Με παγίδες ο δρόμος προς την ΟΝΕ

Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Γ. Παπαντωνίου θεωρεί ιδιαίτερα κρίσιμους τους επόμενους 18 μήνες μέχρι την ένταξη στην ΟΝΕ

Αυστηρότερη δημοσιονομική πολιτική θα ακολουθήσει το οικονομικό επιτελείο για
τους επόμενους 18 μήνες, μέχρι την ένταξη στην ΟΝΕ, προκειμένου να
αντιμετωπίσει τις παγίδες στον δρόμο προς τη σύγκλιση που, σύμφωνα με την
έκφραση ανώτερου στελέχους του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας, «είναι πολλές
και αφορούν κυρίως τις προσδοκίες για χαλάρωση της πολιτικής εν όψει εκλογών
και τη ραγδαία πτώση των επιτοκίων λόγω της εναρμόνισής τους με εκείνα της ευρω-ζώνης».

Το βάρος θα πέσει στην επιτάχυνση των διαρθρωτικών αλλαγών στην οικονομία και
στην περαιτέρω συγκράτηση των δαπανών του Δημοσίου, έτσι ώστε να περιορισθούν
με πιο γρήγορο ρυθμό τα ελλείμματα και να αποκρουστούν πληθωριστικές πιέσεις
από τη σταδιακή προσαρμογή της δραχμής στην κεντρική ισοτιμία που καθορίστηκε
τον Μάρτιο του 1998 και τη μείωση των βραχυπρόθεσμων επιτοκίων.

Σύμφωνα με αρμόδιους παράγοντες του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας, οι εστίες
κινδύνου για την οικονομία, που θα εκδηλωθούν στο κρίσιμο διάστημα μέχρι την
ένταξη της χώρας στην ΟΝΕ την 1η Ιανουαρίου του 2001, είναι οι ακόλουθες:

Τα επιτόκια

* Η μείωση των επιτοκίων, που αναμένεται να είναι ραγδαία μετά τον Ιανουάριο
του 2000 (όσο πλησιάζει η στιγμή της ένταξης τα επιτόκια θα πέφτουν με
εντονότερους ρυθμούς για να ευθυγραμμισθούν με εκείνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης),
θα δημιουργήσει ευνοϊκές συνθήκες για την αύξηση των δανείων από τις εμπορικές
τράπεζες, πράγμα που θα ενισχύσει τη ζήτηση στην αγορά και θα προκαλέσει
πληθωριστικές πιέσεις στην πιο κρίσιμη φάση για την ένταξη στην ΟΝΕ.

Επισημαίνεται ότι τα βραχυπρόθεσμα επιτόκια στη διατραπεζική αγορά θα πρέπει
τους επόμενους 18 μήνες να πέσουν κατά περίπου 9 μονάδες ­ από το 12% που
είναι σήμερα στο 3% ­ για να εναρμονισθούν με το επίπεδο των επιτοκίων στη
ζώνη του ευρώ.

Η δραχμή

* Η σταδιακή διολίσθηση της δραχμής ­ που είναι αναγκαία για να προσαρμοσθεί η
ισοτιμία της έναντι του ευρώ στις 353,109, όπως είχε καθορισθεί τον Μάρτιο του
1998, για την ένταξή της στο Ευρωπαϊκό Νομισματικό Σύστημα ­ θα προκαλέσει
ανατιμήσεις στα εισαγόμενα προϊόντα και θα επηρεάσει αρνητικά τον πληθωρισμό.
Επίσης, στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας φοβούνται την εκδήλωση κερδοσκοπικών
παιχνιδιών με τη δραχμή μέσα στον επόμενο χρόνο, καθώς θα έχει προεξοφληθεί η
υποχώρηση της ισοτιμίας της έναντι του ευρώ.

Οι κίνδυνοι για αναζωπύρωση των πληθωριστικών πιέσεων από τη χαλάρωση της
νομισματικής πολιτικής επισημαίνονται και στην Έκθεση του Διεθνούς
Νομισματικού Ταμείου, όπου αναφέρεται χαρακτηριστικά ότι η πορεία προς την ΟΝΕ
περιορίζει τη δυνατότητα της νομισματικής πολιτικής να χαλιναγωγήσει τον
πληθωρισμό και σημειώνεται ότι στις χώρες οι οποίες υπέστησαν μεγάλη μείωση
επιτοκίων πριν από την ένταξη στην ΟΝΕ, τα ποσοστά του πληθωρισμού έχουν
κινηθεί σημαντικά πάνω από το μέσο όρο της ευρω-ζώνης.

Οι διεκδικήσεις

* Οι προσδοκίες για χαλάρωση της οικονομικής πολιτικής λόγω των εθνικών
εκλογών το 2000 θα δημιουργήσουν προβλήματα στην προώθηση των μέτρων
δημοσιονομικής εξυγίανσης και θα εγείρουν μισθολογικές διεκδικήσεις από ομάδες
εργαζόμενων, με αποτέλεσμα να διαταραχθεί το κλίμα στην οικονομία. Όπως τόνιζε
χαρακτηριστικά στέλεχος του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας, «οι χειρισμοί σε
αυτό το θέμα θέλουν τέχνη και πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί έτσι, ώστε
αφενός να δοθεί το μήνυμα για εμμονή στην ακολουθούμενη περιοριστική πολιτική
και αφετέρου να μην κατηγορηθούμε για κοινωνική αναλγησία».

Ο εφησυχασμός

* Η θετική αξιολόγηση της Ελλάδας από την Ευρωπαϊκή Ένωση την άνοιξη του 2000
για την ένταξη στην ΟΝΕ θα δημιουργήσει κλίμα ευφορίας και εφησυχασμού στην
οικονομία και την κοινωνία σε μια κρίσιμη περίοδο, όπου θα πρέπει να
συνεχιστεί η εντατικοποίηση των προσπαθειών για τη διασφάλιση, για την
εμβάθυνση και για τη σταθεροποίηση της δημοσιονομικής εξυγίανσης. Στο
οικονομικό επιτελείο επισημαίνουν ότι ολόκληρο το 2000 θα κρινόμαστε κάθε
στιγμή για την πρόοδο στη μείωση των ελλειμμάτων και του πληθωρισμού και
συνεπώς για την αξιοπιστία της ακολουθούμενης πολιτικής και προσθέτουν
χαρακτηριστικά ότι «το παραμικρό στραβοπάτημα πριν από την ένταξη μπορεί να
μας κοστίσει ακριβά».

Οι επιχορηγήσεις

* Η επιβάρυνση του προϋπολογισμού από την ανάληψη χρεών και την επιχορήγηση
ζημιογόνων επιχειρήσεων του Δημοσίου, καθώς και από την χρηματοδότηση των
ασφαλιστικών ταμείων, δυσχεραίνει τον περιορισμό των δημοσιονομικών
ελλειμμάτων και διογκώνει το δημόσιο χρέος. Τα στελέχη του υπουργείου Εθνικής
Οικονομίας υπογραμμίζουν ότι τα προβλήματα αυτά πρέπει να αντιμετωπισθούν
άμεσα και δραστικά, καθώς αποτελούν τροχοπέδη στην ισότιμη συμμετοχή της χώρας
στην ΟΝΕ.

Οι κοινωνικές δαπάνες

* Η ανάγκη ενίσχυσης των κοινωνικών δαπανών με αιχμή τη στήριξη των
ασθενέστερων κοινωνικών ομάδων και η υλοποίηση του σχεδίου για τις φορολογικές
ελαφρύνσεις θα προκαλέσουν απώλειες εσόδων και πίεση στις δαπάνες του
προϋπολογισμού του 2000, ενώ μπορεί να εκληφθούν ως ένδειξη χαλάρωσης από τους
κοινωνικούς εταίρους και να πυροδοτήσουν αιτήματα για εισοδηματικές ενισχύσεις
επηρεάζοντας αρνητικά τη σταθερότητα των τιμών στην αγορά. Είναι
χαρακτηριστική η επισήμανση του ΔΝΤ για το θέμα των φορολογικών ελαφρύνσεων,
σύμφωνα με την οποία θα πρέπει τα μέτρα να είναι περιορισμένης έκτασης γιατί
«είναι πολύ νωρίς σε μια χώρα όπου η σταθερότητα των τιμών είναι ευάλωτη να
παράσχουμε στο κοινό μια ένδειξη χαλάρωσης, ιδιαίτερα όταν θα ξαναρχίζουν οι
συνομιλίες για τις νέες συλλογικές συμβάσεις εργασίας».

Οι ρυθμοί ανάπτυξης

* Τυχόν επιβράδυνση της οικονομικής ανάπτυξης το 2000 σε ευρωπαϊκό επίπεδο θα
περιορίσει τους ρυθμούς αύξησης του ΑΕΠ στη χώρα μας, πράγμα που θα έχει ως
αποτέλεσμα να συρρικνωθούν τα φορολογικά έσοδα και να αυξηθεί το έλλειμμα ως
ποσοστό του ΑΕΠ έναντι του στόχου που θα έχει τεθεί.

Πακέτο μέτρων

Για την αντιμετώπιση των κίνδυνων αυτών, το οικονομικό επιτελείο επεξεργάζεται
πακέτο μέτρων για την ενίσχυση της δημοσιονομικής πολιτικής, που προβλέπει:

1Επιτάχυνση των ιδιωτικοποιήσεων που έχουν προγραμματισθεί για το 1999 και νέο
πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων από το 2000, με τη διάθεση και άλλων πακέτων
μετοχών κερδοφόρων Δημόσιων Επιχειρήσεων σε ιδιώτες μέσω του Χρηματιστηρίου
καθώς και με τη μετοχοποίηση και άλλων ΔΕΚΟ που σήμερα βρίσκονται σε φάση
εξυγίανσης. Το βαρύ πυροβολικό του νέου προγράμματος θα είναι η ιδιωτικοποίηση
της ΔΕΗ, ενώ για την Εμπορική Τράπεζα οι παράγοντες του υπουργείου Εθνικής
Οικονομίας αφήνουν όλα τα ενδεχόμενα ανοιχτά.

2 Προώθηση των αλλαγών στην αγορά εργασίας για τον περιορισμό του εργατικού
κόστους και τη μείωση της ανεργίας. Έτσι θα ισχύσουν τα μέτρα για την εφαρμογή
του ελαστικού ωραρίου απασχόλησης και του θεσμού της μερικής απασχόλησης στο
Δημόσιο, τη διευθέτηση του χρόνου εργασίας σε ετήσια βάση, τις φορολογικές
εκπτώσεις για τις επιχειρήσεις που προσλαμβάνουν νέους ανέργους και την
πρόσληψη άνεργων από επιχειρήσεις σε περιοχές με υψηλή ανεργία, με χαμηλότερες
αποδοχές από εκείνες των κλαδικών συμβάσεων.

3 Περιστολή των πρωτογενών δαπανών του προϋπολογισμού με σφιχτές αυξήσεις
στους μισθούς, περιορισμό των λειτουργικών και καταναλωτικών δαπανών του
κράτους, μείωση των επιχορηγήσεων σε φορείς και οργανισμούς, και των
προσλήψεων προσωπικού στον δημόσιο τομέα. Το οικονομικό επιτελείο εκτιμά ότι
θα υπάρξει σημαντική μείωση των δαπανών του προϋπολογισμού από την πτώση των
επιτοκίων στους τίτλους του Δημοσίου και από την επιμήκυνση της μέσης
διάρκειας εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους. Μάλιστα αναμένουν ότι το 2000 η
εξοικονόμηση πόρων από το κόστος δανεισμού του Δημοσίου θα αγγίξει τα 200 δισ. δρχ.

4Αναδιάρθρωση του καθεστώτος λειτουργίας των Δημόσιων Επιχειρήσεων και
κατάργηση των κρατικών μονοπωλίων έτσι ώστε να ενισχυθεί ο ανταγωνισμός σε
σημαντικούς κλάδους της οικονομίας, πράγμα που θα βελτιώσει την ποιότητα των
παρεχόμενων υπηρεσιών και θα συμβάλει στη συμπίεση των τιμών.

5 Εντατικοποίηση των ελέγχων για τον περιορισμό της φοροδιαφυγής που σε
συνδυασμό με την ολοκλήρωση του ΤΑΞΙΣ θα ενισχύσει τα φορολογικά έσοδα και θα
διασφαλίσει την περαιτέρω μείωση του ελλείμματος χωρίς να χρειασθούν
αναπροσαρμογές στους φόρους ή επιβολή νέων. Ταυτόχρονα με την ηλεκτρονική
διασύνδεση όλων των Εφοριών θα παρακολουθούνται οι οφειλέτες του Δημοσίου και
θα εισπράττονται χωρίς καθυστερήσεις τα ληξιπρόθεσμα χρέη.

Οι στόχοι

Στόχος του οικονομικού επιτελείου είναι να εξασφαλισθεί στον φετινό και στον
προϋπολογισμό του επόμενου έτους υψηλότερο πρωτογενές πλεόνασμα από εκείνο που
προβλέπεται στο πρόγραμμα σύγκλισης και να επισπευσθεί η μείωση του
ελλείμματος. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, η αυστηρότερη δημοσιονομική πολιτική
θα οδηγήσει σε περιορισμό του ελλείμματος κάτω από το 1,9% του ΑΕΠ, που είναι
ο στόχος στον προϋπολογισμό του 1999 και χαμηλότερα από το 1,7% το 2000, με
προοπτική να υπάρξει ισοσκελισμένος προϋπολογισμός το 2002, δηλαδή μηδενισμός
του ελλείμματος του Δημοσίου. Σχετικά με τον πληθωρισμό, στο υπουργείο Εθνικής
Οικονομίας προβλέπουν ότι τον επόμενο χρόνο θα βρίσκεται στο επίπεδο του 1,5%
και το 2001 θα πέσει ακόμη περισσότερο.