Μια κηδεία στο Νόβι Σαντ

Νόβι Σαντ. Ο Μπόμπαν Γιέλιτσις, δεύτερος από δεξιά, που δολοφονήθηκε αφού βασανίστηκε από τους Κοσοβάρους στην Πρίστινα, μετά τη συμφωνία ειρήνης, ανάμεσα στον πατέρα του Νίκολα και τον αδελφό του Ζόραν. Αριστερά, η μητέρα του Μπόγια

΄Ηταν μια απ’ εκείνες τις στιγμές που θα παραμείνει χαραγμένη στο μυαλό. Τα
βρετανικά θωρακισμένα κατευθύνονταν με δυσκολία προς το Βράνγιεβατς, προάστιο
της Πρίστινα, περικυκλωμένα καθώς ήταν από Αλβανούς που είχαν βγει από τις
κρυψώνες τους και πανηγύριζαν, μ’ εκείνη τη χαρά στα πρόσωπα που πολύ εύκολα
μπορεί να μετατραπεί σε λύσσα.

Τότε άκουσα τους πυροβολισμούς. Ήταν λίγο πριν από το μεσημέρι της Κυριακής,
13 Ιουνίου. Ριπές ακούγονταν από τον δρόμο όπου οι Άιρις Γκαρντς θα έπρεπε να
είχαν αναπτύξει τα θωρακισμένα τους, δεν είχαν φτάσει, όμως, ακόμα. Ένας
Γάλλος δημοσιογράφος μου φώναξε από το αυτοκίνητο: «Ακούστηκαν πυροβολισμοί,
κάποιος σκότωσε ένα Σέρβο στρατιώτη». Δύο για την ακρίβεια, και ένα Σέρβο αστυνομικό.

Την επόμενη μέρα βρέθηκα πάλι στο Βράνγιεβατς, όπου συνάντησα τον τοπικό
διοικητή του ΑΣΚ στην Πρίστινα, τον «κομαντάντ» Σαλί Μουσταφά. Τον ρώτησα αν
ήξερε τίποτα για τον σκοτωμό των Σέρβων την προηγούμενη ημέρα.

«Αυτοί οι άνθρωποι λεηλατούσαν την περιοχή και άρχισαν να πυροβολούν.
Ανταποδώσαμε τους πυροβολισμούς και τα πτώματά τους τα πήρε το ΝΑΤΟ». Αλλά
τελείως τυχαία ­ και οι συμπτώσεις παίζουν μεγάλο ρόλο σ’ αυτή την ιστορία ­
συνάντησα και τον νεαρό Βρετανό αξιωματικό που παρέλαβε τα πτώματα των Σέρβων.
«Υπήρχαν είδη οικοσκευής στα φορτηγά τους αλλά είχαμε την εντύπωση ότι ήταν εκ
των υστέρων τοποθετημένα. Από τον έναν έλειπε το πίσω μέρος του κεφαλιού, ο
άλλος είχε πυροβοληθεί στην καρδιά. Του τρίτου το σώμα ήταν τελείως καλυμμένο
με αίματα».

Τότε κατάλαβα. Οι τρεις Σέρβοι είχαν δολοφονηθεί εν ψυχρώ. Μια βδομάδα
αργότερα, βρισκόμουν στην πόλη του Νόβι Σαντ. Διαβάζοντας την τοπική εφημερίδα
έπεσε το μάτι μου στην ακόλουθη αγγελία. «Ίλια Γιέλιτσις (Μπόμπαν), ετών 21…
κηδεία σήμερα στο νεκροταφείο του Φούτοκ… έχασε τραγικά τη ζωή του
υπερασπιζόμενος την πατρίδα… Η οικογένεια δέχεται στην οδό Νίκολα Τέσλα 17.
Η μητέρα του Μπόγια, ο πατέρας Νίκολα και ο αδελφός Ζόραν».

Ήταν πολύ αργά για να πάω στην κηδεία. Να εμφανιστώ στο σπίτι εγώ από ΝΑΤΟϊκή
χώρα, αυτός ίσως ένα θύμα του ΝΑΤΟ, μπορεί και της βρετανικής αεροπορίας;

Ήταν ένα διώροφο σπίτι με κήπο, όπου από πίσω είχαν μαζευτεί συγγενείς και
φίλοι του νεκρού. Ένας ξάδελφος με σταμάτησε στην είσοδο. Ρώτησα αν θα
μπορούσα να μιλήσω με την οικογένεια του Μπόμπαν και κράτησα την αναπνοή μου.
Γύρισε για να μου ανακοινώσει πως μπορούσα να συμμετάσχω στο πένθος.

Μου έδωσαν ένα ποτήρι μπράντι και με κάλεσαν να πιω για την ψυχή του Μπόμπαν.
Κάθησα στο τραπέζι. Οι υπόλοιποι καλεσμένοι με κοιτούσαν καχύποπτα. Ο ξάδελφος
μού είπε πως μπορούσα να μιλήσω με τον Ζόραν.

Σιγά σιγά, οι τελευταίες μέρες του Μπόμπαν ξεδιπλώθηκαν στα μάτια μου. Ο
στρατός τον είχε μεταθέσει στο Πρίζρεν στις 15 Σεπτεμβρίου.

Στην τελευταία του άδεια είχε σπάσει ένα δόντι. Θα απολυόταν στις 8 Ιουνίου. Η
επιστροφή του όμως καθυστέρησε, ο Μπόμπαν ήταν οδηγός και ο γιουγκοσλαβικός
στρατός τον χρειαζόταν για να μεταφέρει τις δυνάμεις του έξω από το Κοσσυφοπέδιο.

Τότε η οικογένεια Γιέλιτσις έλαβε ένα τηλεφώνημα από τον καλύτερο φίλο του
Μπόμπαν στον στρατό. «Είπε πως το φορτηγό χτυπήθηκε. Η κατάσταση του Μπόμπαν
δεν ήταν όμως σοβαρή και θα τον μετέφεραν στο νοσοκομείο της Πρίστινα. Τότε
άρχισε το μαρτύριό μας. Προχθές μας τηλεφώνησαν και ζήτησαν από τον πατέρα μου
και τη μητέρα μου να πάνε στο στρατιωτικό νοσοκομείο στο Βελιγράδι. Μπόρεσαν
να τον αναγνωρίσουν μόνον και μόνον από το σπασμένο του δόντι. Δεν πρόκειται
να ξεχάσουν ποτέ αυτό που αντίκρυσαν».

Τώρα συνειδητοποιούσα την αλήθεια. Είχε πεθάνει στις 13 Ιουνίου στην Πρίστινα,
ναι στο Βράνγιεβατς, «στα χέρια τρομοκρατών» όπως μου είπε ο Ζόραν όταν τον
κοίταξα ερωτηματικά. Είχα ακούσει τους πυροβολισμούς που τον σκότωσαν. Είχα
συναντήσει τον άνθρωπο που διέταξε τον φόνο του, τον νεαρό Βρετανό που
μετέφερε το πτώμα του και τώρα ήμουν στο σπίτι του Μπόμπαν Γιέλιτσις, δίπλα
στον πατέρα του που αναγνώρισε το βασανισμένο πτώμα του.

«Τι μπορώ να πω για τον πόλεμο;» με ρώτησε ο Ζόραν. «Σαν Σέρβος, θεωρούσα
σημαντικό το να παραμείνει το Κοσσυφοπέδιο τμήμα της Σερβίας. Ο πόλεμος φέρνει
πάντα άσχημα πράγματα. Το πιο τραγικό είναι ότι ο Μπόμπαν δολοφονήθηκε μετά τη
συμφωνία ειρήνης». Ξανασκέφτηκα τον «κομαντάντ» του ΑΣΚ και έκανα στον Ζόραν
την τρομερή ερώτηση: Τι σκεφτόταν γι’ αυτούς που δολοφόνησαν τον αδελφό του;
«Δεν σημαίνει τίποτε για μένα ακόμα και αν έφερναν αυτόν που σκότωσε τον
Μπόμπαν και τον εκτελούσαν στον κήπο μας. Αυτό δεν πρόκειται να φέρει τον
αδελφό μου πίσω», μου αποκρίθηκε. «Αυτό λέω και στη μητέρα μου: ό,τι έγινε, έγινε».