Στο τραπέζι του ECOFIN η απασχόληση

Αύξηση των επενδυτικών δαπανών των κρατικών προϋπολογισμών για την τόνωση της
απασχόλησης προτείνει στο σημερινό άτυπο ECOFIN η γερμανική προεδρία. Αλλά η
Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει διαφορετική άποψη, προκρίνοντας μέτρα για την
απελευθέρωση της αγοράς εργασίας

Μπορεί να έφυγε ο «κόκκινος Όσκαρ» από την ηγεσία του, αλλά το γερμανικό
υπουργείο Οικονομικών εξακολουθεί να βλέπει με καλό μάτι μια κάποια δόση
επεκτατικής δημοσιονομικής πολιτικής και να ενοχλεί έτσι τους μονεταριστές των
κεντρικών τραπεζών, που θέλουν να δουν τα δημοσιονομικά ελλείμματα να
μηδενίζονται, αν όχι να μετατρέπονται σε πλεονάσματα.

Η διαφορά απόψεων των δύο πλευρών αναμένεται να εκφρασθεί ­ καθαρά ή έμμεσα ­
κατά τη συζήτηση σήμερα στο άτυπο Συμβούλιο των Υπουργών Οικονομίας, στη
Δρέσδη, του λεγόμενου Ευρωπαϊκού Συμφώνου Απασχόλησης. Ενός Συμφώνου που δεν
είναι άλλο από ένα πλαίσιο ευρωπαϊκής συνεργασίας για την αντιμετώπιση του
μεγαλύτερου προβλήματος της Ε.Ε.: της ανεργίας.

Μετά το Σύμφωνο Σταθερότητας, το οποίο επιβάλλει ένα σφιχτό δημοσιονομικό
πλαίσιο για τις χώρες της ζώνης ευρώ, το Σύμφωνο Απασχόλησης έρχεται να
εξισορροπήσει κάπως τα πράγματα, περνώντας το μήνυμα ότι η Ευρώπη δεν
ενδιαφέρεται μόνο για την ευημερία των μακροοικονομικών της δεικτών αλλά και
των πολιτών της και ιδιαίτερα των 18 εκατομμυρίων ανέργων της.

Το πώς θα εκφρασθεί αυτό το ενδιαφέρον, θα το αποφασίσουν οι 15 ηγέτες στο
Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κολωνίας, τον Ιούνιο, αλλά εν τω μεταξύ οι υπουργοί
Οικονομίας πρέπει να προετοιμάσουν το έδαφος, ξεκινώντας από σήμερα.

Το γερμανικό υπουργείο Οικονομικών, κάνοντας το καθήκον του ως προεδρεύουσα
αρχή των «15» αυτό το εξάμηνο, ετοίμασε ένα κείμενο με τις προτάσεις του για
το θέμα. Αυτό το κείμενο θα συζητηθεί στο σημερινό άτυπο Συμβούλιο, στο οποίο
θα συμμετέχουν και οι κεντρικοί τραπεζίτες και φυσικά ο πρόεδρος της
Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας κ. Βιμ Ντούιζενμπεργκ. Κρίνοντας από το
περιεχόμενο του κειμένου όμως, οικονομικοί παρατηρητές εκτιμούσαν ότι ο
τελευταίος ­ αλλά και πολλοί άλλοι από τους συμμετέχοντες ­ δεν θα είναι
ιδιαιτέρως ευτυχείς.

Σε τρεις τομείς

Το Σύμφωνο Απασχόλησης θα βασίζεται σε τρεις τομείς πολιτικής:

1 Τη μακροοικονομική πολιτική

2 Την πολιτική απασχόλησης (αγορά εργασίας, κοινωνική ασφάλιση και κατάρτιση)

3 Τη διαρθρωτική πολιτική (απελευθέρωση αγορών, ιδιωτικοποιήσεις κ.ά.).
Ο συνδυασμός μέτρων στους τρεις αυτούς τομείς, υποστηρίζεται, μπορεί να φέρει
το επιθυμητό αποτέλεσμα για την αύξηση της απασχόλησης.Η γερμανική προεδρία,
όμως, αποδίδει ιδιαίτερη έμφαση στο κείμενό της προς τη μακροοικονομική
πολιτική, υποβαθμίζοντας κατά κάποιον τρόπο την πολιτική απασχόλησης, στο
πλαίσιο της οποίας εντάσσεται η επιθυμητή από τους κεντρικούς τραπεζίτες ­ και
όχι μόνον αυτούς ­ απελευθέρωση της αγοράς εργασίας.

Ένα μείγμα πολιτικής

Χωρίς να τολμά, βεβαίως, να αμφισβητήσει τον θεμελιώδη στόχο της ΟΝΕ, που
είναι η σταθερότητα των τιμών, το κείμενο τονίζει ότι πρέπει να εφαρμοσθεί ένα
μείγμα μακροοικονομικής πολιτικής, το οποίο θα περιλαμβάνει:

1 Μία δημοσιονομική πολιτική, στο πλαίσιο της οποίας θα «αναδιαρθρωθούν
οι κρατικοί προϋπολογισμοί εις όφελος των επενδύσεων και της δημιουργίας
θέσεων εργασίας». Κάτι που σημαίνει, ασφαλώς, αύξηση των σχετικών δαπανών.

2 Μία νομισματική πολιτική, η οποία θα «υποστηρίζει τη γενική
οικονομική πολιτική στην Κοινότητα, έτσι ώστε να συμβάλλει μεταξύ άλλων στη
σταθερή αντιπληθωριστική ανάπτυξη και στην επίτευξη ενός υψηλού επιπέδου
απασχόλησης». Καλείται δηλαδή, έστω και εμμέσως, η Κεντρική Τράπεζα να
συμβάλει και αυτή στην αύξηση της απασχόλησης, η οποία βρίσκεται τυπικώς εκτός
των πλαισίων αρμοδιότητάς της. Ειναι χαρακτηριστικό ότι εξηγώντας την πρόσφατη
απόφασή της για τη μείωση του επιτοκίου του ευρώ, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα
δεν αναφέρθηκε καθόλου στον στόχο της ανάπτυξης, λέγοντας ότι υπαγορεύθηκε από
αμιγώς νομισματικές εξελίξεις. Το θέμα της ανάπτυξης, κατά τους κεντρικούς
τραπεζίτες, είναι αποκλειστικής αρμοδιότητας των κυβερνήσεων και όχι των
νομισματικών αρχών.

3 Μία εισοδηματική πολιτική, η οποία θα προβλέπει «αυξήσεις συμβατές με
τον στόχο της αύξησης της απασχόλησης και προσανατολισμένες στη μεσοπρόθεσμη
αύξηση της παραγωγικότητας». Με άλλα λόγια, μία συγκρατημένη εισοδηματική πολιτική.

Πρόταση για διάλογο

Για να προωθηθεί αυτό το μείγμα πολιτικής, η γερμανική προεδρία σημειώνει ότι
πρέπει να ξεκινήσει διάλογος μεταξύ των κοινωνικών εταίρων, των δημοσιονομικών
και των νομισματικών αρχών.

Ο διάλογος αυτός, κατά τη γερμανική πρόταση, μπορεί να διεξάγεται σε ειδικές
συναντήσεις, στο περιθώριο των άτυπων Συμβουλίων Υπουργών Οικονομίας, δύο
φορές τον χρόνο. Επιπλέον, προσθέτει, ο διάλογος πρέπει να βασίζεται σε
συγκεκριμένα στατιστικά στοιχεία και αναλύσεις, προερχόμενα από έναν
ανεξάρτητο φορέα, ο οποίος θα μπορούσε να υποστηριχθεί από την Ευρωπαϊκή
Στατιστική Υπηρεσία, την Eurostat.

Είναι προφανές ότι με το αναλυτικό αυτό πλαίσιο και τις νέες διαδικασίες που
προτείνει, το γερμανικό υπουργείο Οικονομικών αναδεικνύει τον συντονισμό της
μακροοικονομικής πολιτικής σε θέμα πρώτης προτεραιότητας για την τόνωση της
απασχόλησης. Αυτό δεν σημαίνει ότι παραγνωρίζει εντελώς τους άλλους δύο
«πυλώνες» του Συμφώνου Απασχόλησης, τη διαρθρωτική πολιτική και την πολιτική
απασχόλησης.

Αλλά οι σχετικές αναφορές στο κείμενό του αποφεύγουν τις αιχμές και δεν
εισάγουν νεωτερισμούς, όπως γίνεται με τη μακροοικονομική πολιτική.

Το κείμενο

Τα σχετικά κεφάλαια αναφέρουν, συγκεκριμένα, τα εξής:

* Πολιτική Απασχόλησης. Πρέπει να επεκταθεί η διά βίου κατάρτιση και να
ληφθούν ειδικά μέτρα για την ανεργία των νέων, η οποία ανέρχεται στο 20%
σήμερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Συγκεκριμένα, το κείμενο της γερμανικής προεδρίας
προτείνει να προσφέρεται σε όλους τους νέους αμέσως μετά το σχολείο μια
ευκαιρία επαγγελματικής κατάρτισης. Σε ό,τι αφορά το επίμαχο θέμα των εισφορών
κοινωνικής ασφάλισης, το κείμενο περιορίζεται να αναφέρει ότι πρέπει να
εξετασθεί η επίπτωσή τους στους χαμηλόμισθους και τους ανειδίκευτους
εργαζόμενους. Δεν θέτει, δηλαδή, ευθέως θέμα μείωσής τους, όπως έχει συζητηθεί
ευρέως στο παρελθόν.

Επίσης, σε ό,τι αφορά το άλλο επίμαχο θέμα της οργάνωσης του χρόνου εργασίας
(βλ. 35ωρο), το κείμενο σημειώνει απλώς ότι πρέπει να εξετασθεί μεταξύ των
κοινωνικών εταίρων. «Για να βελτιωθούν οι τάσεις απασχόλησης στην Ευρώπη»,
αναφέρει η γερμανική προεδρία, «είναι σημαντικό να διασφαλισθεί μια αρμονική
σχέση μεταξύ της ανταγωνιστικότητας, της ευελιξίας της αγοράς εργασίας και της
κοινωνικής προστασίας των εργαζομένων». Είναι σίγουρο ότι ορισμένοι υπουργοί
και πολλοί κεντρικοί τραπεζίτες στη σημερινή συζήτηση θα προτιμούσαν να
δίνεται η έμφαση στην ευελιξία της αγοράς εργασίας.

* Διαρθρωτική πολιτική. Η απελευθέρωση και η ομαλή λειτουργία των αγορών
προϊόντων, υπηρεσιών και κεφαλαίων εντάσσονται στο πλαίσιο αυτής της
πολιτικής. Μάλιστα, ήδη τα κράτη-μέλη έχουν αρχίσει να υποβάλουν εκθέσεις για
τα μέτρα που λαμβάνουν προς αυτή την κατεύθυνση. Η ελληνική έκθεση αναφερόταν,
μεταξύ άλλων, στο πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων και στην κατάργηση των κρατικών
μονοπωλίων στους τομείς της ενέργειας και των τηλεπικοινωνιών. Τα στοιχεία που
αναδεικνύει το κείμενο της γερμανικής προεδρίας σε σχέση με τη συγκεκριμένη
πολιτική, είναι η ανάληψη μιας ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας για την αξιοποίηση των
ευκαιριών απασχόλησης που προσφέρει η κοινωνία των πληροφοριών και η προώθηση
των διευρωπαϊκών δικτύων μεταφορών.

Το Συμβούλιο της Κολωνίας τον Ιούνιο δεν θα είναι, πάντως, το πρώτο που θα
επιχειρήσει να δώσει μια απάντηση στο πρόβλημα της ανεργίας.

Πολλές φορές στο παρελθόν οι ηγέτες των «15» έφεραν σχετικά θέματα στο
τραπέζι των διαπραγματεύσεων, αλλά χωρίς πολύ μεγάλη επιτυχία. Ό, τι και εάν
έχει γίνει, όποια μέτρα και εάν έχουν ληφθεί, η ανεργία στην Ευρωπαϊκή Ένωση
κινείται σταθερά τα τελευταία χρόνια στο επίπεδο του 10%. Για κάθε νέα θέση
που δημιουργείται φαίνεται ότι υπάρχει και κάποια που χάνεται στη Γηραιά
Ήπειρο. Και ακόμα αναζητά τη συνταγή για το πρόβλημά της.