Η Δύση στήνει προτεκτοράτο στα Βαλκάνια

Ρυθμίσεις προτεκτοράτου θέλει να κάνει στα Βαλκάνια η Δύση, εν ονόματι της
ανασυγκρότησης της περιοχής στη μεταπολεμική περίοδο.

Στο Τσάτσακ. Ο αστυνομικός «γυρίζει» το πρόσωπο στη σκληρή πραγματικότητα…

Το σχέδιο της γερμανικής προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το «Σύμφωνο
Σταθερότητας για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη» ­ το πλήρες κείμενο έχουν στη
διάθεσή τους «ΤΑ ΝΕΑ» ­ το οποίο αναμένεται να υιοθετηθεί και επισήμως τόσο
στο επόμενο Συμβούλιο Υπουργών Εξωτερικών όσο και στη Σύνοδο Κορυφής των «15»
στην Κολωνία, εγείρει μεγάλα ερωτηματικά για το μέλλον της περιοχής.

Την ίδια στιγμή ανησυχία προκαλούν στην Αθήνα ειδικότερα κάποιες διατυπώσεις ­
ή παραλείψεις ­ του σχεδίου και το υπουργείο Εξωτερικών έχει ζητήσει από την
προεδρία να υπάρξουν οι σχετικές αλλαγές.

Βάσει του Συμφώνου, η διεθνής κοινότητα ­ και, κυρίως, η Ευρωπαϊκή Ένωση, που
θα σηκώσει και το οικονομικό βάρος της ανασυγκρότησης ­ θα παρεμβαίνει σε
όλους τους τομείς στις «προβληματικές» χώρες των Βαλκανίων: από τον τρόπο
διακυβέρνησης και τη λειτουργία των θεσμών μέχρι τα θέματα άμυνας και
ασφάλειας και την οικονομική πολιτική.

Οι ρυθμίσεις

Το Σύμφωνο προβλέπει τη συγκρότηση ενός περιφερειακού μηχανισμού («τραπέζι»)
Νοτιοανατολικής Ευρώπης, που θα υλοποιεί τους στόχους της Συμφωνίας. Θα
υπάρχει ένας ειδικός συντονιστής, τον οποίο θα διορίζει η Ευρωπαϊκή Ένωση και
θα εγκρίνεται από τον ΟΑΣΕ.

Ο περιφερειακός μηχανισμός θα είναι υπεύθυνος «για την εφαρμογή της Συμφωνίας
εντός και μεταξύ των μεμονωμένων χωρών» και θα έχει τρία τραπέζια εργασίας:
ένα για τον εκδημοκρατισμό και τα ανθρώπινα δικαιώματα, ένα για την οικονομική
ανασυγκρότηση κι ένα για θέματα ασφαλείας.

Όπως αναφέρει το κείμενο της γερμανικής προεδρίας, το πρώτο τραπέζι εργασίας
«θα επιβλέπει και θα διευθύνει διαβουλεύσεις και διαπραγματεύσεις που
λαμβάνουν χώρα» σε θέματα «εκδημοκρατισμού και ανθρωπίνων δικαιωμάτων,
περιλαμβανομένων των δικαιωμάτων προσώπων που ανήκουν σε εθνικές μειονότητες,
οικοδόμησης θεσμών των πολιτών, κράτους δικαίου, οικοδόμησης θεσμών, ικανής
διοίκησης και καλής διακυβέρνησης, ανθρωπίνων δικαιωμάτων, επιστροφής
προσφύγων και εκπατρισμένων προσώπων, ανάπτυξης κοινών κανόνων πρακτικής για
ερωτήματα που αφορούν τα σύνορα…».

Νέος θεσμός

Γίνεται έτσι φανερό πως ζητήματα που αφορούν τα εσωτερικά θέματα ή τα σύνορα
μιας χώρας γίνονται πλέον αντικείμενο ρύθμισης και απόφασης ενός νέου θεσμού,
στον οποίο μετέχουν οι ίδιες οι χώρες των Βαλκανίων, αλλά τον πρώτο λόγο έχει
η Ευρωπαϊκή Ένωση ­ επικουρούμενη βέβαια από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους
υπάρχοντες διακρατικούς θεσμούς, από τον ΟΑΣΕ μέχρι την Παγκόσμια Τράπεζα.

Επιβεβαίωση

Επιβεβαιώνοντας, μάλιστα, την πρόσφατη πολιτική της Δύσης πως τα μειονοτικά
ζητήματα και τα θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων αφορούν τη διεθνή κοινότητα και
όχι μόνο το κράτος στο οποίο υπάρχει το θέμα, το σχέδιο αναφέρει
χαρακτηριστικά:

«Επιβεβαιώνουμε επίσης ότι οι δεσμεύσεις που έχουμε αναλάβει μέσω της
συμμετοχής μας στον ΟΑΣΕ είναι θέματα άμεσου και νόμιμου ενδιαφέροντος για όλα
τα κράτη που συμμετέχουν στο Σύμφωνο Σταθερότητας και δεν ανήκουν αποκλειστικά
στις εσωτερικές υποθέσεις του ενδιαφερομένου κράτους.

Ο σεβασμός αυτών των δεσμεύσεων συνιστά ένα από τα θεμέλια της παγκόσμιας
τάξης, στην οποία σκοπεύουμε να κάνουμε μια ουσιαστική συνεισφορά».

Ποιες χώρες;

Το σχέδιο της προεδρίας δεν προσδιορίζει ποιες χώρες εννοούνται υπό τον όρο
«Νοτιοανατολική Ευρώπη» ­ γεγονός που έχει προκαλέσει κάποια δυσαρέσκεια στην
Αθήνα, καθώς δεν θέλει να δημιουργηθεί η εντύπωση πως η Ελλάδα είναι τμήμα της
«προβληματικής περιοχής».

Έχει ζητήσει, μάλιστα, να διευκρινισθεί ότι η Ελλάδα συμμετέχει στο Σύμφωνο
μόνον υπό την ιδιότητά της ως μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Διπλωματικές πηγές έλεγαν ότι στην πορεία θα διευκρινισθεί πως οι χώρες που
είναι αντικείμενο του Συμφώνου Σταθερότητας είναι τα λεγόμενα «δυτικά
Βαλκάνια» ­ δηλαδή, η Αλβανία, τα Σκόπια, η Δημοκρατία του Μαυροβουνίου, η
Βοσνία, η περιοχή του Κοσσυφοπεδίου.

Θεωρητικά, περιλαμβάνεται η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας, αλλά
διευκρινίζεται ότι θα αποτελέσει πλήρες και ισότιμο μέρος του Συμφώνου «όταν
θα έχει υλοποιήσει τους όρους της διεθνούς κοινότητας».

Διπλωματικές πηγές έλεγαν ακόμη ότι ενδέχεται να υπάρξουν «κύκλοι» χωρών ­ με
τις χώρες της κρίσης να είναι σε έναν πρώτο κύκλο, τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία
κι ενδεχομένως κάποιες άλλες να αποτελούν έναν δεύτερο κ.λπ.

Ανησυχία στην Αθήνα

Η Αθήνα ανησυχεί ακόμη για το ενδεχόμενο να ενταχθεί η Ελλάδα κατά τον τρόπο
αυτό σε ένα «υποπεριφερειακό σύμφωνο ασφαλείας» και να της επιβληθούν κανόνες
κοινοί με τη Βουλγαρία, για παράδειγμα, σε ζητήματα όπως ο περιορισμός των
εξοπλισμών ­ αλλά οι οποίοι κανόνες θα αφήνουν απέξω την Τουρκία.

Πηγές του υπουργείου Εξωτερικών έλεγαν πως έχει υπερτονισθεί η οικονομική
παράμετρος του Συμφώνου ­ ενώ, στην πραγματικότητα, πρόκειται κυρίως για τη
δημιουργία ενός πολιτικού συστήματος με στόχο τη συνολική και μακροπρόθεσμη
ρύθμιση των προβλημάτων των Βαλκανίων.