Τα αφεντικά της μπάλας

Η διοικητική σταθερότητα σε μια ομάδα είναι απαραίτητη προϋπόθεση για επιτυχίες

ΛΕΜΕ συχνά ότι στην Ελλάδα αλλάζουν τους προπονητές σαν τα πουκάμισα. Και αν
αυτό είναι ­ λίγο ως πολύ ­ παγκόσμιο φαινόμενο στο ποδόσφαιρο, οι συχνές
ιδιοκτησιακές αλλαγές στις ΠΑΕ είναι προϊόν καθαρά ελληνικό. Στο εξωτερικό οι
ιδιοκτήτες των ομάδων δεν πετυχαίνουν πάντα τους στόχους που έχουν θέσει,
κυρίως ως προς τα οικονομικά. Όμως, το πλάνο των δραστηριοτήτων τους είναι
πενταετές ή για μια ολόκληρη δεκαετία και σε εξαιρετικά σπάνιες περιπτώσεις
κάποιοι προσπαθούν να κερδίσουν αγοράζοντας μια ομάδα σήμερα για να την
πουλήσουν αύριο, βάζοντας μερικά εκατομμύρια στη δική τους τσέπη.

Στην Ελλάδα αυτή η τακτική δεν έλειψε σε όλη τη διάρκεια των δύο δεκαετιών που
έχουμε επαγγελματικό ποδόσφαιρο. Το πιο περίεργο όμως είναι ότι οι
πρόεδροι-κομήτες κερδίζουν από τη σύντομη ή και επαναλαμβανόμενη συμμετοχή
τους στην ιδιοκτησία μιας ΠΑΕ, χωρίς καν η ΠΑΕ να αποφέρει κέρδη! Κέρδος
βέβαια υπάρχει, αλλά όχι για την εταιρεία. Μόνο για τον ιδιοκτήτη της…

Η αλήθεια είναι ότι όσο και αν ακούγεται καταστροφική η συχνή αλλαγή
ιδιοκτησίας για μια εταιρεία, η ιστορία δεν αποδεικνύει ότι οι ΠΑΕ με μόνιμη ή
μακροχρόνια διοίκηση τα πηγαίνουν καλύτερα από εκείνες που αλλάζουν συχνά
ιδιοκτήτες. Στη χώρα μας μάλιστα, πολύ περισσότερο από ό,τι συμβαίνει στο
εξωτερικό, οι ιδιοκτήτες αντιμετωπίζουν προβλήματα και με τους οπαδούς της
ομάδας τους, όταν οι τελευταίοι διαφωνούν με τις επιλογές τους κυρίως στις
μεταγραφές. Το ποδόσφαιρο μπορεί να ζει στην εποχή της καθαρής επιχείρησης, με
τους κορυφαίους συλλόγους του εξωτερικού να είναι εισηγμένοι στο χρηματιστήριο
και κάποιους ελληνικούς να κάνουν σχέδια μετοχοποίησης, ωστόσο δεν θα γίνει
μια εταιρεία όπου η σχέση του ιδιοκτήτη με τον πελάτη είναι «αν σου αρέσει το
προϊόν το αγοράζεις, αλλιώς διαλέγεις κάποιο άλλο». Οι ομάδες έχουν ως κύριο
περιουσιακό στοιχείο τους τον αριθμό των οπαδών τους και στην Ελλάδα κανένας
ιδιοκτήτης δεν στέριωσε στην ΠΑΕ χωρίς την υποστήριξή τους.

Ο αρχαιότερος καπετάνιος

Γιώργος Βαρδινογιάννης. Πήρε στα χέρια του το τιμόνι του ΠΑΟ το 1979 και δεν το άφησε ποτέ

Η οικογένεια Βαρδινογιάννη κατέχει το ρεκόρ της πιο μακροχρόνιας παρουσίας στα
ιδιοκτησιακά του ελληνικού ποδοσφαίρου και μάλιστα με δύο ΠΑΕ, τον Παναθηναϊκό
και τον ΟΦΗ. Από συστάσεως των εταιρειών (1979) οι δύο ομάδες βρίσκονται στα
χέρια της και πέρα από τις αγωνιστικές επιτυχίες ή αποτυχίες στη διάρκεια
αυτών των δύο δεκαετιών η μόνιμη διοίκηση έχει αφήσει τα ευεργετικά σημάδια
της στις ΠΑΕ αυτές. Δεν ήταν όλες οι περίοδοι ρόδινες για τον Παναθηναϊκό και
τον ΟΦΗ. Όμως, οι δύο αυτές ομάδες δεν βρέθηκαν ποτέ στον πάτο του βαρελιού,
αντίθετα με ό,τι συνέβη στον Ολυμπιακό, την ΑΕΚ, τον ΠΑΟΚ, τον Άρη.

Στον αντίποδα του Παναθηναϊκού και του ΟΦΗ βρίσκεται ο Άρης, με τις πιο συχνές
αλλαγές ιδιοκτητών και προέδρων στη ΠΑΕ. Μετρήστε: Με την ίδρυση της ΠΑΕ
μεγαλομέτοχος και πρόεδρος βρίσκεται ο γιατρός και ιδιοκτήτης κλινικής
Μενέλαος Χατζηγεωργίου. Δύο χρόνια αργότερα τον διαδέχεται ο γουνέμπορος Χρ.
Κάλλεν. Ακολουθεί το 1982 ο Λάκης Ιωαννίδης που αντέχει ως το 1985, οπότε
παραδίδει στον οδοντίατρο Κ. Μαραβέλια. Το 1986 έρχεται ο βιομήχανος Δ.
Δασυγένης, επιστρέφει το 1987 ο Λ. Ιωαννίδης, επανέρχεται το 1990 ο Δασυγένης,
αλλά οι περιπέτειες του Άρη δεν τελειώνουν εδώ. Το 1991 αρχίζει η συγκατοίκηση
διαφόρων μεγαλομετόχων (Σ. Δεδέογλου, Ι. Ηλιάδης, Ν. Τσαρούχας) και το 1995 το
πακέτο των μετοχών αποκτά ο Λ. Γράντας. Χαρακτηριστική περίπτωση ιδιοκτήτη που
δεν τα βρήκε ποτέ με τους οπαδούς της ομάδας. Οι γκρίνιες φέρνουν συνεχείς
αλλαγές στη διοίκηση της ομάδας, εμφανίζεται το 1998 στον ορίζοντα ως μεσσίας
ο πρώην ΑΕΚτζής Μιχάλης Τροχανάς, οποίος όμως δεν αποκτά ποτέ τις μετοχές
γιατί τον προλαβαίνει ο Δημήτρης Κοντομηνάς. Στο διάστημα αυτό ο Άρης πέρασε
μαύρες ημέρες και βρέθηκε για πρώτη φορά στην ιστορία του στη Β’ Εθνική
Κατηγορία. Το χειρότερο για τον Άρη είναι ότι μέχρι να τον αγοράσει ο Δ.
Κοντομηνάς όλοι γνώριζαν στη Θεσσαλονίκη ότι οι ιδιοκτήτες και πρόεδροι της
ΠΑΕ είχαν… ημερομηνία λήξεως. Δεν αποκλείεται ο Άρης να άλλαξε πιο πολλούς
ιδιοκτήτες και προέδρους από προπονητές!.

Ο τίτλος έφερε και την κρίση

Θωμάς Βουλινός. Η θητεία του στον ΠΑΟΚ ήταν θυελλώδης

Η ΠΑΕ ΠΑΟΚ είχε τρεις μεγάλους ιδιοκτησιακούς σταθμούς, ανάμεσα στους οποίους
κύλησαν αρκετοί πρόεδροι – κομήτες. Η πενταετία Παντελάκη τέλειωσε το 1984 και
τότε άνοιξε ο πρώτος κύκλος περιπέτειας. Καλαφάτης, Σαββίδης, Ι. Δεδέογλου και
Αλεξόπουλος άλλαξαν τη σκυτάλη της ιδιοκτησίας μέχρι να συναντήσει ο ΠΑΟΚ τον
Θωμά Βουλινό το 1989. Ο Βουλινός, που αντιμετώπισε κι αυτός προβλήματα με τους
οπαδούς της ομάδας, κράτησε τις μετοχές έως το 1996 οπότε πούλησε στον Γ.
Μπατατούδη. Και ο τελευταίος παραλίγο να γίνει παρελθόν, αλλά τελικά προτίμησε
αντί να μεταβιβάσει τις μετοχές να αναζητήσει στήριγμα στον
μεγαλοεπιχειρηματία Δ. Αγγελόπουλο. Όταν δεν είχε πια ανάγκη από βοήθεια
ανάγκασε τον συνέταιρό του να αποχωρήσει και έγινε μονοκράτορας του μετοχικού κεφαλαίου.

Από τον Ζαφειρόπουλο στην ENIC

Μιχάλης Τροχανάς. Προκάλεσε σάλο στο ποδοσφαιρικό σκηνικό και αμφισβητήθηκε όσο λίγοι

Πέντε ιδιοκτησιακά καθεστώτα άλλαξε η ΑΕΚ από το 1979 και το κυριότερο
χαρακτηριστικό της ΠΑΕ ήταν η αδιαφάνεια στην ιδιοκτησία της για μεγάλα
χρονικά διαστήματα. Ο ιδρυτής της ΠΑΕ Λουκάς Μπάρλος πούλησε τις μετοχές του
στον Α. Ζαφειρόπουλο το 1980 και ο επιχειρηματίας αθλητικών ειδών έμεινε
ουσιαστικά ιδιοκτήτης έως το 1992. Σε αυτά τα 12 χρόνια δύο φορές πίστεψαν
όλοι ότι ο Ζαφειρόπουλος είχε πουλήσει τις μετοχές του, αλλά όπως αποδείχτηκε
επρόκειτο για εικονική μεταβίβαση και στην ουσία για ενοικίαση της ΠΑΕ. Οι
«ενοικιαστές» ήταν οι Λ. Παναγίδης και Στρ. Γιδόπουλος. Το 1992 αγοράζουν
πραγματικά την ΑΕΚ οι Μελισσανίδης – Καρράς, αλλά η μεταξύ τους διαμάχη τούς
αναγκάζει να πουλήσουν στον Μ. Τροχανά. Λόγω οικονομικών δυσκολιών ο Τροχανάς
παραδίδει τις μετοχές στους Άγγλους επενδυτές της Enic και η ΑΕΚ γίνεται η
πρώτη ΠΑΕ στην ιστορία του ελληνικού ποδοσφαίρου που η ιδιοκτησία της περνάει
σε ξένα χέρια. Σήμερα τα σενάρια για πώλησή της έχουν φουντώσει.

Τα κόκκινα πέτρινα χρονια

Σωκράτης Κόκκαλης. Επί των ημερών του αναγεννήθηκε ο Ολυμπιακός, άσχετα αν η διοίκησή του είναι διορισμένη από το Πρωτοδικείο

Η ΠΑΕ «Ολυμπιακός» έχει να επιδείξει μια παγκόσμια πρωτοτυπία. Κατέκτησε
εφέτος το νταμπλ και τα προηγούμενα χρόνια τον τίτλο του πρωταθλητή με…
προσωρινή διοίκηση διορισμένη από το Πρωτοδικείο. Η εποχή Κόκκαλη είναι λαμπρή
όπως και εκείνη των πρώτων επαγγελματικών χρόνων με τον Σταύρο Νταϊφά στο
τιμόνι, επικεφαλής ομάδας εφοπλιστών. Όμως, από το 1987 που έφυγε ο Σταύρος
Νταϊφάς έως το 1993 που ήλθε ο Σωκράτης Κόκκαλης πέρασε τις πιο μαύρες στιγμές
του. Με δύο ιδιοκτήτες, Κοσκωτάς και Σαλιαρέλης, που κατέληξαν στη φυλακή. Τα
χρόνια αυτά κληρονόμησαν στον Ολυμπιακό ένα τεράστιο χρέος, περίπου 10 δισ.
δραχμών, το οποίο θα αποπληρώνει για πολλά χρόνια ακόμη.

Μιχάλης Σταματελάτος. Μετά την αποχώρησή του άρχισαν οι διοικητικές περιπέτειες για τον Πανιώνιο

Ο Πανιώνιος ξεκίνησε με ιδιοκτήτες τους κ.κ. Παπαθανασίου και Ζούνη,
ακολούθησε ο Μιχάλης Σταματελάτος το 1982, ο οποίος είχε δικαστικές
περιπέτειες και η ΠΑΕ πέρασε στα χέρια του κ. Μοβσεσιάν το 1989. Τα
συσσωρευμένα χρέη αυτών των ετών οδήγησαν σε διαδοχικές αλλαγές προσωρινών
προέδρων έως ότου η ΠΑΕ να καταλήξει στην ιδιοκτησία του Δήμου Νέας Σμύρνης.

Ο Ηρακλής έριξε άγκυρα σε ήσυχο λιμάνι πριν από 16 χρόνια, όταν ο Πέτρος
Θεοδωρίδης αγόρασε από τους Περτσινίδη, Μπάρμπα και Τερτιλίνη. Σήμερα όμως
πολλά ακούγονται για το ενδεχόμενο αποχώρησης του μακρόβιου ιδιοκτήτη του.

Μόνο μια αλλαγή ιδιοκτησιακού καθεστώτος έχει και ο Απόλλων, με τον Κώστα
Αλαμάνο, σημερινό πρόεδρο της ΕΠΑΕ, να αγοράζει από τον Ε. Εμβαλωμένο το 1980.

Ομάδα με ονοματεπώνυμο

Δημήτρης Κοντομηνάς. Ανέλαβε να βγάλει τον Άρη από το αδιέξοδο

Στα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του 1990 βρήκε μόνιμο ιδιοκτήτη και η Ξάνθη, η
οποία έγινε «Skoda Ξάνθη» έχοντας ιδιοκτήτη τον Χρ. Πανόπουλο, εισαγωγέα
αυτοκινήτων, και μόνιμο πρόεδρο τον στενό συνεργάτη του Α. Πιαλόγλου.

Ο Α. Λουκόπουλος «κληρονόμησε» την ΠΑΕ Παναχαϊκή από τον θείο του Ντίνο Λυγερό
και έκτοτε δεν αποχωρίστηκε ποτέ τις μετοχές του. Πολλές φορές ακούσθηκε ότι
είχε αποφασίσει να πουλήσει την ομάδα, αλλά οι πληροφορίες αποδείχτηκαν ανακριβείς.

Από τους μακροβιότερους ιδιοκτήτες ΠΑΕ Α’ Εθνικής είναι οι Ν. Κανελλάκης
(Ιωνικός), Σ. Σταυρόπουλος (Πανηλειακός), Στ. Παπαδόπουλος (Καλαμάτα), Ν.
Παπαδόπουλος (Εθνικός Αστέρας) και ο Γιάννης Καρράς, που ένα διάστημα υπήρξε
ιδιοκτήτης σε δυο ΠΑΕ (ΑΕΚ και Προοδευτική).

Πολλοί από τους ιδιοκτήτες ΠΑΕ, κυρίως μικρών και μεσαίων, έκαναν μεγάλες
προσπάθειες να αντέξουν το οικονομικό βάρος της επιχείρησης προσδοκώντας
καλύτερες μέρες για το ελληνικό ποδόσφαιρο, ένα πιο αξιόπιστο πρωτάθλημα και
επομένως μεγαλύτερα έσοδα για τις εταιρείες τους. Σήμερα που η ελληνική
Premier League βρίσκεται προ των πυλών και που η τηλεόραση δίνει περισσότερα
χρήματα από ποτέ, οι πιο πολλές ομάδες δείχνουν να έχουν πλησιάσει τους
στόχους τους.

Όμως, τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά. Ο διεθνής ανταγωνισμός στο ποδόσφαιρο
απαιτεί πια ιδιοκτήτες με μεγάλη οικονομική επιφάνεια και ήδη στην Ευρώπη
μεγάλες πολυεθνικές εξαγοράζουν ομάδες τη μία μετά την άλλη υποσχόμενες να τις
εξασφαλίσουν τα κεφάλαια που χρειάζονται. Πολλοί προβλέπουν ότι έρχεται το
τέλος των παραδοσιακών ιδιοκτητών.