Έξαρση των κρουσμάτων ερυθράς

Ανήσυχες είναι οι υγειονομικές υπηρεσίες της χώρας μας εξαιτίας της έξαρσης
κρουσμάτων της ερυθράς και ιδιαίτερα ­ που είναι και το ανησυχητικό ­ σε
εγκύους, από τις αρχές αυτού του χρόνου μέχρι και σήμερα. Και παρ’ όλο που
όλοι οι αρμόδιοι αρνούνται να δεχτούν τον όρο «επιδημία», παραδέχονται ότι
είναι υπαρκτός ο φόβος επανάληψης της μεγάλης επιδημίας του 1993, αποτέλεσμα
της οποίας ήταν η γέννηση 25 παιδιών με συγγενή ερυθρά.

Ας σημειωθεί ότι ένας μεγάλος αριθμός κρουσμάτων δεν δηλώνεται, με αποτέλεσμα
να μην έχουν οι αρμόδιες υπηρεσίες μια αξιόπιστη εκτίμηση της πραγματικής
κατάστασης, που ενδεχομένως είναι πιο ανησυχητική από αυτήν που εμφανίζουν τα
επίσημα στοιχεία.

Η ερυθρά είναι, συνήθως, μια ελαφριά αρρώστια που παλιότερα την περνούσαν όλα
τα παιδάκια ­ οι γονείς μάλιστα επιδίωκαν να κολλήσει το παιδί τους και γι’
αυτό το έφερναν σε επαφή με το άρρωστο από ερυθρά (ή ιλαρά) παιδί. Μπορεί,
όμως, να έχει σοβαρές επιπλοκές στους ενήλικους, ιδιαίτερα τις εγκύους, που αν
κολλήσουν διατρέχουν τον κίνδυνο να γεννήσουν ένα παιδί με συγγενή ερυθρά, που
συνεπάγεται σοβαρές ανωμαλίες, οι οποίες μπορεί να αρχίζουν από την κώφωση και
να φθάνουν στη διανοητική καθυστέρηση ή τις βαριές καρδιοπάθειες. Καμιά φορά,
λένε οι ειδικοί, είναι τόσο ελαφρά η νόσος ώστε να μην το καταλάβει κάποιος
ότι έχει κολλήσει κι αυτό μπορεί να γίνει επικίνδυνο.

Το πρόβλημα της αύξησης των κρουσμάτων σε εγκύους εντοπίστηκε κατ’ αρχήν στο
Ινστιτούτο Παστέρ, στο πλαίσιο του προγεννητικού ελέγχου εγκύων γυναικών, ενώ
και το Εθνικό Κέντρο Επιδημιολογικής Παρακολούθησης και Παρέμβασης (ΕΚΕΠΑΠ)
είχε καταγράψει έξαρση κρουσμάτων στους περισσότερους νομούς της χώρας, όπως
αναφέρεται σε σχετικό έγγραφο και στον Στρατό είχαν καταγραφεί, τους
τελευταίους δύο μήνες του ’98, περισσότερα από 300 κρούσματα. Τα μηνύματα από
τις αρμόδιες υπηρεσίες έφθασαν στη Γενική Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας που
ανέλαβε να κινητοποιήσει άμεσα τους απαραίτητους μηχανισμούς.

«Δεν θα έλεγα ότι έχουμε επιδημία», δήλωσε στα «ΝΕΑ» ο γενικός διευθυντής
Δημόσιας Υγείας κ. Γ. Παπουτσάκης, αλλά πράγματι υπάρχει μια έξαρση που την
παρακολουθούμε, για να δούμε πώς θα εξελιχθεί». Ο κ. Παπουτσάκης έχει ζητήσει
εγγράφως από όλες τις αρμόδιες υπηρεσίες να παρακολουθούν επισταμένως την
κατάσταση και να ενημερώνουν το υπουργείο Υγείας.

Σε έγγραφο, άλλωστε, προς το υπουργείο Υγείας ο υπεύθυνος του ΕΚΕΠΑΠ κ. Χ.
Χατζηχριστοδούλου αναφέρει, επίσης, την έξαρση κρουσμάτων ερυθράς και
προειδοποιεί για την πιθανότητα αντίστοιχης έξαρσης της ιλαράς το 2000,
αποδίδοντάς τη στους εξής λόγους:

1 Χαμηλό ποσοστό εμβολιαστικής κάλυψης του παιδικού πληθυσμού όσον
αφορά την πρώτη δόση του τριπλού εμβολίου (MMR) και πολύ περισσότερο τη
δεύτερη. Ας σημειωθεί ότι υπάρχουν μελέτες από ορισμένες περιοχές που
κατεβάζουν το ποσοστό της εμβολιαστικής κάλυψης σε… 40%.

2 Η ύπαρξη ειδικών πληθυσμικών ομάδων (Τσιγγάνοι, μετανάστες κ.λπ.) οι
οποίες παραμένουν ανεμβολίαστες.

3 Η δεύτερη δόση του εμβολίου γίνεται στην ηλικία των 12 χρόνων με
αποτέλεσμα να αθροίζονται τα επίνοσα παιδιά και να αυξάνεται ο κίνδυνος
έξαρσης των κρουσμάτων.

«Είναι ανεπίτρεπτο να έχουμε τέτοια φαινόμενα στην εποχή μας, δεκαπέντε χρόνια
μετά την έναρξη του προγράμματος εμβολιασμών», τονίζει η παιδίατρος κ. Ελένη
Βαλάσση – Αδάμ, η οποία εδώ και χρόνια αγωνίζεται ώστε να οργανωθεί σωστά η
εμβολιαστική κάλυψη των παιδιών. Η κ. Αδάμ συμβουλεύει όλους τους ενήλικους να
εμβολιαστούν, ακόμη και αν… νομίζουν ότι έχουν ανοσία. Προσοχή ιδιαίτερη
απαιτείται μόνο για τις γυναίκες που είναι ή επιδιώκουν να μείνουν έγκυες αφού
το εμβόλιο αντενδείκνυται πλήρως. Μια γυναίκα που εμβολιάζεται δεν πρέπει να
μείνει έγκυος τους επόμενους τρεις μήνες, τονίζει.

Πάντως, η Επιτροπή Εμβολιασμών η οποία συνεδρίασε πριν από λίγες μέρες
αποφάσισε, όπως μας δήλωσε ο πρόεδρός της καθηγητής Κ. Μοίρας, να κατεβάσει
τον χρόνο του αναμνηστικού εμβολιασμού για την ερυθρά στα έξι χρόνια αντί για
τα 12 που ισχύει σήμερα. «Το εμβόλιο κατά της ερυθράς παρέχεται δωρεάν από το
κράτος αλλά και ιδιωτικά κοστίζει μόνο 300 δρχ., λέει ο κ. Μοίρας. Είναι
ανόητο, λοιπόν, να μην εμβολιάζονται όλοι αφήνοντας τον εαυτό τους έκθετο σ’
έναν πολύ μεγάλο κίνδυνο όταν μπορούν να τον αποφύγουν εύκολα»

Ανεπαρκώς εμβολιασμένες είναι οι σημερινές γενιές των εφήβων της Ελλάδας ­ και
αυτό παρά τις τεράστιες προσπάθειες που έχουν γίνει τις τελευταίες δεκαετίες.
Στη διαπίστωση αυτή καταλήγει πολύ σημαντική έρευνα που πραγματοποιήθηκε από
τη Διεύθυνση Κοινωνικής Παιδιατρικής του Ινστιτούτου Υγείας του Παιδιού και
είναι η πρώτη που γίνεται στη χώρα μας σε αντιπροσωπευτικό δείγμα παιδιών από
όλη τη χώρα.

Η μελέτη, που είχε πανελλαδική εμβέλεια, έγινε σε αντιπροσωπευτικό δείγμα
παιδιών Α’ Δημοτικού και Γ’ Γυμνασίου από όλη την Ελλάδα. Η μέση ηλικία των
παιδιών ήταν 6,5 ετών για την Α’ Δημοτικού και 14,5 ετών για την Γ’ Γυμνασίου.
Πρόκειται, δηλαδή, για τις γενιές των παιδιών που γεννήθηκαν το 1990-91 και το
1982-83 αντιστοίχως.

Ας σημειωθεί ότι, όπως αναφέρουν οι ερευνητές Τάκης Παναγιωτόπουλος και Ελένη
Βαλάσση – Αδάμ, στο σύνολο των παιδιών της Ελλάδας το 9,2% των παιδιών της Α’
Δημοτικού και το 2,5% των παιδιών της Γ’ Γυμνασίου βρέθηκε ότι ανήκουν σε
κάποια μειονοτική ομάδα.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, η εικόνα προφύλαξης του παιδικού και
εφηβικού πληθυσμού της χώρας μας απέναντι σε νοσήματα, που χάρη στα εμβόλια
έχουν στις προηγμένες χώρες σχεδόν εξοστρακιστεί, διαγράφεται ως εξής:

Οι εμβολιασμοί

Διφθερίτιδα, τέτανος, πολιομυελίτιδα: Το ποσοστό κάλυψης με 3-4 δόσεις είναι
πολύ υψηλό και φτάνει το 96-99% και για τις δύο ηλικιακές ομάδες. Υπάρχει,
όμως, μεγάλη καθυστέρηση για την επίτευξη αυτού του στόχου, ιδιαίτερα για την πολιομυελίτιδα.

Έτσι, και για τα τρία νοσήματα, το 15% των παιδιών της γενιάς του ’90-’91 δεν
είχαν εμβολιαστεί με τρεις δόσεις έως τον πρώτο χρόνο της ζωής τους και το
25-30% δεν είχε πάρει τις τέσσερις δόσεις έως τα δύο χρόνια.

Κοκκύτης: Η τελική κάλυψη από κοκκύτη των παιδιών που γεννήθηκαν το ’90-’91
είναι ακόμα μικρότερη από ό,τι οι τρεις προηγούμενες ασθένειες, αλλά σημαντικά
υψηλότερη από ό,τι αυτή των παιδιών που γεννήθηκαν μία δεκαετία περίπου πιο πριν.

Ιλαρά, Ερυθρά, Παρωτίτιδα: Ένα μεγάλο μέρος των παιδιών της Α’ Δημοτικού (90%)
και λίγο μικρότερο της Γ’ Γυμνασίου (86%) έχει κάνει την πρώτη δόση του
εμβολίου για την ιλαρά στο οποίο, όπως φαίνεται, γιατροί και γονείς δίνουν
μεγάλη σημασία. Ενώ για την ερυθρά βρέθηκε εμβολιασμένο το 90% των παιδιών που
γεννήθηκε το ’90-’91 και μόνο το 70% των παιδιών που γεννήθηκαν το ’82-’83,
ενώ για την παρωτίτιδα το ποσοστό ήταν λίγο υψηλότερο.

Παρατηρείται, όμως, μία εντυπωσιακά μεγάλη καθυστέρηση της διενέργειας της
δεύτερης δόσης των εμβολίων αυτών στα παιδιά που είχαν γεννηθεί το ’90-’91,
που φτάνει το 20-25%, και παρά το γεγονός ότι έχουμε μια μεγάλη αύξηση του
ποσοστού σε σχέση με την προηγούμενη γενιά παιδιών. Με αυτήν ακριβώς την
προηγούμενη γενιά, τα παιδιά που είναι γεννημένα το ’82-’83 και είναι σήμερα
17-18 ετών, υπάρχει σοβαρό πρόβλημα κάλυψης απέναντι στα νοσήματα αυτά, αφού
μόνο το 37% έχει κάνει τη δεύτερη δόση του εμβολίου κατά της ιλαράς, μόνο το
19% κατά της ερυθράς και μόνο το 24% κατά της παρωτίτιδας.

Ηπατίτιδα Β και Α: Πλήρης εμβολιασμός για ηπατίτιδα Β (τρεις δόσεις) έχει
γίνει στο 55-60% των παιδιών της Α’ Δημοτικού και στο 45% των παιδιών της Γ’
Γυμνασίου, ενώ τουλάχιστον μία δόση του εμβολίου αυτού έχει λάβει αντίστοιχα
το 65,7% και το 52,3% των παιδιών.

Αμελητέος είναι ο αριθμός των παιδιών που είχαν εμβολιαστεί κατά της
ηπατίτιδας Α (κάτω από 1%) και για τις δύο ηλικιακές ομάδες.

Φυματίωση: Το εμβόλιο έχει γίνει σε λίγο περισσότερο από το 1/3 των παιδιών
της Α’ Δημοτικού (35-40%) και περίπου στα 2/3 των παιδιών της Γ’ Γυμνασίου (65-70%).