Η «νέα» αμερικανική οικονομία

Πολλά αποθέματα καυσίμων διαθέτει στο ρεζερβουάρ του το άρμα της αμερικανικής
οικονομίας. Η ανεργία τον προηγούμενο μήνα έπεσε στο 4,2%, στο χαμηλότερο
επίπεδο των τελευταίων 29 χρόνων

Η οικονομία των ΗΠΑ έχει καταληφθεί από ντελίριο δημιουργίας νέων θέσεων
απασχόλησης. Μόνο τον Μάρτιο δημιουργήθηκαν περίπου 46.000, ενώ από την αρχή
του χρόνου οι νέες θέσεις εργασίας ξεπέρασαν τις 500.000.

Και η εύλογη ερώτηση είναι: Πώς είναι δυνατόν η αμερικανική οικονομία να
βρίσκεται στην έβδομη συνεχή χρονιά ανάπτυξης, ενώ οι περισσότεροι ειδικοί
προέβλεψαν επιβράδυνση για το 1999;

Επιπλέον, η παραγωγικότητα αυξάνεται με μεγαλύτερους ρυθμούς απ’ ό,τι στο
παρελθόν, πράγμα που σημαίνει ότι η οικονομία καρπώνεται μεγαλύτερη ποσότητα
προϊόντος για κάθε ώρα εργασίας ή για κάθε μονάδα επενδεδυμένου κεφαλαίου. Το
επίπεδο ζωής στις Ηνωμένες Πολιτείες ανεβαίνει, έπειτα από χρόνια ή ακόμη και
δεκαετίες, για όλους τους εργαζομένους σε αντίθεση με το παρελθόν όταν η
άνοδος του εισοδήματος κάποιων παραγωγικών τάξεων σήμαινε την ταυτόχρονη
μείωσή τους για άλλες.

«Η “νέα οικονομία” είναι η εξήγηση για όλα αυτά. Η οικονομία οδηγείται
υψηλότερα από τους πανίσχυρους νέους προσωπικούς ηλεκτρονικούς υπολογιστές,
τις ταχύτατες τηλεπικοινωνίες και το Διαδίκτυο, το Ίντερνετ», αναφέρει η
έκθεση με τίτλο «Η Νέα Οικονομία» του Ινστιτούτου Πολιτικής για την Πρόοδο,
στην Ουάσινγκτον. Το ινστιτούτο είναι μια δεξαμενή σκέψης και βρίσκεται στην
υπηρεσία του Διοικητικής Επιτροπής του Δημοκρατικού Κόμματος. Ωστόσο, σε
θέματα οικονομικών προβλημάτων βρίσκεται πιο κοντά στη συντηρητική πλευρά.

Η μεγαλύτερη αύξηση απασχόλησης παρατηρείται στις βιομηχανίες βιοϊατρικής και
πληροφορικής, οι οποίες αυτήν τη στιγμή συνεισφέρουν το 6% του συνολικού
Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος των ΗΠΑ, το οποίο ανέρχεται σε 8
τρισεκατομμύρια δολάρια. Πρόκειται για ένα ποσοστό που δεν μπορεί να συγκριθεί
με αυτό της αυτοκινητοβιομηχανίας.

Η βιομηχανία υψηλής τεχνολογίας, που ορίζεται ως ηλεκτρονικά, υπολογιστές,
λογισμικό, υπηρεσίες, επικοινωνίες και ιατρικός εξοπλισμός, απασχολεί άμεσα
περίπου 4,8 εκατομμύρια εργαζομένους, σύμφωνα και με τα στοιχεία του
Αμερικανικού Συνδέσμου Ηλεκτρονικών.

Η υψηλή τεχνολογία

Ωστόσο, πολύ πιο σημαντική είναι η επίδραση των τηλεπικοινωνιών και της
πληροφορικής στο σύνολο της οικονομίας, από τα σούπερ μάρκετ μέχρι και τα
επιστημονικά εργαστήρια. Ακόμη και η ομοσπονδιακή κυβέρνηση παραδέχεται ότι η
υψηλή τεχνολογία έχει αλλάξει σε ανυπολόγιστο βαθμό την οικονομία. Η
στατιστική υπηρεσία ανακοίνωσε πρόσφατα ότι έχει υποτιμήσει την άνοδο της
παραγωγικότητας που οφείλεται στη νέα τεχνολογία. Φαίνεται καθαρά ότι η
οικονομία έχει μπει σε μια καινούργια φάση που απαιτεί νέο τρόπο ανάλυσης,
αφού αλλάζει τα πάντα, περιλαμβανομένων των υπολογισμών για την απασχόληση,
τις επιχειρήσεις, το Χρηματιστήριο και την παγκόσμια οικονομία.

Η γνώση αποτελεί τον πιο σημαντικό παράγοντα της νέας οικονομίας, λέει ο
οικονομολόγος Ρόμπερτ Άτκινσον. «Αν μετρήσουμε το αμερικανικό Ακαθάριστο
Εγχώριο Προϊόν σε τόνους, τότε η παραγωγή είναι η ίδια με αυτήν του
προηγούμενου αιώνα», λέει ο Άτκινσον. «Παρ’ όλα αυτά, η πραγματική οικονομική
της αξία είναι 20 φορές υψηλότερη».

Η γνώση που ενσωματώνεται σε προϊόντα και υπηρεσίες, καθώς και στις μηχανές
και διαδικασίες που τα παράγουν, έκανε τη διαφορά. Ως παράδειγμα ο Άτκινσον
αναφέρει το σύστημα πέδησης, που δεν επιτρέπει την ολίσθηση των τροχών του
αυτοκινήτου (ABS). Αυτό το σύστημα διαθέτει ηλεκτρονικό επεξεργαστή και είναι
αποτέλεσμα αρκετών χρόνων έρευνας και εξέλιξης. Το βάρος των φρένων ABS είναι
το ίδιο με αυτό των συμβατικών, αξίζουν όμως πολύ περισσότερο λόγω της γνώσης
που έχει ενσωματωθεί πάνω τους.

Οποιοσδήποτε μπορεί να αναφέρει ένα ανάλογο παράδειγμα: από τον εργάτη
εργοστασίου που μπορεί πλέον να χειρίζεται ταυτόχρονα, μέσω υπολογιστή, έξι
μηχανήματα έως τον γιατρό που μπορεί να παρακολουθεί μέσω μόνιτορ την
κατάσταση της υγείας των ασθενών, ρυθμίζοντας καλύτερα τη θεραπεία τους.

Όταν η γνώση ενσωματώνεται στα μηχανήματα, προσθέτει αξία στα χέρια των
εργαζομένων. Αυτό ακριβώς είναι η παραγωγικότητα: να κερδίζεις περισσότερο και
καλύτερο προϊόν δαπανώντας τους ίδιους πόρους. Γιατί, όμως, αυτή η επανάσταση,
που αντικαθιστά τους εργάτες στα εργοστάσια και τους ιατρούς στα νοσοκομεία,
δεν οδήγησε στην άνοδο την ανεργίας;

Δημιουργεί πλούτο

Διότι η παραγωγικότητα επιτρέπει να γίνει η δουλειά όχι μόνο πιο γρήγορα αλλά
και καλύτερα ­ δημιουργεί πλούτο, μας δίνει περισσότερα χρήματα για να
αγοράσουμε άλλες υπηρεσίες και προϊόντα. Επιπλέον, δημιουργεί εφευρέσεις. Για
παράδειγμα, αυτήν τη στιγμή περίπου 69 εκατομμύρια Αμερικανοί διαθέτουν κινητό
τηλέφωνο. Η κινητή τηλεφωνία δεν υπήρχε πριν από δέκα χρόνια.

Η κατάλληλη στιγμή για να αξιολογήσουμε τις επιπτώσεις της τεχνολογίας στην
οικονομία είναι η παρούσα, επειδή η άνοδος της παραγωγικότητας από την
εισαγωγή των ηλεκτρονικών υπολογιστών στην παραγωγική διαδικασία ­ περίπου 80
στους Αμερικανούς χρησιμοποιούν κομπιούτερ στη δουλειά τους ­ αρχίζουν τώρα να
φαίνονται. Η παραγωγικότητα στον τομέα υπηρεσιών παρουσίασε τα τελευταία δύο
χρόνια ετήσια αύξηση της τάξεως του 2%., αφού οι αμερικανικές εταιρείες
συνέχισαν να επενδύουν βαριά στις τηλεπικοινωνίες και στην τεχνολογία της
πληροφορικής. Για περισσότερες από δύο δεκαετίες η παραγωγικότητα του τομέα
υπηρεσιών δεν αυξανόταν, γεγονός που προκάλεσε ανησυχία. Πολλοί πίστεψαν ότι
το επίπεδο ζωής των Αμερικανών διέτρεχε κίνδυνο επιδείνωσης. «Ήταν η περίοδος
μετάβασης από τους παλιούς τρόπους παραγωγής στους καινούργιους», εξηγεί ο Άτκινσον.

Τώρα, η οικονομία έχει αυξήσει την ταχύτητά της. Ο τζίρος του ηλεκτρονικού
εμπορίου αυξάνεται συνεχώς, φθάνοντας πέρυσι τα 50 δισεκατομμύρια δολάρια. Το
εμπόριο μέσω Ίντερνετ αναμένεται αυξηθεί τα επόμενα δύο χρόνια κατά περίπου
200 δισεκατομμύρια δολάρια ­ το 90% από αυτό θα είναι χονδρικό (από επιχείρηση
σε επιχείρηση).

Το λιανικό εμπόριο μέσω του Διαδικτύου θα αυξηθεί επίσης σημαντικά, καθώς ο
βαθμός διείσδυσης του Ίντερνετ στα αμερικανικά νοικοκυριά θα αυξηθεί από το
30% που είναι σήμερα στο 50%.

Νέες επιχειρήσεις

Η νέα οικονομία δεν δημιουργεί μόνο θέσεις εργασίας. Δημιουργεί και νέες
επιχειρήσεις. Ο συνολικός αριθμός των επιχειρήσεων στην οικονομία,
περιλαμβανομένων των προσωπικών, είναι σήμερα περίπου 17.000.000 και αυξάνεται
με ραγδαίους ρυθμούς.

Οι νέες θέσεις εργασίας που δημιουργούνται, καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα μισθών
και επιπέδων κατάρτισης, παρά το γεγονός ότι οι έρευνες του υπουργείου
Εργασίας δείχνουν ότι το μέλλον ανήκει στους εργαζομένους στην πληροφορική και
την ιατρική.

Η αμερικανική οικονομία θα βρεθεί, τα επόμενα χρόνια, ακόμη πιο κοντά στον
υπόλοιπο κόσμο. Κάποιοι αναλυτές εκτιμούν ότι τον επόμενο χρόνο η αξία των
αμερικανικών υπηρεσιών και προϊόντων που θα είναι αντιμέτωπα με τον διεθνή
ανταγωνισμό, θα φθάσει τα 21 τρισεκατομμύρια δολάρια, έναντι μόλις 4
τρισεκατομμυρίων πριν από πέντε χρόνια. Αυτό σημαίνει τη διάχυση του
ανταγωνισμού, την αύξηση των επιχειρηματικών κινδύνων ­ αλλά και των ευκαιριών
­ για τις αμερικανικές εταιρείες. Αυτά αποτελούν το κόστος για τη δημιουργία
της νέας αμερικανικής οικονομίας, που δημιουργεί συνεχώς νέες θέσεις εργασίας.

Άλλες χώρες καθυστερούν να αποδεχθούν τους νέους τρόπους παραγωγής. Ωστόσο, η
υψηλή ανεργία που αντιμετωπίζουν, τις αναγκάζει να κινηθούν γρηγορότερα. Η
ανεργία στη Γερμανία βρίσκεται ακόμη πάνω από το 10% του εργατικού δυναμικού
και στη Γαλλία πάνω από το 11%. Ακόμη και στην Ιαπωνία η ανεργία ανεβαίνει,
καθώς προχωρούν οι διαρθρωτικές αλλαγές στην οικονομία.

Τα επόμενα χρόνια είναι πολύ πιθανό να δούμε οικονομίες, σε πολλά μέρη του
πλανήτη, που θα θυμίζουν την αμερικανική οικονομία της δεκαετίας του 1990.
Αυτό δεν μπορεί παρά να προκαλεί αισιοδοξία, αφού η ανεργία στις ΗΠΑ μειώθηκε
κατά τη διάρκεια αυτής της δεκαετίας, από το 7,5% στο 4,2%, καθώς η αλματώδης
ανάπτυξη και η νέα τεχνολογία δημιούργησαν εκατομμύρια θέσεις εργασίας. Η «νέα
οικονομία» είναι επαναστατική.