ΔΡΟΜΟΙ

… καμιά που να βιάστηκε και που να μιλάει αγγλικά; Στο μπαρ του ξενοδοχείου
Κοντινένταλ των Σκοπίων, οι ξένοι δημοσιογράφοι προβάρουν μεταξύ τους την
ερώτηση με την οποία βασανίζουν τους πρόσφυγες που κάθε τόσο καταφτάνουν από
το Κοσσυφοπέδιο. Η συντονίστρια του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη
Συνεργασία στην Ευρώπη Μπενεντίκτ Ζιεβέ δεν κρύβει την οργή της. Κάθε ξένος
δημοσιογράφος που φτάνει εκεί, της ζητάει μονίμως ένα πράγμα: ένα θύμα βιασμού
για να του πάρει συνέντευξη.

… δημοσιογράφους, εξομολογείται η Ώντρεϊ Τζίλαν της «Γκάρντιαν» στο
περιοδικό «London Review of Books», που πηγαίνουν στα Σκόπια και την Αλβανία
με μοναδική αποστολή να βρουν ένα θύμα βιασμού. Ο Ρόμπιν Κουκ βρήκε πολλά και
μάλιστα από το γραφείο του στο Λονδίνο. Κρίμα που οι διεθνείς παρατηρητές στα
Σκόπια δεν μπορούν να επαληθεύσουν τα «σερβικά στρατόπεδα βιασμών» που «είδε»
ο Βρετανός υπουργός Εξωτερικών. Μεμονωμένα περιστατικά βιασμών και φόνων
πολιτών, ναι, αλλά τίποτα μαζικό, τίποτα συστηματικό, βεβαιώνει η Ζιεβέ.

… έκανα ένα μικρό κοριτσάκι να κλάψει, λέει η Τζίλαν. Είπα στους γονείς του
να μου δείξουν το τραύμα που είχε στον ώμο από σφαίρα. Η μικρή Μαριγκόνα
ξέσπασε σε υστερικούς λυγμούς, μόλις η μητέρα της της ανασήκωσε το μπλουζάκι.
«Νιώθω άσχημα που έκανα τη μικρή Μαριγκόνα να κλάψει», γράφει η Τζίλαν, «για
να αποδείξω πως η ιστορία της ήταν αληθινή. Μα το ίδιο νιώθουν σχεδόν όλοι οι
δημοσιογράφοι στα Σκόπια. Η ιστορία που γράφεται και προβάλλεται στο εξωτερικό
είναι διαφορετική από αυτήν που βλέπουν μπροστά τους». Ξαναθυμάται κανείς έτσι
τα λόγια του Αισχύλου, πως «το πρώτο θύμα του πολέμου είναι η αλήθεια».

… του ΝΑΤΟ πέφτει στη Σερβία από τον ουρανό, είτε είναι αυτή βόμβες είτε
προπαγάνδα. Η εικόνα έχει «χιόνια», μα όποιος θέλει και όποιος έχει ηλεκτρικό,
μπορεί να συντονιστεί στη συχνότητα του ΝΑΤΟ TV, που εκπέμπει στο κανάλι 21
από ένα αμερικανικό αεροπλάνο τύπου Ηρακλής. Όμως, η φωνή του ΝΑΤΟ δεν είναι
πειστική, ούτε η μουσική του, γράφουν οι «Τάιμς της Νέας Υόρκης». «Πώς μπορούν
να παίζουν μουσική την ώρα που μας βομβαρδίζουν;» αναρωτιέται ένας Σέρβος
φοιτητής. Απηυδισμένοι από τις βόμβες, οι Σέρβοι δεν έχουν καμιά όρεξη να
ακούσουν τα επιχειρήματα του ΝΑΤΟ. «Αυτός είναι ο σταθμός σας για ειδήσεις και
ενημέρωση», αναγγέλλει η ουρανοκατέβατη φωνή του παρουσιαστή. Οι Σέρβοι
προτιμούν να σχολιάζουν την προφορά του, τα λάθη του, προσπαθούν να καταλάβουν
αν είναι Κροάτης ή Σέρβος εμιγκρές. Όσο για το μήνυμα του Σολάνα ότι οι βόμβες
δεν έχουν στόχο τον σερβικό λαό, αυτά τα έχουν ξανακούσει. Ο παρουσιαστής λέει
πως ο Μιλόσεβιτς πρόδωσε τον λαό του με τον πόλεμο στην Κροατία και τη Βοσνία.
Μα και εδώ το ΝΑΤΟ φαίνεται να αγνοεί τη σερβική νοοτροπία. Οι περισσότεροι
Σέρβοι θεωρούν προδοσία τις συμφωνίες του Ντέιτον που τερμάτισαν εκείνο τον
πόλεμο. Έχοντας να διαλέξουν ανάμεσα στη ΝΑΤΟϊκή και την κρατική προπαγάνδα,
οι Σέρβοι προτιμούν τη δική τους. «Δεν μας αρέσει ο Μιλόσεβιτς», λέει στους
«Τάιμς» η φοιτήτρια Γελένα, «αλλά τουλάχιστον είναι δικός μας».