Το σχέδιο για επιτόκιο 5% στα δεκαετή ομόλογα

Στόχο για επιτόκιο 5% στα δεκαετή ομόλογα προς το τέλος του 1999 έχει βάλει το
υπουργείο Οικονομικών και ετοιμάζει παρεμβάσεις στην αγορά, για να ενισχύσει
την εμπορευσιμότητα των τίτλων του Δημοσίου, να προσελκύσει νέους επενδυτές
και να μειώσει το κόστος δανεισμού

Έξι κινήσεις με στόχο τη μείωση των επιτοκίων και τον περιορισμό του δημόσιου
χρέους περιλαμβάνει η πολιτική που θα ακολουθήσει το υπουργείο Οικονομικών
μέχρι το τέλος του έτους για την κάλυψη των ταμειακών αναγκών του Δημοσίου,
που φθάνουν συνολικά τα 5,9 τρισ. δραχμές.

Σύμφωνα με το σχέδιο δανεισμού που έχει επεξεργασθεί το υπουργείο Οικονομικών,
το βάρος θα δοθεί στην εξομάλυνση των μηνιαίων δανειακών αναγκών, στην
προσέλκυση μικροαποταμιευτών και στην ενεργοποίηση της Δημόσιας Επιχείρησης
Κινητών Αξιών (ΔΕΚΑ), ώστε να αποδυναμωθούν οι πιέσεις για άντληση ζεστού
χρήματος από την αγορά και να υπάρξει πτώση περίπου 5% των επιτοκίων στα
δεκαετή ομόλογα προς το τέλος του 1999 και μείωση κατά μία μονάδα ως προς το
ΑΕΠ του δημόσιου χρέους. Όπως επισημαίνει με δήλωσή του στην «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» ο
υφυπουργός Οικονομικών Ν. Χριστοδουλάκης: «Η πολιτική δανεισμού θα πρέπει να
ανταποκριθεί σε δύο μεγάλες προκλήσεις, που είναι η αύξηση της συμμετοχής
μικροαποταμιευτών και αμοιβαίων κεφαλαίων στον δανεισμό του Δημοσίου και η
ενίσχυση της εμπορευσιμότητας των τίτλων».

Τα επόμενα βήματα

Τα επόμενα βήματα του υπουργείου Οικονομικών, όσον αφορά τη χρηματοδότηση των
ελλειμμάτων, είναι:

* Συνέχιση του θεσμού των δημοπρασιών κάθε Τρίτη με τη διάθεση στο επενδυτικό
κοινό εντόκων γραμματίων και ομολόγων, με ιδιαίτερη έμφαση στα μακροπρόθεσμα
ομόλογα, έτσι ώστε να επιμηκυνθεί ακόμη περισσότερο η διάρκεια εξόφλησης του
δημόσιου χρέους και να ανακουφισθούν οι επόμενοι προϋπολογισμοί από τις
δαπάνες για τόκους.

* Η ΔΕΚΑ θα προχωρήσει σε προαγορά ομολόγων από τράπεζες που θα λήξουν μέσα
στους επόμενους μήνες και έτσι θα υπάρξει περιορισμός των δαπανών του κρατικού
προϋπολογισμού για την πληρωμή τόκων, με θετικές επιπτώσεις στο δημοσιονομικό έλλειμμα.

* Θα αντικαθίστανται οι τίτλοι του Δημοσίου που δεν έχουν ζήτηση στη
δευτερογενή αγορά από τίτλους με υψηλό βαθμό ελκυστικότητας για τους επενδυτές.

* Θα ενταθούν οι εκδόσεις αφορολόγητων αποταμιευτικών ομολόγων προκειμένου να
διευρυνθεί το μερίδιο συμμετοχής των μικροαποταμιευτών στη χρηματοδότηση των
δανειακών αναγκών του Δημοσίου, ενώ αναμένεται να αυξηθεί και η συμμετοχή των
αμοιβαίων κεφαλαίων στην αγορά ομολόγων του Δημοσίου.

* Θα τεθεί σε λειτουργία ο θεσμός των ΡΕΠΟΣ ομολόγων, πράγμα που θα
διευκολύνει το Δημόσιο στην άντληση κεφαλαίων από την αγορά για τη
χρηματοδότηση των ελλειμμάτων του.

* Θα εκδοθεί 20ετές ομόλογο μόλις ο πληθωρισμός υποχωρήσει γύρω στο 2%, πράγμα
που αναμένεται να συμβεί μέχρι το τέλος του καλοκαιριού.

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδει το υπουργείο Οικονομικών στη διασφάλιση κλίματος
σταθερότητας και εμπιστοσύνης των επενδυτών, στις προοπτικές της ένταξης της
ελληνικής οικονομίας στην ΟΝΕ. Όπως τονίζει μάλιστα ο κ. Χριστοδουλάκης, η
πρόοδος στη δημοσιονομική εξυγίανση και η παραπέρα εμβάθυνσή της θα ενισχύσουν
ακόμη περισσότερο την αξιοπιστία της ακολουθούμενης οικονομικής πολιτικής και
θα συμβάλουν στην αποκλιμάκωση των επιτοκίων δανεισμού τους επόμενους μήνες.
Μάλιστα, οι παράγοντες του υπουργείου Οικονομικών δεν αποκλείουν το μέσο
κόστος δανεισμού για το 1999 να διαμορφωθεί σε χαμηλότερα επίπεδα από τις
προβλέψεις του προϋπολογισμού. Η εξομάλυνση των τρεχουσών δανειακών αναγκών
του Δημοσίου τους επόμενους μήνες θα παίξει καθοριστικό ρόλο στη μείωση του
κόστους δανεισμού του Δημοσίου, καθώς θα ατονήσουν οι πιέσεις για άντληση
κεφαλαίων υπό καθεστώς ανάγκης, γεγονός που θα ελαφρύνει τις δαπάνες
αποπληρωμής του χρέους και οι οποίες εκτιμάται ότι θα πέσουν κάτω από το 8%
του ΑΕΠ τον επόμενο χρόνο.

Σημαντικά αποτελέσματα

Πάντως, η πολιτική δανεισμού που έχει ακολουθηθεί μέχρι σήμερα σε συνδυασμό με
την ενεργό διαχείριση του χρέους έχουν ήδη αποφέρει σημαντικά αποτελέσματα,
καθώς τους επόμενους μήνες το Δημόσιο θα πρέπει να δανείζεται κάθε μήνα
περίπου 900 δισ. δρχ., ποσό που είναι αισθητά χαμηλότερο από πέρσι. Είναι
χαρακτηριστικό ότι από τον Μάιο μέχρι τον Δεκέμβριο οι συνολικές δανειακές
ανάγκες του Δημοσίου ανέρχονται σε 5,9 τρισ. δρχ., όταν το ίδιο διάστημα πέρσι
ήταν 7,2 τρισ. δρχ. Συνολικά, το 1999 το Δημόσιο θα δανεισθεί 10,9 τρισ. δρχ.,
από 11,4 τρισ. δρχ. πέρσι και ως ποσοστό του ΑΕΠ ο δανεισμός θα κυμανθεί στο
29%, έναντι 32%. Όπως επισημαίνουν παράγοντες του υπουργείου Οικονομικών,
φέτος τον Σεπτέμβριο η πίεση για δανειακά κεφαλαία θα είναι σημαντικά
εξασθενημένη σε σχέση με το 1998, δεδομένου ότι οι ανάγκες δανεισμού του
Δημοσίου θα ανέλθουν σε περίπου 1 τρισ. δρχ., τη στιγμή που τον ίδιο μήνα
πέρσι είχαν φθάσει το 1,8 τρισ. δρχ. και τον προηγούμενο χρόνο το Δημόσιο
δανείσθηκε πάνω από 2,4 τρισ. δρχ.

Στο πλαίσιο της ενεργούς διαχείρισης του δημόσιου χρέους για τον περιορισμό
του κόστους δανεισμού και των δαπανών εξυπηρέτησης του χρέους, το υπουργείο
Οικονομικών θα χρησιμοποιήσει και τα εξής μέσα:

* Μετατόπιση του κέντρου βάρους στα μακροπρόθεσμα ομόλογα με συνεχή και
σταθερό περιορισμό των βραχυπρόθεσμων τίτλων, όπως είναι τα έντοκα γραμμάτια.
Στόχος είναι να επιμηκυνθεί η μέση διάρκεια του χρέους που θα έχει ως
αποτέλεσμα μικρότερη επιβάρυνση του προϋπολογισμού ετησίως, όσον αφορά τόκους
και χρεολύσια.

* Ανάληψη δανεισμού πέραν των δανειακών αναγκών όταν τα επιτόκια είναι χαμηλά
και παράλληλα αναβολή διάθεσης τίτλων στην αγορά όταν υπάρχουν πιέσεις στα
επιτόκια, στην αγορά. Επίσης θα χρησιμοποιούνται κεφάλαια από εξωτερικό
δανεισμό για την κάλυψη τρεχουσών ταμειακών αναγκών σε συνθήκες διατήρησης σε
υψηλά επίπεδα των επιτοκίων στην εσωτερική αγορά. Με τον τρόπο αυτό θα
επιχειρηθεί η μείωση του κόστους του νέου δανεισμού.

* Αντικατάσταση του υφιστάμενου χρέους που έχει συναφθεί με υψηλά επιτόκια, με
φθηνότερο δανεισμό. Δηλαδή, ανάληψη δανείου όταν οι συνθήκες είναι ευνοϊκές
και με το δάνειο αυτό αποπληρωμή του παλαιότερου χρέους με δυσμενέστερους
όρους δανεισμού. Για τον σκοπό αυτό το Δημόσιο θα χρησιμοποιήσει και το
πλεόνασμα που διαθέτει.

* Μείωση του εξωτερικού χρέους ως ποσοστό του συνολικού χρέους ώστε να
περιορισθεί ο βαθμός εξάρτησης της χώρας από το εξωτερικό, πράγμα που την
καθιστά ευάλωτη σε πιθανές αναταραχές στις διεθνείς αγορές και ταυτόχρονα
δημιουργεί την ανάγκη συγκέντρωσης μεγάλων ποσών συναλλαγματικών διαθέσιμων με
μεγάλο κόστος κτήσης και διαχείρισης.

Τα στελέχη του υπουργείου Οικονομικών τονίζουν ότι πέραν των παραπάνω
«τεχνικών» κινήσεων, η μείωση των επιτοκίων του Δημοσίου και του όγκου του
χρέους θα επιταχύνεται, καθώς ο πληθωρισμός θα αποκλιμακώνεται σταθερά και
στον προϋπολογισμό θα υπάρχουν υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα.

Η εξέλιξη του χρέους

Πάντως, το 1998, όπως επισημαίνεται στην ετήσια Έκθεση της Τραπέζης της
Ελλάδος, υπήρξε σημαντική μείωση του δημόσιου χρέους για δεύτερη συνεχή
χρονιά, καθώς το ενοποιημένο χρέος της γενικής κυβέρνησης μειώθηκε κατά 3,3
εκατοστιαίες μονάδες έναντι 2,8 εκατοστιαίων μονάδων το 1997 και περιορίσθηκε
στο 106,1% του ΑΕΠ. Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται στη συνεχή βελτίωση των
παραγόντων που προσδιορίζουν το ύψος του χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ, όπως είναι
τα επιτόκια, οι πρωτογενείς δαπάνες του κρατικού προϋπολογισμού και ο ρυθμός
αύξησης του ΑΕΠ, καθώς και των καταπτώσεων εγγυήσεων, κεφαλαιοποιήσεων τόκων
κ.ά. Όπως και το 1997, η διάρθρωση του χρέους μεταβλήθηκε σημαντικά το 1998
καθώς το υπουργείο Οικονομικών εφήρμοσε πολιτική επιμήκυνσης της μέσης
διάρκειας του χρέους με υποκατάσταση έντοκων γραμματίων με ομόλογα
μακροπρόθεσμης διάρκειας, ενώ παράλληλα υπήρξε έντονο ενδιαφέρον από ξένους
επενδυτές για αγορά μακροπρόθεσμων τίτλων του Δημοσίου με σταθερό επιτόκιο.
Επιπλέον το 1998 εισήχθησαν στην αγορά νέα είδη τίτλων, όπως τα αφορολόγητα
αποταμιευτικά ομόλογα και τα προμέτοχα που δεν φορολογούνται.

Έτσι στο τέλος του 1998 το 75,8% του χρέους αφορούσε υποχρεώσεις σε δραχμές
και το υπόλοιπο 24,2% υποχρεώσεις σε συνάλλαγμα. Όσον αφορά στη διάρκεια του
χρέους, το 9% περίπου αντιπροσωπεύει βραχυπρόθεσμης διάρκειας υποχρεώσεις όχι
μεγαλύτερης του ενός έτους, το 57% μεσομακροπρόθεσμες υποχρεώσεις σε διετή έως
και τριακονταετή ομόλογα, ενώ το υπόλοιπο 34% μεσομακροπρόθεσμα δάνεια.