ΔΡΟΜΟΙ

… ευχαριστημένοι όλοι οι Δυτικοί από την έκβαση του πολέμου στη
Γιουγκοσλαβία. Βέβαια, σε λίγο θα αρχίσουν οι παρελάσεις. Οι «δεκάρικοι» θα
πέφτουν βροχή. Οι θριαμβολογίες για τις «έξυπνες βόμβες», την επέμβαση, την
αμερικανική ηγεσία, τον «εξυγιαντικό» πόλεμο, που μάλιστα δεν κράτησε πολύ ­
δεν χρειάστηκε να μας χαλάσει το καλοκαίρι. Όλοι τώρα αισθάνονται δικαιωμένοι,
ο πρόεδρος Κλίντον ανεβάζει τους ρητορικούς του τόνους για να κρύψει τους
λεκέδες πάνω στη θητεία του, οι στρατηγοί παίρνουν φόρα για να ζητήσουν και
άλλες δαπάνες για την άμυνα και μια πρώην υπερδύναμη ετοιμάζεται να ζητήσει
ανταλλάγματα για τον νέο ρόλο της στις διεθνείς υποθέσεις. Όμως, όλα αυτά
αφήνουν πίσω τους μια πικρή γεύση για τον Ντάνιελ Νέλσον, που γράφει στην
«Μπόστον Γκλόουμπ».

… λέει το ΝΑΤΟ να απέκτησε μια νέα πολυεθνική ετικέτα που πίσω από αυτήν
κρύβεται ο θρίαμβος της αμερικανικής ισχύος. Όμως δεν πρέπει να ξεχνάει κανείς
πόσο πολύ κλονίστηκε η ενότητά του κάθε φορά που οι βόμβες του θέριζαν
αμάχους, πόσο πολύ κλονίστηκαν οι Γερμανοί, οι Ιταλοί και οι Έλληνες, που
ζητούσαν επίμονα να διακοπούν οι βομβαρδισμοί, πόσο πολύ απομακρύνθηκαν από τη
συμμαχία επίδοξα μέλη της, όπως η Βουλγαρία, η Ρουμανία και η Σλοβακία, πόσο
πολύ αναστατώθηκαν τα νέα μέλη της, η Τσεχία και η Ουγγαρία.

… βγαίνει από τον πόλεμο στο Κοσσυφοπέδιο με αίμα στα χέρια του, ομολογεί ο
Ντάνιελ Νέλσον, που είναι αναλυτής στο αμερικανικό «think tank» Global
Concepts. Είναι μια συμμαχία με ένα νέο ρόλο, αυτόν ακριβώς που απέφυγε να
αναλάβει στον Ψυχρό Πόλεμο. Το ΝΑΤΟ ήταν τότε για να αποτρέπει. Τώρα είναι,
λέει, για να τιμωρεί εκείνους που παραβιάζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα. Η
μεταμόρφωσή του δεν είναι φυσιολογική. Με αμερικανική υπαγόρευση, από φρουρός
έγινε χωροφύλακας. Όμως, άλλο να τερματίζεις έναν πόλεμο και άλλο να φέρνεις
την ειρήνη.

… η συμμαχία θα υποχρεωθεί να επιβάλει μια σειρά από «ντε φάκτο»
προτεκτοράτα. Αν σήμερα η Αλβανία και η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της
Μακεδονίας εξακολουθούν να υπάρχουν ως κράτη, αυτό οφείλεται στην αμερικανική
και ΝΑΤΟϊκή παρουσία, λέει ο Νέλσον. Αυτή η παρουσία υποκαθιστά τις
κυβερνήσεις και η οικονομική βοήθεια υποκαθιστά τις ανύπαρκτες τοπικές
οικονομίες. Μετά τη Βοσνία, το ΝΑΤΟ σε λίγο θα πρέπει να ελέγξει και να ταΐσει
το μεγαλύτερο μέρος των νότιων Βαλκανίων. Είναι αυτό νίκη; Μήπως το ΝΑΤΟ έχει
καταδικαστεί σε έναν πόλεμο που, παρά τη στρατιωτική νίκη, είναι χαμένος
πολιτικά και ηθικά; Η εμπλοκή στη Γιουγκοσλαβία εκθέτει σε κίνδυνο τη συμμαχία
και δημιουργεί ένα δυσάρεστο προηγούμενο για τις περισσότερες χώρες της
Ανατολικής Ευρώπης. Μια συλλογική παρέμβαση για τη διατήρηση της ειρήνης θα
μπορούσε να είχε γίνει πολύ νωρίτερα, όταν υπήρχε ακόμη ειρήνη. Τώρα δεν
υπάρχει νίκη. Υπάρχει μόνο ένα επώδυνο και δαπανηρό μάθημα (για όσους ξέρουν
να διδάσκονται από τα σφάλματά τους).