Ποιοι είναι πίσω από τις εταιρείες διαχείρισης εντολών

Κομμώτριες, νοσοκόμες, νοικοκυρές, άνεργοι, αστυνομικοί, στρατιωτικοί,
δημοσιογράφοι, καλαθοσφαιριστές, φοιτητές και σπουδαστές είναι μερικά από τα
επαγγέλματα μετόχων και μελών διοικητικών συμβουλίων Εταιρειών Λήψης και
Διαβίβασης Εντολών (ΕΛΔΕ), που θεωρούνται ως η ατμομηχανή της ανόδου του
Χρηματιστηρίου από κεφάλαια ιδιωτών

Οι οικονομολόγοι αποτελούν το 13,26% των βασικών μετόχων των Εταιρειών Λήψης
και Διαβίβασης Εντολών (ΕΛΔΕ) και οι επιχειρηματίες το 12,14%. Ακολουθούν οι
ιδιωτικοί υπάλληλοι με ποσοστό 7,67%, οι ασφαλιστές με 6,71%, οι σύμβουλοι
επενδύσεων και επιχειρήσεων με 6,23%, οι έμποροι με 5,59%, οι καθηγητές με
2,4%, οι λογιστές με 2,24%, οι νοικοκυρές με 2,24%, οι φοιτητές με 2,08%, οι
συνταξιούχοι με 2,08%, οι πολιτικοί μηχανικοί με 1,6%, οι ηλεκτρολόγοι
μηχανικοί με 1,12%, οι δικηγόροι με 1,12% και οι ιατροί με 1,12%. Οι μέτοχοι,
των οποίων το επάγγελμα δεν αναφέρεται στα καταστατικά των ΕΛΔΕ, αποτελούν το
14,22% και εκείνοι με λοιπά-διάφορα επαγγέλματα αποτελούν το 18,18%.

Τα στοιχεία αυτά αποκαλύπτει η «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ», σύμφωνα με μελέτη της Επιτροπής
Κεφαλαιαγοράς, η οποία έγινε στα τέλη του 1998. Μέχρι τότε είχαν συσταθεί 273
ΕΛΔΕ, έναντι 400 περίπου που υπάρχουν σήμερα. Πρέπει να σημειωθεί ότι τα
επαγγέλματα των μετόχων αναφέρονται κατά προσέγγιση, καθώς δέκα ΕΛΔΕ δεν είχαν
στείλει μέχρι τότε στην Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς τα αρχικά ή τροποποιημένα
καταστατικά τους. Έτσι, δεν έχουν υπολογιστεί από δέκα ΕΛΔΕ οι βασικοί μέτοχοι
ή τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου τους. Επίσης, είναι υψηλό το ποσοστό των
μετόχων, των οποίον το επάγγελμα δεν αναφέρεται στα καταστατικά των ΕΛΔΕ. Με
βάση αυτά τα στοιχεία και σε σύνολο 626 μετόχων, μεταξύ των λοιπών-διαφόρων
επαγγελμάτων αναφέρονται ένας αμειβόμενος καλαθοσφαιριστής, ένας εργολάβος
δημοσίων έργων, δύο εργολάβοι οικοδομών και έξι στρατιωτικοί (τέσσερις εν
αποστρατεία, ένας συνταγματάρχης και ένας στρατιωτικός). Επίσης, αναφέρονται
πέντε σπουδαστές, ένας ζωγράφος, μία κομμώτρια, τρεις εισοδηματίες, δύο
άνεργοι, ένας αστυνομικός, πέντε δημοσιογράφοι, ένας ζωγράφος και ένας
μουσικός. Ακόμη, υπάρχουν ένας ξενοδόχος, δύο εστιάτορες, πέντε αγρότες, ένας
γουνέμπορος, δύο φαρμακοποιοί, τρεις τραπεζικοί, ένας διευθυντής
υποκαταστήματος τράπεζας, ένας ψυκτικός κ.λπ.

Τα μέλη Δ.Σ.

Όσον αφορά τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου, σε σύνολο 1.052 μελών το 11,8%
είναι οικονομολόγοι, το 10,55% επιχειρηματίες, το 9,8% ιδιωτικοί υπάλληλοι, το
5,61% έμποροι, το 5,32% ασφαλιστές, το 5,04% σύμβουλοι επενδύσεων και
επιχειρήσεων, το 4,28% νοικοκυρές, το 3,61% δικηγόροι, το 2,95% φοιτητές, το
2,85% συνταξιούχοι, το 2,47% λογιστές, το 1,62% καθηγητές, το 1,43% ιατροί, το
1,33% πολιτικοί μηχανικοί και το 1,05% ελεύθεροι επαγγελματίες. Τα μέλη των
διοικητικών συμβουλίων, των οποίων το επάγγελμα δεν αναφέρεται στα καταστατικά
των ΕΛΔΕ, αποτελούν το 11,9% και εκείνοι με λοιπά-διάφορα επαγγέλματα
αποτελούν το 18,39%.

Μεταξύ των διαφόρων λοιπών επαγγελμάτων υπάρχουν ένας καλαθοσφαιριστής, δέκα
στρατιωτικοί (εννέα συνταξιούχοι και ένας εν ενεργεία), ένας οδηγός
αυτοκινήτου, ένας κοινωνιολόγος-ψυχολόγος, ένας μουσικός, δύο διακοσμητές,
ένας ζωγράφος, μία νοσοκόμα, δύο κομμώτριες, τρεις εργολάβοι οικοδομών και δύο
εργολήπτες δημοσίων έργων, οκτώ δημοσιογράφοι, δέκα σπουδαστές, τρεις άνεργοι,
έξι εισοδηματίες, μία εκδότρια, πέντε αγρότες και ένας νοσηλευτής. Τόσο στους
βασικούς μετόχους όσο και στα μέλη των διοικητικών συμβουλίων αναφέρονται
επαγγέλματα από τον χρηματοπιστωτικό χώρο, όπως τραπεζικοί, διευθυντές
υποκαταστημάτων, αναλογιστές, χρηματιστές, χρηματιστηριακοί αντιπρόσωποι,
χρηματιστηριακοί αναλυτές. Επίσης, υπάρχουν επαγγέλματα από το Δημόσιο, από
επιχειρήσεις του ευρύτερου δημοσίου τομέα και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, όπως
δημοτικός υπάλληλος, δημόσιος υπάλληλος, υπάλληλος ΔΕΗ κ.λπ.

Υπερτερούν οι άνδρες

Παρατηρείται, λοιπόν, ότι οι μέτοχοι και τα μέλη των διοικητικών συμβουλίων
των ΕΛΔΕ προέρχονται από πολλούς επαγγελματικούς χώρους. Όσον αφορά το φύλο,
τόσο στους βασικούς μετόχους όσο και στα μέλη των διοικητικών συμβουλίων,
υπερτερούν οι άνδρες. Στους βασικούς μετόχους το 78,6% είναι άνδρες και το
21,4% είναι γυναίκες. Στα μέλη των διοικητικών συμβουλίων, το 73,2% είναι
άνδρες και το 26,8% είναι γυναίκες.

«Καταγράφηκαν 78 διαφορετικά επαγγέλματα μετόχων και 100 για τα μέλη
διοικητικών συμβουλίων. Αυτή η μεγάλη πλειοψηφία των επαγγελμάτων (ιδιαίτερα
των μελών διοικητικών συμβουλίων) δείχνει πως άνθρωποι από κάθε πεδίο
απασχόλησης, με οποιοδήποτε επίπεδο μόρφωσης, Δευτεροβάθμιας ή Τριτοβάθμιας
Εκπαίδευσης, έχουν συστήσει ΕΛΔΕ, χωρίς απαραίτητα να έχουν οικονομικές
γνώσεις και σχετικές με τον τομέα των επενδύσεων», αναφέρει χαρακτηριστικά σε
ένα σημείο της η μελέτη της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς.

Δραστηριότητες

Πρέπει, όμως, να διευκρινιστεί ότι οι ΕΛΔΕ απαγορεύεται βάσει του νόμου να
πραγματοποιούν λήψη και διαβίβαση εντολών για άλλα χρηματοπιστωτικά μέσα, όπως
προθεσμιακές συμβάσεις (futures) και προσθεσμικά συμβόλαια επιτοκίου (FRA),
συμβάσεις ανταλλαγής (swaps) με αντικείμενο επιτόκιο ή συνάλλαγμα ή δείκτη
μετοχών, δικαιώματα προαιρέσεων (options) και υπηρεσίες ξένου συναλλάγματος.

Παρ’ όλα αυτά, εντοπίστηκαν πέντε ΕΛΔΕ, οι οποίες σύμφωνα με το καταστατικό
τους προσέφεραν κύρια ή παρεπόμενη επενδυτική υπηρεσία. Συγκεκριμένα,
προσέφεραν υπηρεσίες ξένου συναλλάγματος, διατραπεζικό συνάλλαγμα μέσω
χρηματιστών και τραπεζών, λήψη και διαβίβαση για αγοραπωλησίες συναλλάγματος
στη διατραπεζική αγορά και στην αγορά προθεσμιακών συμβολαίων, λήψη και
διαβίβαση για futures, FRA, swaps, option κ.λπ.

Σε άλλες 30 ΕΛΔΕ (από 273) ή ποσοστό 11% προκύπτει από τα καταστατικά τους ότι
«έχουν και άλλες δραστηριότητες εκτός της λήψης και της διαβίβασης εντολών.

Αυτές είναι: συμβουλές επενδύσεων, εφαρμογή επιχειρηματικών σχεδίων, παροχή
συμβουλών και υπηρεσιών για εξαγορές ή συγχωνεύσεις επιχειρήσεων, οργάνωση
σεμιναρίων, εκπόνηση και διάδοση μελετών και αναλύσεων, ασφαλίσεις, ενοικίαση
τουριστικών δωματίων και φύλαξη επαγγελματικών χώρων κ.λπ.

Μάλιστα, δύο από τις 30 ΕΛΔΕ εμφανίζονται να προετοιμάζουν εισαγωγή
επιχειρήσεων στο Χρηματιστήριο και να οργανώνουν κάλυψη πώλησης τίτλων ή
αναδοχή έκδοσης τίτλων», αναφέρει σε ένα άλλο σημείο της η σχετική μελέτη και
καταλήγει: «Πάνω από το 75% των ΕΛΔΕ (205 από τις 273 ΕΛΔΕ) λειτουργούν
παρέχοντας πολλές υπηρεσίες, χωρίς να είναι, όπως οφείλουν, αποκλειστικού
σκοπού της λήψης και της διαβίβασης εντολών με αντικείμενο κινητές αξίες».

Παραλείψεις

Ένα άλλο θέμα που αφορά τις ΕΛΔΕ είναι ότι πρέπει να γνωστοποιούν στην
Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς τα στοιχεία που υποβάλλονται σε δημοσιότητα, εφόσον η
Επιτροπή είναι το αρμόδιο όργανο για τη διενέργεια ελέγχου σε αυτές. Δηλαδή,
θα πρέπει να γνωστοποιούν το καταστατικό τους, τυχόν τροποποιήσεις άρθρων σε
αυτό και την άδεια σύστασης από τη Νομαρχία.

Από την έρευνα που πραγματοποιήθηκε στα τέλη του 1998 στις ΕΛΔΕ διαπιστώθηκαν
ακόμη τα εξής:

* 81 από τις 273 ΑΕΛΔΕ (29,67%) εμφανίζουν ελλείψεις όσον αφορά τις αλλαγές
στα στοιχεία που οφείλουν να γνωστοποιούν στην Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς
(τροποποίηση επωνυμίας, μετεγκατάσταση, μεταβολή μετοχικής σύνθεσης ή σύνθεση
του διοικητικού συμβουλίου κ.λπ.).

Σε 10 από τις 81 δεν είναι γνωστοί οι μέτοχοι ή τα μέλη του διοικητικού
συμβουλίου ή και τα δύο, διότι δεν έχουν κοινοποιήσει τα αρχικά ή
τροποποιημένα καταστατικά τους.

* 15 από τις 273 (5,5%) δεν έχουν κοινοποιήσει την άδεια σύστασης από Νομαρχία
ή τη δημοσίευση σύστασης της εταιρείας σε ΦΕΚ. Έτσι, για αυτές δεν είναι
γνωστή η ημερομηνία σύστασής τους.

* 21 από 273 ΕΛΔΕ (7,7%) έχουν βασικούς μετόχους στους οποίους περιλαμβάνονται
και εταιρείες που έχουν την έδρα τους στην Ελλάδα ή σε άλλες χώρες.
Αναφέρονται βασικοί μέτοχοι με έδρα τη Μονρόβια της Λιβερίας, το Παρίσι και τη Φρανκφούρτη.

* Υπάρχουν ΕΛΔΕ που συνεργάζονται με χρηματιστηριακές εταιρείες, χωρίς να
έχουν γνωστοποιήσει στην Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς την έναρξη λειτουργίας τους.

* 208 ΕΛΔΕ μέχρι τις 28/12/98 είχαν εναρμονίσει την επωνυμία τους, σύμφωνα με
απόφαση της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, ενώ απομένουν άλλες 65 που η επωνυμία
τους είναι παραπλανητική και δεν περιλαμβάνει τα αρχικά ΕΛΔΕ.

Μετοχικό κεφάλαιο

Οι ΕΛΔΕ επιτρέπεται να λειτουργούν μόνον με τη μορφή ανώνυμης εταιρείας, της
οποίας οι μετοχές πρέπει να είναι ονομαστικές.

Το μετοχικό κεφάλαιο, με παλαιότερο νόμο, δεν έπρεπε να είναι μικρότερο των 30
εκατ. δραχμών.

Ο νόμος άλλαξε το 1998 και αύξησε το ποσό σε 60 εκατ. δραχμές. Όταν είχε
εκπονηθεί η σχετική έρευνα της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, 254 ΕΛΔΕ έπρεπε να
αυξήσουν το μετοχικό τους κεφάλαιο σε 60 εκατ. δραχμές.

Το συνολικό μετοχικό κεφάλαιο των 273 ΕΛΔΕ ανερχόταν σε 10,3 δισ. δραχμές.

Η γεωγραφική κατανομή είχε ως εξής: στην Αττική υπήρχαν 136 ΕΛΔΕ με συνολικό
μετοχικό κεφάλαιο 5,7 δισ. δραχμές, στη Θεσσαλονίκη 31 με 1,3 δισ. δραχμές,
στη Μακεδονία 21 με 700 εκατ. δραχμές, στη Θεσσαλία 17 με 580 εκατ. δραχμές,
στη Πελοπόννησο 17 με 550 δισ. δραχμές, στα Νησιά Αιγαίου Πελάγους 13 με 415
εκατ. δραχμές, στην Κρήτη 13 με 400 εκατ. δραχμές, στη Θράκη 12 με 375 εκατ.
δραχμές, στα Επτάνησα 6 με 190,8 εκατ. δραχμές, στη Στερεά Ελλάδα 3 με 90
εκατ. δραχμές, στην Ήπειρο 2 με 60 εκατ. δραχμές και στην Εύβοια 2 με 60 εκατ. δραχμές.

Υπενθυμίζεται ότι το 1995 είχαν συσταθεί 2 νέες ΕΛΔΕ. Το 1996 συστήθηκαν άλλες
21 και το 1997 άλλες 83. Το 1998 συστήθηκαν ακόμη 152. Στις αρχές Μαΐου 1999,
ο αριθμός των ΕΛΔΕ αυξήθηκε σε 375 και σήμερα υπολογίζεται ότι αγγίζουν τις 400.

Κυρώσεις

Μέχρι τις 31.12.98 η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς είχε ανακαλέσει την άδεια
λειτουργίας μιας ΕΛΔΕ, είχε επιβάλει πρόστιμα σε τρεις ΕΛΔΕ και είχε στείλει
επιστολή αυστηρής επίπληξης σε άλλες δύο.

Στα τέλη Απριλίου 1999 η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς είχε επιβάλει κυρώσεις στη
Β.Χ. Χρηματοοικονομικές Υπηρεσίες ΑΕΛΔΕ για διενέργεια μη επιτρεπόμενων
εργασιών και για ελλιπή ενημέρωση των επενδυτών-πελατών της και στα μέσα Μαΐου
σε άλλες δύο ΕΛΔΕ: Rubicon και Synergy για μεθοδεύσεις επί των μετοχών της
εταιρείας Κεράνης Α.Ε. κατά το χρονικό διάστημα από 14.5.98 έως 10.7.98