Τα τρία δώρα από τη μείωση των επιτοκίων του ευρώ

Θετικές εξελίξεις στα μέτωπα του πληθωρισμού, των επιτοκίων, της ανάπτυξης και
του δημοσίου χρέους προβλέπει ο υφυπουργός Οικονομικών κ. Νίκος
Χριστοδουλάκης. Τις αποδίδει στη μείωση των επιτοκίων του ευρώ, αλλά και στη
διεύρυνση του προγράμματος ιδιωτικοποιήσεων του 1999

Ευεργετική επίδραση στην προσπάθεια σύγκλισης της ελληνικής με τις ευρωπαϊκές
οικονομίες υποστηρίζει ο υφυπουργός Οικονομικών κ. Ν. Χριστοδουλάκης ότι θα
ασκήσει η πρόσφατη απόφαση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας να μειώσει τα
επιτόκια του ευρώ από 3% σε 2,5%.

Όπως εξηγεί στη συνέντευξή του στην «Οικονομία» ο κ. Χριστοδουλάκης, η
ελληνική οικονομία θα επηρεασθεί θετικά με τρεις τρόπους. Πρώτον, θα μειωθεί
το επιτόκιο των ομολόγων, τα οποία γίνονται πιο ελκυστικά, με αποτέλεσμα να
αυξάνεται η τιμή τους. Δεύτερον, θα ενισχυθεί ο ρυθμός ανάπτυξης της ελληνικής
οικονομίας, λόγω της αύξησης του ΑΕΠ στις ευρωπαϊκές οικονομίες. Τρίτον, θα
κατέβει ο «πήχυς» για την εκπλήρωση του κριτηρίου του πληθωρισμού, αφού η
τόνωση της ευρωπαϊκής ανάπτυξης αναμένεται να οδηγήσει σε ελαφρά αύξηση του
πληθωρισμού στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ο κ. Χριστοδουλάκης υποστηρίζει ότι η κίνηση αυτή της ΕΚΤ αποτελεί γενικότερα
για την Ευρώπη μια ιδιαιτέρως θετική εξέλιξη. «Εκτός από τις άμεσες
οικονομικές πλευρές», λέει, «εκφράζει μια ανταπόκριση της Τράπεζας στο
πολιτικό αίτημα για την τόνωση της ανάπτυξης. Είναι ένα καλό σημάδι γιατί
δείχνει ότι οι κεντρικές τράπεζες, αφού διήλθαν με επιτυχία τις “εξετάσεις”
για την αντιπληθωριστική πολιτική, περνούν τώρα και τις “εξετάσεις” για την
τόνωση της αναπτυξιακής κατεύθυνσης».Όπως ο ίδιος σημειώνει, «ένας από τους
βασικούς λόγους της ορμής του δολαρίου είναι η αντανάκλαση της ορμής της
αμερικανικής οικονομίας». Έτσι, αν η Ευρώπη θέλει ένα ισχυρό ευρώ, πρέπει να
προσέξει ιδιαιτέρως το θέμα αυτό και «να μην επιτρέψει με κανένα τρόπο να
έχουμε φαινόμενα ύφεσης». Όμως, ο υφυπουργός Οικονομικών συνδέει την τύχη του
εγχειρήματος της νομισματικής ενοποίησης της Ευρώπης και με την πολιτική
παρουσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ιδίως στο θέμα της κρίσης του Κοσσυφοπεδίου.
«Η Ευρώπη», υποστηρίζει, «πρέπει σύντομα να παρέμβει και να σταματήσει αυτή
την παράλογη σύγκρουση, η οποία θα επηρεάσει ­ αν συνεχισθεί ­ την ίδια τη
φυσιογνωμία της. Η ευρωπαϊκή ευημερία αποτελεί ένα σύνθετο οικοδόμημα, το
οποίο το συνέχει σε μεγάλο βαθμό μια αίσθηση ιστορικότητας. Ο Β’ Παγκόσμιος
Πόλεμος κληροδότησε πολύτιμα διδάγματα στις ευρωπαϊκές χώρες. Η Ευρώπη δεν θα
αντέξει μια παρατεταμένη σύγκρουση στο έδαφός της. Αργά ή γρήγορα θα πρέπει να
αντιδράσει. Για να είναι ισχυρή η οικονομική ένωση πρέπει να αρχίσει να αποκτά
και χαρακτηριστικά πολιτικής ένωσης».

Το δημόσιο χρέος

Εκτός από τον πληθωρισμό και τα επιτόκια των μακροχρόνιων τίτλων, τα οποία θα
δεχθούν την ευεργετική επίδραση της μείωσης των επιτοκίων του ευρώ, στους
δείκτες της σύγκλισης περιλαμβάνεται, βεβαίως, και το δημόσιο χρέος, για το
οποίο ο κ. Χριστοδουλάκης είναι άμεσα υπεύθυνος. Γι’ αυτό το μέγεθος, όπως
λέει, οι προοπτικές είναι τώρα καλύτερες απ’ ό,τι ήταν όταν καταρτίσθηκε ο
προϋπολογισμός. Συγκεκριμένα, τώρα ο υφυπουργός Οικονομικών προβλέπει ότι το
δημόσιο χρέος θα περιορισθεί στο 105% του ΑΕΠ το 1999, από 106% του ΑΕΠ το
1998 και από 105,5% που προέβλεπε ο προϋπολογισμός. Η κατά 0,5 ποσοστιαίας
μονάδας μείωση οφείλεται κατά τον κ. Χριστοδουλάκη:

1. Στη μεγαλύτερη από την προβλεπόμενη πρόσοδο από τις
ιδιωτικοποιήσεις. Τα καθαρά έσοδα του Δημοσίου (μετά την ικανοποίηση των
κατόχων προμετόχων) προβλέπεται να ανέλθουν σε 500 δισ. δρχ. περίπου, έναντι
αρχικών προβλέψεων για 300 δισ. δρχ. περίπου. Αυτό οφείλεται στην αύξηση τού
προς μετοχοποίηση πακέτου του ΟΤΕ και της Εθνικής, στη μετάθεση της πώλησης
των ΚΑΕ από το 1998 στο 1999 και στις καλές προοπτικές μετοχοποίησης άλλων
εταιρειών, όπως οι εταιρείες υδάτων και τα λιμάνια.

2. Στην αναμενόμενη θετική εξέλιξη των συναλλαγματικών ισοτιμιών και
κυρίως του γιεν, το οποίο ανατιμήθηκε σημαντικά τον περασμένο Δεκέμβριο, με
αποτέλεσμα να επιβαρύνει τη δραχμική έκφραση του εξωτερικού χρέους κατά 1% του
ΑΕΠ περίπου. Παρά τη βελτίωση αυτή, ο υφυπουργός Οικονομικών επισημαίνει ότι
«η πολιτική αποκλιμάκωσης του δημοσίου χρέους πρέπει να παραμείνει κεντρική
επιλογή της οικονομικής πολιτικής τα επόμενα χρόνια». Κι αυτό γιατί, όπως
εξηγεί, το μέγεθος του δημοσίου χρέους εξακολουθεί να είναι υψηλότερο κατά 30
ποσοστιαίες μονάδες από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Για τις δαπάνες

Ανάλογες επισημάνσεις κάνει ο υφυπουργός Οικονομικών και για την εξέλιξη των
δαπανών, λέγοντας ότι «παρά την ικανοποιητική εξέλιξη του πρώτου τριμήνου του
έτους, δεν πρέπει να εφησυχάζουμε». Όσα κερδίσαμε, υποστηρίζει, στο μέτωπο του
πληθωρισμού, του χρέους, των επιτοκίων, τα οφείλουμε στη μείωση του
δημοσιονομικού ελλείμματος. Γι’ αυτό και δεν πρέπει «να πριονίσουμε το δέντρο»
στο οποίο στηρίχθηκαν όλες αυτές οι θετικές εξελίξεις.

Για τη συγκράτηση των δαπανών, ο κ. Χριστοδουλάκης υποστηρίζει ότι τα
περιθώρια είναι τεράστια. Στην πραγματικότητα, λέει, δεν υπάρχει σχεδόν καμία
κατηγορία δαπανών που να μην επιδέχεται περαιτέρω συγκράτηση. Πρέπει, όμως, να
εξετασθούν μία προς μία αυτές οι δαπάνες και να διαπιστωθεί ποιες χρειάζονται
και ποιες όχι. Η σχετική προσπάθεια, όμως, όπως λέει ο κ. Χριστοδουλάκης,
μόλις έχει ξεκινήσει.

Σε ό,τι αφορά, εξάλλου, την εξυπηρέτηση του δημοσίου χρέους, ο κ.
Χριστοδουλάκης λέει ότι ο δανεισμός έχει πλέον ομαλοποιηθεί, ενώ παράλληλα
«έχει δημιουργηθεί μια βεντάλια επενδυτικών προϊόντων», που καλύπτουν τις
ανάγκες όλων σχεδόν των κατηγοριών επενδυτών. Η «βεντάλια» αυτή θα
συμπληρωθεί, όπως δηλώνει στην «Οικονομία», με την έκδοση τριετών
αποταμιευτικών ομολόγων (που θα είναι αφορολόγητα, στο πρότυπο των διετών) και
εικοσαετών ομολόγων (στο πρότυπο των 15ετών), πριν από το τέλος του πρώτου
εξαμήνου. Προϋπόθεση γι’ αυτές τις εκδόσεις είναι να έχει πέσει σημαντικά ο
πληθωρισμός, στο επίπεδο του 2%.

«Νέα εποχή»

Ο υφυπουργός Οικονομικών πιστεύει, όπως λέει, ότι πέρα από τις επιμέρους αυτές
εξελίξεις στα μακροοικονομικά μεγέθη, μπορεί να διακρίνει κανείς «τα
χαρακτηριστικά μιας νέας εποχής για την ελληνική οικονομία». «Με τις
προσπάθειες που ξεκίνησαν τα τελευταία χρόνια», λέει, «όχι μόνο βελτιώθηκαν τα
μακροοικονομικά μεγέθη, αλλά μπήκαμε σε έναν νέο κύκλο, με νέα ποιοτικά
χαρακτηριστικά. Πρώτον, αποσοβήθηκε η απειλή της κατάρρευσης της οικονομίας.
Δεύτερον, υπάρχει πλέον επαρκής χρηματοδότηση για έργα υποδομών σε έναν
ορίζοντα δεκαετίας, που δεν υπήρξε ούτε με το σχέδιο Μάρσαλ. Τρίτον, οι
βελτιώσεις στα μακροοικονομικά μεγέθη διαμόρφωσαν νέους όρους στην αγορά
χρήματος και κεφαλαίων. Η κάθε οικονομική μονάδα, είτε αυτή είναι επιχείρηση,
είτε οικογένεια, έχει πλέον τη δυνατότητα να συνάψει δάνειο, γνωρίζοντας ότι
θα μπορέσει να το ξεπληρώσει με άνεση. Αυτό έχει επιμηκύνει τον ορίζοντα
σχεδιασμού και αποφάσεων των οικονομικών μονάδων».

«Όλα αυτά», συνεχίζει ο κ. Χριστοδουλάκης, «αποτελούν τα χαρακτηριστικά μιας
νέας εποχής. Μπορούμε πλέον να μιλάμε για μια “οικονομία της συμμετοχής” στις
ευκαιρίες που δημιουργούν οι νέες βελτιωμένες συνθήκες».

Ο ίδιος δεν αρνείται ότι αυτή τη δυνατότητα συμμετοχής δεν την έχουν όλες οι
ομάδες πληθυσμού. Οι άνεργοι, οι χαμηλοσυνταξιούχοι και ορισμένες κατηγορίες
αγροτών βρίσκονται σε μειονεκτική θέση, αναγνωρίζει. Αλλά, όπως υποστηρίζει,
οι συνθήκες που έχουν διαμορφωθεί δίνουν μεγαλύτερη ευχέρεια στο κράτος να
σχεδιάζει πολιτικές και γι’ αυτές τις κατηγορίες του πληθυσμού «στις οποίες
δεν προσφέρονται δυνατότητες μιας άμεσης συμμετοχής στις ευκαιρίες της νέας εποχής».

Ο Νίκος Μ. Χριστοδουλάκης είναι καθηγητής στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών
και από τον Σεπτέμβριο του 1996 υφυπουργός Οικονομικών.

Γεννήθηκε το 1952 στην Κρήτη και σπούδασε αρχικά στο Εθνικό Μετσόβιο
Πολυτεχνείο. Ως φοιτητής έλαβε ενεργό μέρος στο αντιδικτατορικό κίνημα και στη
μεταπολίτευση υπήρξε στέλεχος της ανανεωτικής Αριστεράς. Μετά το 1980 συνέχισε
τις σπουδές του στο Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ, από το οποίο έλαβε διδακτορικό
δίπλωμα. Στη συνέχεια εργάστηκε ως ερευνητής στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο της
Φλωρεντίας, στο Ινστιτούτο Tinbergen του Άμστερνταμ και στο London Business
School. Την τριετία 1992-95 είχε εκλεγεί αντιπρύτανης στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο.

Την περίοδο 1993-96 διετέλεσε γενικός γραμματέας Έρευνας και Τεχνολογίας
και μέχρι τις εκλογές του 1996 υπήρξε οικονομικός σύμβουλος του Πρωθυπουργού
Κ. Σημίτη.

Πρόσφατα κυκλοφόρησε το βιβλίο του «Το νέο τοπίο της ανάπτυξης», από τις
Εκδόσεις Καστανιώτη.