες
(που διαγράφονται στον ορίζοντα από τη δυναμική της ανάπτυξης). Αν όμως
κοιτάξει κανείς τα πράγματα στο μικροοικονομικό επίπεδο θα διαπιστώσει πως το
χάσμα ανάμεσα στην προσφορά και στη ζήτηση εργασίας συνεχώς διευρύνεται και
ότι η αντιστοιχία ανάμεσα στις ανάγκες της αγοράς και στο διαθέσιμο
επαγγελματικό προσωπικό παραμένει ένα από τα διαχρονικά προβλήματα της
ελληνικής οικονομίας. Όσοι εργάζονται στο χώρο των επιχειρήσεων (κυρίως του
ιδιωτικού τομέα) έχουν συχνά την ευκαιρία να συγκρουστούν με την παραπάνω
πραγματικότητα. Η έλλειψη ειδικευμένου προσωπικού αποτελεί μόνιμο πρόβλημα για
την εργοδοσία, ενώ από την άλλη μεριά, άνεργοι με άχρηστα πτυχία συνωστίζονται
στους διαδρόμους των δημοσίων οργανισμών για μια θέση στο ήλιο. Τα τελευταία
βέβαια χρόνια, οι ανάγκες για τον περιορισμό και εξορθολογισμό του δημόσιου
τομέα απομακρύνουν όλο και πιο πολύ αυτή τη δυνατότητα. Η «δομική ανεργία»
γίνεται έτσι χαρακτηριστικό του συστήματος.

Τα πάντα ξεκινούν επομένως από έναν κακό σχεδιασμό. Το ελληνικό κράτος
αποδείχθηκε ιδιαίτερα ανίκανο στο να προβλέψει σε βάθος χρόνου τις ανάγκες της
αγοράς εργασίας, ενώ η εκπαίδευση δεν απέκτησε ποτέ την απαραίτητη ευελιξία
ώστε να προσαρμόζεται στις συνεχώς εξελισσόμενες συνθήκες. Η λέξη κλειδί είναι
εν προκειμένω η έγκαιρη και αξιόπιστη έρευνα της αγοράς, που θα προσανατόλιζε
τόσο τα εκπαιδευτικά ιδρύματα όσο και τους οργανισμούς κατάρτισης στις σωστές
επιλογές. Επιλογές που θα πρέπει να γίνονται όχι στη βάση των αναγκών της
προηγούμενης δεκαετίας, αλλά στη βάση των προβλέψεων για το μέλλον,
λαμβάνοντας υπόψιν την κατεύθυνση της τεχνολογικής εξέλιξης και τις τάσεις που
διαφαίνονται από τη διάθεση των επενδύσεων και των πιστώσεων του εθνικού και
υπερεθνικού κεφαλαίου. Παράδειγμα η Ευρωπαϊκή Ένωση. Ένα μεγάλο μέρος της
εθνικής οικονομίας χρηματοδοτείται και πρόκειται να χρηματοδοτηθεί από
Κοινοτικούς πόρους, χωρίς ωστόσο να έχει γίνει η απαραίτητη προεργασία για την
εξασφάλιση των δομών και των προϋποθέσεων σε ανθρώπινο δυναμικό για την
επιτυχή εκτέλεση των προγραμμάτων. Έτσι, πολλά από αυτά τα προγράμματα
παραμένουν ανεκτέλεστα, άλλα εγκαταλείπονται στην πορεία και άλλα δεν
πραγματοποιούνται ποτέ, με συνέπεια τις ισχνές επιδόσεις σε απορροφήσεις,
ιδιαίτερα κρίσιμων τομέων. Μεταξύ αυτών και το περιβάλλον.

Δύο από τα πολύ μεγάλα προγράμματα του Γ’ ΚΠΣ είναι για παράδειγμα τα νέα
αγροτοπεριβαλλοντικά μέτρα και η δημιουργία περιοχών ειδικής περιβαλλοντικής
διαχείρισης. Τα πρώτα προβλέπουν αναπροσανατολισμό της γεωργικής πολιτικής με
έμφαση στην προστασία των εδαφών, τη μείωση των χημικών εισροών, την
αποκατάσταση του αγροτικού τοπίου και τις οργανικές καλλιέργειες. Η αδυναμία
των γεωργικών και γεωπονικών σχολών να καλύψουν τις αναδυόμενες ανάγκες είναι
κάτι παραπάνω από προφανής σε όσους τυχαίνει να ασχολούνται με τον τομέα. Η
πλειοψηφία των νέων γεωπόνων συνεχίζει να κατευθύνεται σε παραδοσιακές
ειδικότητες όπου όμως υπάρχει κορεσμός και οι συντεχνίες έχουν περιχαρακώσει
το χώρο. Κάτι αντίστοιχο πρόκειται να συμβεί και με τα νέα μέτρα για την
προστασία της φύσης. Το πρόγραμμα Natura 2000 προβλέπει την ίδρυση 300 περίπου
περιοχών ειδικής προστασίας και αντίστοιχο αριθμό φορέων που θα αναλάβουν τη
διαχείριση. Αν κανείς σκεφτεί ότι στις περιοχές αυτές θα πρέπει να
απασχοληθούν κατά μέσον όρο 20 άτομα, αυτόματα προσδοκά 6.000 νέες θέσεις
εργασίας (που θα πρέπει να απορροφηθούν σε τοπικό επίπεδο και όχι βέβαια στα
κεντρικά υπουργεία). Όμως αν ρίξει κανείς μια πρόχειρη ματιά στα προγράμματα
σπουδών των ΑΕΙ, στα ΠΣΕ και στα λοιπά τεχνολογικά ιδρύματα, εύκολα θα
παρατηρήσει ότι απουσιάζουν οι σχετικές ειδικότητες. Αντίθετα περισσεύουν οι
γενικής κατευθύνσεως περιβαλλοντολόγοι (που με αυτά τα προσόντα έχουν
ελάχιστες προοπτικές απορρόφησης). Πριν λοιπόν ρίξουμε όλες τις ευθύνες στην
ΟΝΕ και τον καπιταλισμό, ας ξανασκεφτούμε πάνω στην αξία της απλής λογικής.